Bankomaty – jak i kiedy powstały?

620

Wydaje się, że dziś – ze względu na powszechną digitalizację całego świata – bankomaty mają czasy świetności i szczyt popularności już za sobą. Nie da się jednak zaprzeczyć, że jest to jeden z kluczowych wynalazków dla całego systemu bankowości. Co więcej, to właśnie dzięki temu urządzeniu narodziła się bankowość elektroniczna. Warto dodać, że bankomaty dzierżą palmę pierwszeństwa w kilku bardzo istotnych kategoriach. Nie każdy zdaje sobie sprawę, że były one pierwszymi urządzeniami na bazie komputera, których nie obsługiwali wyłącznie specjaliści. Ponadto, to dzięki nim do sfery komercyjnej trafiły systemy szyfrujące.

Jak przedstawia się historia tego fascynującego urządzenia zwanego bankomatem? Przekonamy się poniżej:

Trudne początki bankomatu

Co ciekawe, pierwszy bankomat został wymyślony i zaprojektowany już w 1939 roku przez amerykańskiego wynalazcę, Ormianina z pochodzenia, Luthera G. Simjiana. Zarejestrował on wtedy aż 20 patentów, które obejmowały budowę tej maszyny. Pierwszy bankomat narodził się jednak dopiero 21 lat później. W 1960 roku wynalazca przekonał ówczesne kierownictwo The National Bank Of New York (dzisiaj znany pod nazwą Citibank), aby nadzorowali budowę tego urządzenia. Nazwał je “Bankograph”.

Niestety, początki nie były łatwe. Cudowny wynalazek ludzkości został zdemontowany zaledwie pół roku później. Powód? Co ciekawe, nie były nim problemy natury technicznej, lecz brak akceptacji przez ogół klientów, gdyż najczęściej używały go do składania depozytów osoby obawiające się identyfikacji – gracze wygrywający w kasynach i prostytutki.

Narodziny współczesnego bankomatu

Historia “Bankographu”, choć barwna, zakończyła się porażką. Ostatecznie więc początek historii współczesnych bankomatów jest datowany na 27 czerwca 1967 roku. Wtedy to bowiem w londyńskim oddziale Barclays Bank, zlokalizowanym w dzielnicy Enfield, pojawiło się urządzenie zaprojektowane przez innego, niezależnego wynalazcę bankomatu – Johna Shepherda-Barrona. Dziś uważa się, że to właśnie jemu ludzkość i bankowość zawdzięczają ten wynalazek.

Barronowi udało się namówić szefa Barclays Bank, by poświęcił mu tylko 90 sekund swojego czasu, a to wystarczyło, by przekonać bankiera do pomysłu stworzenia bankomatu. Rozmowa trwała jednak tylko 72 sekundy. “Jeśli potrafi pan zrobić urządzenie, o jakim pan mówi, kupię je natychmiast” – miał powiedzieć szef Barclays Bank po upływie tego czasu.

Jak po latach stwierdził w wywiadzie sam konstruktor, pomysł na stworzenie bankomatu podsunęła mu… maszyna wydająca gumę do żucia. Test bezpieczeństwa bankomatu przeprowadzały brytyjskie służby specjalne MI6. Udało im się wprawdzie złamać system bezpieczeństwa, ale jednocześnie potwierdziły one, że bez znajomości tajnych informacji takie złamanie nie jest możliwe. Tym razem bankomat przypadł klientom do gustu i cieszył się wśród nich wielkim zainteresowaniem. Wynalazek został określony jako “auto-teller” (współczesna angielska nazwa bankomatów to ATM, czyli Automated Teller Machine).

Pod koniec lat sześćdziesiątych bankomaty działały oczywiście na nieco innych niż dziś zasadach. Pierwsze egzemplarze przyjmowały papierowe karty zaimpregnowane węglem 14C, kupowane uprzednio w banku. Również do wypłacenia pieniędzy był potrzebny stosowny czek. Każdy z nich był odpowiednio chemicznie zakodowany, aby było możliwym identyfikowanie klientów i pobranie gotówki z odpowiedniego konta bankowego. Jednorazowo mogli pobrać 10 funtów. Po zakończonej transakcji bankomat zatrzymywał papierową kartę i wydawał gotówkę. Aby zdobyć następny czek, ponownie należało udać się do banku.

Shepherd-Barron nie mógł opatentować swojego wynalazku, ponieważ wiązałoby się to z koniecznością ujawnienia systemu kodów, bankomaty więc bardzo szybko zaczęły pojawiać się w kolejnych bankach i krajach. Według oficjalnych danych, pod koniec lat sześćdziesiątych na świecie było 781 bankomatów, z czego 595 w samej Wielkiej Brytanii.

Pierwszy bankomat wykorzystujący karty z paskiem magnetycznym

Także w 1967 roku Amerykanin o nazwisku Don Wetzel stojąc w kolejce bankowej w Dallas w Teksasie wpadł na pomysł stworzenia automatycznego kasjera. Był on wiceprezesem firmy Docutel i już dwa lata później stworzył on prototyp urządzenia o nazwie Docuteller. Zostało ono wdrożone w Chemical Bank w Nowym Jorku, a w 1973 wynalazca opatentował je. Co wyróżniało tę maszynę? Po raz pierwszy zastosowano w niej pasek magnetyczny. Cały czas jednak nie było mowy o żadnym internecie, ani innym rodzaju sieci. Początkowo wydawano karty tylko najlepszym klientom, unikając w ten sposób możliwości zrobienia debetu na koncie.

Jednocześnie pojawiła się moda na samoobsługę. W tym czasie powstały pierwsze supermarkety oraz samoobsługowe stacje benzynowe. W ten trend bankomaty wpisywały się idealnie. Chemical Bank w Rockville Center w Nowym Jorku, uruchamiając pierwsze urządzenie tego typu, przyciągnął klientów hasłem reklamowym: „2 września nasze banki zostaną otwarte o godzinie 9 rano i nigdy się nie zamkną”.

Pierwsze bankomaty działające on-line

Pierwsze bankomaty działające on-line (jakbyśmy to dziś powiedzieli) uruchomił brytyjski Lloyds Bank w 1974 roku. W jaki sposób one działały? Bankomaty zostały skomunikowane z bankiem, który przed realizacją transakcji sprawdzał stan konta i bezpośrednio pobierał z niego pieniądze. Z kolei, 7 lat później uruchomiono w Denver pierwszy bankomat, za pomocą którego można było wypłacać pieniądze z różnych banków.

Historia bankomatów w Polsce

Pierwszy bankomat nad Wisłą pojawił się dopiero w 1987 roku. Uruchomił go Bank Polska Kasa Opieki S.A. Został on postawiony w III oddziale tego Banku w Warszawie, przy ulicy Tadeusza Czackiego.

Aktualnie na świecie działa kilka milionów takich urządzeń, w tym ponad 23 tysiące znajdują się w Polsce.

Dzisiejsze bankomaty nie tylko umożliwiają pobieranie gotówki. Użytkownik ma możliwość zmiany numeru PIN, sprawdzenia stanu rachunku bankowego, dokonywania przelewów, wymiany waluty, wydruku historii rachunku, opłacenia rachunków, doładowania telefonu. W niektórych bankomatach można także wpłacić gotówkę (wpłatomaty). Podczas gdy maszyna pobiera pieniądze, sprawdzana jest autentyczność banknotów, po czym zostają one przeniesiony do odpowiedniej kasety, w której znajdują się posegregowane nominały. Banknoty wpłacone przez klienta pozostają w obrocie – mogą zostać wypłacone kolejnej osobie.

Istnieje również możliwość wypłaty gotówki z bankomatu bez konieczności posiadania karty, a jedynie za pomocą telefonu. To coraz powszechniejsza usługa płatności mobilnych. Specjalna aplikacja dostępna na komórkę generuje kilkucyfrowy kod BLIK, który należy wpisać w bankomacie w ciągu określonego czasu. Po jego przekroczeniu kod wygasa.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments