Złote monety bulionowe sprzedaje się w jednostkach uncjowych – na karcie produktu widnieje „1 oz”. Położona na wadze moneta pokazuje jednak 33,93 grama, podczas gdy uncja trojańska to 31,1035 grama. Czegoś jakby za dużo.
To nie pomyłka mennicy ani sprzedawcy. To najczęstsze nieporozumienie przy pierwszym zakupie złota, a wyjaśnienie mówi sporo o tym, jak działa rynek monet bulionowych.
Uncja czystego kruszcu, nie uncja monety
Krugerrand zawiera dokładnie jedną uncję czystego złota. Waży jednak 33,93 grama, bo poza złotem jest w nim miedź. Próba wynosi 916,7 – to złoto 22-karatowe, czyli stop.
Powód jest praktyczny. Czyste złoto jest miękkie. Moneta ze złota próby 999,9 łatwo łapie zarysowania i odciski, a te przy odsprzedaży bywają przedmiotem sporu. Południowoafrykańska mennica dodała miedź, żeby moneta znosiła obieg. Przy okazji zyskała charakterystyczny czerwonawy odcień.
Deklaracja „1 oz” odnosi się więc do zawartości kruszcu, nie do masy krążka. Parametrem porównywalnym między produktami jest zawartość czystego złota, nie masa całkowita.
Nie wszystkie monety bulionowe są tak zbudowane. Wiedeński Filharmonik i kanadyjski Liść Klonowy mają próbę 999,9 i ważą dokładnie tyle, ile zawierają – 31,1035 grama. Są za to bardziej podatne na uszkodzenia powierzchni, dlatego często sprzedaje się je w foliowych blistrach albo tubach.
Co z tego wynika dla ceny
Dwie monety uncjowe o różnych próbach zawierają tyle samo złota. Ich cena różni się nie zawartością kruszcu, tylko premią – czyli tym, co producent i sprzedawca doliczają ponad wartość samego metalu.
Premia pokrywa realne koszty: wybicie, opakowanie, certyfikat, transport, ubezpieczenie, marżę. Nie jest narzutem branym z sufitu i nie jest jednakowa dla wszystkich produktów. Na monety popularne bywa niższa, na okolicznościowe wyższa.
Prawidłowość rynkowa jest przy tym powtarzalna: im mniejszy produkt, tym wyższa premia w przeliczeniu na gram. Sztabka jednogramowa ma premię kilkunastoprocentową, kilogramowa kilkuprocentową. Koszt wybicia i certyfikatu jest podobny niezależnie od masy, więc przy większym produkcie rozkłada się na więcej metalu.
Cena złota z wykresu to nie cena w sklepie
Notowanie widoczne w serwisach finansowych to cena spot – hurtowa cena złota w sztabach kilogramowych, w obrocie międzybankowym. Gotowy produkt inwestycyjny zawsze kosztuje więcej, bo ktoś go wybił, zapakował i dostarczył.
Wielkością opisującą ofertę jest więc nie sama kwota, lecz różnica między ceną produktu a bieżącym notowaniem – to ona pokazuje, ile wynosi premia ponad wartość kruszcu. Punktem odniesienia dla takiego rachunku są publikowane notowania; wystarczy sprawdzić aktualny kurs złota i zestawić go z ceną konkretnej monety.
Jest jeszcze druga pułapka, tym razem specyficznie polska. Wykres w złotówkach pokazuje dwa ruchy naraz: notowanie złota w dolarach i kurs USD/PLN. Złoto może stać w miejscu, a polski wykres i tak pójdzie w górę, jeśli osłabnie złotówka. Zagraniczne komentarze rynkowe opisują zupełnie inną krzywą niż ta, którą widzi inwestor rozliczający się w Polsce.
Podatki: dlaczego złoto i srebro liczą się inaczej
Złoto inwestycyjne jest w Unii Europejskiej zwolnione z VAT. Warunki są sformalizowane: sztabki i płytki o próbie co najmniej 995, a w przypadku monet – próba minimum 900, bicie po 1800 roku, status prawnego środka płatniczego w kraju pochodzenia i cena nieprzekraczająca wartości kruszcu o więcej niż 80 procent.
Krugerrand, Filharmonik, Liść Klonowy, Britannia i Kangur te warunki spełniają.
Srebro inwestycyjne zwolnienia nie ma i jest objęte stawką 23 procent. To zmienia rachunek między metalami bardziej niż jakakolwiek różnica w notowaniach – i jest najczęstszym powodem, dla którego premia przy srebrze wygląda na dużo wyższą niż przy złocie.
Płynność, czyli co się dzieje przy odsprzedaży
Rozpoznawalność monety przekłada się wprost na to, jak łatwo ją sprzedać. Krugerranda czy Britannię przyjmie praktycznie każdy dealer na świecie, bez badania próby i bez dyskusji o autentyczności. Przy monecie okolicznościowej z małej mennicy bywa inaczej.
Monety mają też przewagę podzielności. Dziesięć monet uncjowych można spieniężyć po kawałku, sztabki dziesięciouncjowej nie da się przeciąć na pół. Przy potrzebie odzyskania części oszczędności to różnica praktyczna, nie teoretyczna.
Przy odsprzedaży obowiązuje odrębne kwotowanie – cena skupu, zwykle nieco niższa od ceny sprzedaży. Zestawienie jej z bieżącym odczytem wykresu daje wynik rozmijający się z rzeczywistym rozliczeniem.
Czym różnią się produkty na rynku
Cztery cechy odróżniają od siebie pozornie podobne oferty.
Mennica. Producenci akredytowani przez London Bullion Market Association – Argor-Heraeus, Valcambi, PAMP, C.Hafner, Perth Mint – wypuszczają produkty zbywalne globalnie bez dodatkowych badań próby.
Opakowanie i certyfikat. Przy sztabkach karta z numerem seryjnym bywa warunkiem odkupu w pełnej cenie, a wyjęcie sztabki z fabrycznego blistra potrafi obniżyć wycenę.
Warunki odkupu. Nie każdy sprzedawca prowadzi skup, a zasady bywają różne – od stałego kwotowania po wycenę indywidualną.
Termin realizacji. Sześć do dziesięciu dni roboczych to w obrocie metalami normalny obieg: wpłata, zamówienie u producenta, wysyłka. Nie oznacza braku towaru, choć bywa tak odbierany.
Trzy wielkości, które opisują każdą monetę
Różnice między monetą a sztabką, między próbą 916,7 a 999,9, między jedną uncją a dziesięcioma sprowadzają się do trzech wielkości: zawartości kruszcu, wysokości premii i tego, jak łatwo dany produkt zbyć. Wszystkie trzy dają się sprawdzić przed transakcją.
Specyfikacje techniczne poszczególnych monet – próby, masy całkowite, zawartość czystego złota – publikują mennice oraz dealerzy prowadzący obrót kruszcami. Zestawienia dostępnych na polskim rynku złotych monet bulionowych wraz z bieżącymi cenami prowadzi między innymi IDF Metale, firma zajmująca się sprzedażą i skupem metali szlachetnych.
Artykuł ma charakter informacyjny. Nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej ani porady finansowej.
