Książeczka mieszkaniowa – czy nadal można z niej skorzystać?

549

Książeczka mieszkaniowa w latach osiemdziesiątych stanowiła najpopularniejszą formę oszczędzania na własne cztery kąty. W efekcie, do dziś niemal milion Polaków posiada środki na niej zgromadzone. Niestety, transformacja ustrojowa i dewaluacja złotego sprawiły, że aktualnie znacząco straciły one na wartości. Co ciekawe, książeczki mieszkaniowe były obecne w ofercie PKO BP aż do 2014 roku. Co zatem można zrobić z pieniędzmi odłożonymi na nich? Ile właściwie są warte i na co można je przeznaczyć? Dowiemy się poniżej.

Książeczka mieszkaniowa co to?

Książeczka mieszkaniowa została wprowadzona w Polskiej Republice Ludowej, a dokładnie na początku lat pięćdziesiątych. Powszechną praktyką było zakładanie ich dzieciom, by ułatwić im start w dorosłym życiu. Stanowiły więc one silną motywację do oszczędzania na przyszłość swoich potomków. Te imienne dokumenty miały potwierdzać posiadanie oszczędności na rachunku bankowym.

W uproszczeniu można powiedzieć, że książeczka mieszkaniowa była odpowiednikiem obecnych kont oszczędnościowych, na których gromadzono środki. Uzyskiwało się je głównie w dzisiejszym PKO BP.

Pod koniec lat pięćdziesiątych przyjęto gwarancję zapewnienia realnej wartości wkładów dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych. Sprawa skomplikowała się w roku 1989, kiedy rozpoczęła się transformacja ustrojowa. Można więc dzisiaj usłyszeć o przypadkach, gdy uzbierane przez lata duże sumy stały się nagle warte maksymalnie kilkanaście złotych. W związku z tym, że mnóstwo osób mogło w ten sposób stracić oszczędności całego życia, w 1990 wprowadzone zostały zmiany prawne, które uniemożliwiły waloryzację środków na książeczkach mieszkaniowych, ale pojawiła się za to możliwość uzyskania premii gwarancyjnej za ich likwidację, co da się uczynić także obecnie.

Nowe książeczki mieszkaniowe były obecne w ofercie PKO BP do 2014 roku, ale nie cieszyły się popularnością. Szacuje się, że wciąż około miliona Polaków ma swoje stare książeczki oszczędnościowe. Jeszcze bardziej do wyobraźni przemawia ich wartość: ta ma sięgać niemal 640 milionów złotych, chociaż Stowarzyszenie Posiadaczy Książeczek Mieszkaniowych PKO BP z lat 1970-1989 twierdzi, że łączne zobowiązanie państwa z tego tytułu może sięgać nawet kwoty 1,2 miliarda PLN.

Tymczasem, jak przekonuje Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar, w przypadku likwidacji książeczki mieszkaniowej obecnie jej posiadacze mogą liczyć na otrzymanie niskich środków, pozwalających na zakup maksymalnie 1 lub 2 metrów kwadratowych mieszkania.

Warto jednocześnie zauważyć, że w okresie rosnących cen na rynku nieruchomości, otrzymana kwota może nie wystarczyć nawet na taki zakup. RPO jednocześnie zauważa, że rocznie dochodzi do likwidacji z premią 40 tysięcy książeczek mieszkaniowych, cały proces mógłby więc zająć w obecnym tempie aż 25 lat. Tak więc, chociaż książeczki mieszkaniowe nie funkcjonują już na rynku jako produkt finansowy, zgromadzone na nich środki można jeszcze wykorzystać. W jaki sposób?

Książeczka mieszkaniowa PKO – jak odzyskać pieniądze?

Książeczka mieszkaniowa w dalszym ciągu może się przydać. Chociaż wartość zgromadzonych oszczędności będzie raczej niska (możliwe, że będzie to kilkaset złotych), to posiadacz książeczki może liczyć na premię gwarancyjną z budżetu państwa. Warunek jej otrzymania jest taki, że książeczka została założona przed 24 października 1990 roku.

Premia to specjalny dodatek finansowy, wprowadzony ustawą z dnia 30 listopada 1995 o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnej oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych. Premia gwarancyjna jest obliczana na podstawie wskaźnika ceny metra kwadratowego w budownictwie mieszkaniowym. Dane są publikowane co kwartał przez Główny Urząd Statystyczny. Średnia wysokość premii gwarancyjnej wynosi 9490 złotych.

Książeczka mieszkaniowa – na co można przeznaczyć?

Samo posiadanie książeczki mieszkaniowej to jeszcze nie wszystko. Aby możliwe stało się odzyskanie – choć częściowe – gromadzonych latami środków wraz z premią gwarancyjną, konieczne stanie się przeznaczenie ich na określone cele mieszkaniowe. Do tych należą natomiast:

  • Kupno mieszkania lub domu
  • Budowa domu
  • Wniesienie wkładu własnego do kredytu hipotecznego
  • Spłata kredytu hipotecznego
  • Dokonanie wpłaty
  • Partycypacja w TBS
  • Inwestycja w remont mieszkania lub domu (choćby wymiana okien)

W październiku 2020 roku Sejm uchwalił społeczną część pakietu mieszkaniowego. W jego ramach rozszerzony został katalog działań, które uprawniają do otrzymania premii gwarancyjnej. Dzięki zmianom, pieniądze z książeczki można przeznaczyć także na:

  • Opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności
  • Remonty termomodernizacyjne, takie jak ocieplenie domu
  • Wymianę źródeł ciepła na ekologiczne, w tym zamianę starych kotłów na nowe urządzenia, a także instalację lub modernizację instalacji gazowej, elektrycznej lub wodno-kanalizacyjnej
  • Wydatki związane z zawarciem umowy instytucjonalnego najmu mieszkania z dojściem do własności w tym wypadku środki z premii gwarancyjnej będą przysługiwały po zapłacie części ceny mieszkania, w wysokości nie niższej niż 3% wartości odtworzeniowej lokalu)

Aby otrzymać premię gwarancyjną, trzeba złożyć wniosek do banku, który wydał książeczkę mieszkaniową. Mamy na to 90 dni od chwili, w której doszło do czynności uprawniającej do uzyskania premii. Następnie realizacja przelewu może trwać do kilku tygodni.

Książeczka mieszkaniowa – na kogo można przepisać?

Książeczki mieszkaniowej nie można ani sprzedać, ani kupić. Można ją jednak przepisać na kogoś innego. Najłatwiej będzie tego dokonać w ramach rodziny. Książeczka może być przedmiotem cesji między dziadkami i wnukami, małżeństwem (również rozwiedzionym), rodzicami i dziećmi (w tym przysposobionymi), rodzeństwem (także przyrodnim) czy powinowatymi.

Książeczka mieszkaniowa może również trafić do osoby niespokrewnionej. Będzie to jednak wymagać większej liczby formalności i cesji. Książeczka mieszkaniowa wciąż może być cennym źródłem środków finansowych na nieruchomości. Chociaż kwota, jaką można otrzymać, nie jest przesadnie wysoka, to może pomóc w remoncie czy podniesieniu wkładu własnego.

W PKO BP koszt przepisania książeczki mieszkaniowej w związku z cesją wynosi 70 złotych.

Książeczka mieszkaniowa a zakup mieszkania

Jeśli chcemy kupić mieszkanie z książeczką mieszkaniową, mamy możliwość złożenia wspomnianego wniosku w placówce banku już po podpisaniu aktu notarialnego. Otrzymamy w ten sposób zwrot części kosztów poniesionych na zakup nieruchomości.

W obecnych czasach mnóstwo osób posługuje się książeczką mieszkaniową przy kredycie hipotecznym. Dla wielu z nich to szansa na sfinansowanie wkładu własnego, którego wysokość wynosi aktualnie 20%. Należy jednak wiedzieć, że nie każdy bank się na to zgodzi. Wiele polskich banków niechętnie przystaje na transakcje, w których książeczka mieszkaniowa pokrywa jedną z transzy przeznaczonych na zakup mieszkania.

Książeczka mieszkaniowa a premia gwarancyjna i jej wysokość

Jak bank oblicza premię gwarancyjną z książeczki mieszkaniowej? Wylicza ją na podstawie oszczędności zgromadzonych na książeczkach mieszkaniowych zgodnie ze wzorem, który znajduje się w załączniku Ustawy o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych.

Na wysokość premii wpływ ma:

  • Cena jednego metra kwadratowego powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, która obowiązuje w danym kwartale wniesienia wpłaty
  • Cena zgłoszona przed kwartałem złożenia wniosku o likwidację książeczki
  • Rodzaj budownictwa

Warto dodać, że w tym przypadku cena jednego metra kwadratowego powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, to przeciętne w skali kraju nakłady finansowe, które ponoszą inwestorzy na budowę wielomieszkaniowych budynków mieszkalnych w przeliczeniu na 1 metr kwadratowy powierzchni użytkowej budynku. Ponadto, nakłady te wyrażone są jako średnia ważona powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych, jakie zostały oddane do użytkowania w poszczególnych województwach.

Książeczka mieszkaniowa – likwidacja bez premii gwarancyjnej

Istnieją sytuacje, w których nie otrzymamy premii gwarancyjnej. Będzie miało to miejsce, chociażby w przypadku przekształcania własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu w odrębną własność lokalu. Nie skorzystasz z niej także gdy przysługuje nam jedynie ułamek spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego czy domu (czyli choćby gdy jesteśmy jedynie współwłaścicielami domu jednorodzinnego). Ponadto premii gwarancyjnej nie otrzymamy, gdy inwestujemy w nieruchomość znajdującą się poza granicami Polski.

Książeczka mieszkaniowa PKO BP – jak zlikwidować?

W każdej chwili mamy prawo zlikwidować swoją książeczkę mieszkaniową. Musimy jednak zrobić to zgodnie z przepisami, co oznacza, że niezbędne będą różne, uciążliwe formalności. Jakie dokumenty przy likwidacji książeczki mieszkaniowej okażą się konieczne? Na pewno będzie to specjalny wniosek o likwidację wraz z wypłatą premii gwarancyjnej. Do wniosku trzeba dołączyć także dokumenty, które potwierdzają, że uzyskaliśmy prawo do książeczki mieszkaniowej. Jeśli nie dołączymy wszystkich, potrzebnych dokumentów, bank wydłuży termin na uzupełnienie dokumentów nawet o kolejne 30 dni od daty złożenia wniosku.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments