Split payment, czyli o mechanizmie podzielonej płatności

509

split paymentSplit payment (mechanizm podzielonej płatności) to szczególne rozwiązanie dotyczące realizowania płatności przy wykorzystaniu rachunku VAT. Instytucja split payment zaczęła obowiązywać w polskim systemie podatkowym od 1 lipca 2018 roku, a z dniem 1 listopada 2019 model podzielonej płatności utracił dobrowolny charakter i stał się obowiązkowy dla przedsiębiorców prowadzących działalność w wielu branżach. Co więcej, kolejne zmiany wprowadzone zostaną 1 stycznia 2021. W przedstawionym przez Ministerstwo Finansów projekcie noweli ustawy przewidziano przede wszystkim zmiany mające zlikwidować pojawiające się obecnie wątpliwości interpretacyjne dotyczące stosowania split payment. Czym jest ten mechanizm, na czym polega jego działanie i jakie przynosi korzyści? Na te pytania odpowiedzi zostaną udzielone poniżej.

Split payment co to jest?

Mechanizm podzielonej płatności (z angielskiego split payment) to mechanizm płatności, w którym płatność nabywcy za towar lub usługę dokonywana jest na dwa rachunki bankowe dostawcy lub usługodawcy. Wartość sprzedaży netto trafia na zasadniczy rachunek bankowy dostawcy, natomiast pozostała kwota podatku VAT (kwota podatku od towarów i usług) trafia na drugi rachunek – specjalny rachunek VAT. Specjalny rachunek rozliczeniowy VAT jest bezpłatny.

Split payment obowiązuje w Polsce od 1 lipca 2018 roku. Mechanizm split payment stał się obowiązkowy dla niektórych sektorów od 1 listopada 2019 roku według nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 9.08.2019. W lipcu 2019 Komisja Europejska wydała zgodę na wprowadzenie obowiązku podzielonej płatności.

Split payment – jak to działa?

Jak wskazuje art. 108a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, ze split payment korzystają nabywcy, którzy otrzymali fakturę z wykazaną kwotą podatku. Wówczas płatności za zobowiązania z faktury dokonuje się na dwa rachunki bankowe:

  • wartość netto – na rachunek bankowy dostawcy (lub w inny sposób);
  • VAT – na specjalny rachunek rozliczeniowy VAT dostawcy.

Gdy kwota należności wynosi minimum 15 tysięcy złotych zapłata za fakturę musi być dokonana za pomocą mechanizmu podzielonej płatności. Jak wynika z tego przepisu wielu podatników ma obowiązek stosowania split payment. Warto zaznaczyć, że split payment ma miejsce wyłącznie w odniesieniu do transakcji dokonywanych na rzecz innych podatników, czyli w relacjach B2B (firma – firma). Mechanizmu nie stosuje się w transakcjach B2C (firma – osoba prywatna).

Jakie towary i usługi są objęte split payment? Wraz z wprowadzeniem obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności dodany został załącznik nr 15 do ustawy o VAT. Zawiera on wszystkie towary i usługi (lub grupy towarów i usług) objęte split payment, jest ich aż 150.

Środki z rachunku VAT służą więc do opłacania zobowiązań podatkowych z tytułu VAT do Urzędu Skarbowego. Dostawca ma ograniczone prawa do dyspozycji środkami znajdującymi się na specjalnym rachunku VAT. Głównie może dysponować danymi środkami przy rozliczaniu zobowiązań podatkowych z tytułu VAT do Urzędu Skarbowego bądź przelewać je na inny rachunek VAT (np. kontrahenta).

Podatnik może wykorzystać środki na inne cele, przechodząc przedtem długotrwałą procedurę. Podatnik będzie musiał wtedy wystosować odpowiedni wniosek do naczelnika Urzędu Skarbowego. Wnioskodawca nie musi w żaden sposób motywować, czy też uzasadniać wniosku, jak również załączać do niego określonej dokumentacji. Następnie naczelnik Urzędu Skarbowego w ciągu 60 dni wyda postanowienie ze wskazaniem wysokości środków zgromadzonych na rachunku VAT podatnika, które mogą zostać przeznaczone na inne cele. Przy czym kwota ta nie obejmie wartości zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wyrazi zgody na przelanie środków z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy podatnika w przypadku gdy:

  • Zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku nie zostanie wykonane, w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań z tytułu tego podatku lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję
  • W trakcie prowadzonego wobec podatnika postępowania podatkowego w zakresie podatku zachodzi uzasadniona obawa określenia zaległości podatkowej w podatku lub ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku
  • Weryfikacja zasadności złożonego przez podatnika wniosku wskazuje, że zachodzi uzasadniona obawa wystąpienia zaległości podatkowej w podatku

Mechanizm podzielonej płatności – korzyści

Wiemy już co to jest podzielona płatność, jak działa w praktyce oraz od kiedy funkcjonuje obowiązkowy split payment. Warto dodać, iż to rozwiązanie pozwala uzyskać pewne korzyści. Zostały one wymienione poniżej:

  • Split payment pomaga w walce z wyłudzeniami VAT;
  • Split payment ułatwia uzyskanie zwrotu z podatku – podatnik wraz z deklaracją VAT składa wniosek o zwrot różnicy podatku na rachunek VAT, zwrot zostanie dokonany w ciągu 25 dni od złożenia wniosku, dotyczy to całej kwoty nadwyżki VAT;
  • Przy dokonywaniu z rachunku VAT wcześniejszej zapłaty zobowiązania z tytułu podatku VAT (przed terminem wynikającym z regulacji ustawowych), zobowiązanie zostanie zmniejszone o kwotę obliczoną na podstawie zaproponowanego wzoru. Kwota zmniejszenia będzie zależna od kwoty zobowiązania, terminu jego uregulowania, a także stopy referencyjnej NBP obowiązującej na dwa dni robocze przed dokonaniem zapłaty podatku;
  • Przedsiębiorca korzystający z mechanizmu split payment nie podlega sankcji VAT, nie ma naliczonych odsetek za zwłokę, nie jest solidarnie odpowiedzialny podatkowo z dostawcą towarów.

Konsekwencje wprowadzenia obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności

Zacznijmy od konsekwencji po stronie sprzedawcy.

Sankcje podatkowe dla sprzedawcy

Jeżeli podatnik wystawi fakturę bez adnotacji „mechanizm podzielonej płatności”, to naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno-skarbowego ustala dodatkowe sankcje podatkowe w wysokości 30% kwoty podatku wykazanej na tej fakturze. Jednakże sankcja będzie naliczana wyłącznie od wartości podatku VAT przypadającej na dostawę towarów lub świadczenie usług.

Uniknięcie sankcji po stronie sprzedawcy (w przypadku wystawienia faktury sprzedaży bez stosownej adnotacji) będzie możliwe pod warunkiem, że nabywca ureguluje należność poprzez komunikat podzielonej płatności i nabywca zostanie o tym zaniedbaniu poinformowany w sposób dający mu szansę na uregulowanie płatności za pomocą split payment (np. mailowo lub otrzymując fakturę korygującą).

Sankcje podatkowe dla nabywcy

Sankcje podatkowe grożą również nabywcy wymienionych towarów bądź usług. Jeśli bowiem nabywca nie dokona płatności za pomocą split payment, to wówczas naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno-skarbowego ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty podatku wykazanego na fakturze, której będzie dotyczyć płatność (wynika z dodanego art. 108a ust. 7 ustawy o VAT). W stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe, dodatkowego zobowiązania podatkowego nie ustala się.

Wspomniana sankcja nie będzie mieć zastosowania wobec podatnika, który nie dokona płatności w systemie podzielonej płatności, a do czego był zobowiązany (ureguluje należność za fakturę w inny sposób), jeżeli dostawca lub usługodawca rozliczy całą kwotę podatku wynikającą z faktury. Warto w tej sytuacji spróbować uzyskać informację od sprzedawcy, że tę kwotę rozliczył w ewidencjach VAT i odprowadza od niej (faktury) podatek VAT.

Na gruncie podatku dochodowego również dla nabywcy wskazano negatywne konsekwencje uiszczenia płatności (mimo obowiązku) z pominięciem split payment. Zgodnie z art. 22p ust. 1 pkt 3 i ust. 2 nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w przypadku, gdy kwota należności zostanie opłacona z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności, to nabywca nie będzie mógł jej wprowadzić w koszty podatkowe.

Jeżeli nabywca uznał wydatek za koszt uzyskania przychodu, lecz nie dokonał płatności z zastosowaniem split payment w wartości, w której została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku VAT (albo został zlecony zwykły przelew), należy zmniejszyć koszty uzyskania przychodów.

Jednak wyksięgowanie wydatku z kosztów uzyskania przychodów w przypadku, gdy podatnik dokona płatności przelewem z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności, nie będzie konieczne, jeżeli złożył zawiadomienie do naczelnika Urzędu Skarbowego właściwego dla sprzedawcy w terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu.

Mechanizm podzielonej płatności – co zmieni się od 1 stycznia 2021?

Nowelizacja ustawy o VAT przewiduje dodanie możliwości płatności z rachunku VAT należności na rzecz agencji celnych (na rzecz przedstawiciela bezpośredniego lub pośredniego w rozumieniu przepisów celnych) oraz kwoty odpowiadającej kwocie podatku z tytułu importu towarów. W tych przypadkach w komunikacie przelewu konieczne będzie wskazanie:

  • Kwoty odpowiadającej kwocie podatku oraz należności celnych, która ma zostać zapłacona z zastosowaniem split payment (w miejsce kwoty odpowiadającej kwocie podatku wynikającej z faktury/wartości sprzedaży)
  • Numeru dokumentu płatności wystawionego przez przedstawiciela bezpośredniego lub pośredniego w rozumieniu przepisów celnych (w miejsce numeru faktury)
  • Numer, za pomocą którego przedstawiciel bezpośredni lub pośredni w rozumieniu przepisów celnych jest zidentyfikowany na potrzeby podatku (w miejsce numeru, za pomocą którego zidentyfikowany na potrzeby podatku jest dostawca towaru lub usługodawca)

Rozwinięty zostanie dodatkowo system korzyści dla podatników w związku ze stosowaniem mechanizmu podzielonej płatności, w zakresie sankcji. W myśl obecnych przepisów sankcje są stosowane w sytuacji, gdy podatnik:

  • Zaniża zobowiązania podatkowe
  • Zawyża kwotę zwrotu różnicy podatku/podatku naliczonego/kwoty do przeniesienia na następny rok podatkowy
  • Wykazuje kwoty zwrotu podatku lub kwoty do przeniesienia na następny rok podatkowy zamiast kwoty zobowiązania podatkowego

Sankcje podatkowe wynikają z art. 112b ust. 1 pkt 1 i ust 2 pkt 1 oraz art. 112c ustawy o VAT i wynoszą odpowiednio 30%, 20% i 100%. Według zapisów proponowanej nowelizacji wymienionych przepisów nie będzie się już stosować.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments