Postępujące ocieplenie klimatu możemy obserwować na własne oczy. Z roku na rok jest coraz więcej dni, w których dokuczają nam ekstremalnie wysokie temperatury, brak wody i susza. W tym roku upały i brak deszczu doprowadziły do wyschnięcia w pewnych częściach jednej z większych polski rzek. Jak zmiany klimatyczne wpływają na rolnictwo? Co roku sektor rolnictwa walczy z naprawdę ekstremalnymi zjawiskami hydrologicznymi. Czy istnieją jakieś sposoby na skuteczne radzenie sobie z brakiem wody?
Jak zmiany klimatyczne wpływają na rolnictwo?
Woda odgrywa naprawdę istotną rolę w naszym życiu. Bez niej nie moglibyśmy żyć i funkcjonować. Pijemy ją i nawadniamy uprawy. Odgrywa znaczącą rolę w proces hodowli zwierząt na mięso. Zmiany klimatyczne, które w ostatnich latach obserwujemy, wymuszają na wszystkich zmianę podejścia do wody słodkiej. Przede wszystkim klimat nie jest łaskawy dla rolników. Ekstremalne zjawiska hydrologiczne takie jak długotrwałe susze, a następnie wielkie powodzie wpływają na znaczące straty w rolnictwie.
Temperatura na ziemi w ostatnich latach się podniosła. W latach 2011-2022 była wyższa o 1,9 stopnia Celsjusza od temperatury w latach 1850-1900. Ocieplenie klimatu to fakt, który przynosi nam między innymi coraz więcej ekstremalnie upalnych dni. Znacząco wpływa to na sytuację rolników, którzy muszą rozsądnie korzystać z zasobów słodkiej wody. O tym, jak dramatyczne w skutkach są wysokie temperatury, możemy przekonać się na własne oczy. W tym roku jedna z większych polskich rzek niemalże wyschła w pewnych częściach. Chodzi o San, który jest w Polsce szóstą rzeką pod względem wielkości.
Eksperci już teraz apelują o zmianę stylu życia i oszczędniejsze podchodzenie do wykorzystywania wody. Niestety w kolejnych latach może być coraz gorzej. Upalnych dni ma przybywać, a rolnicy muszą zacząć radzić sobie z brakiem wody. Jak to zrobić i ile kosztuje oszczędzanie słodkiej wody? Podstawą jest wydajne nawadnianie.
Jakie rozwiązania mogą pomóc rolnikom, kiedy brakuje wody?
W związku ze zmianami klimatycznymi rolnicy muszą zmienić podejście do wykorzystywania słodkiej wody. Tak naprawdę długotrwałe susze wymuszają na nich szukanie nowych sposobów na optymalne wykorzystanie wody. Odpowiednia strategia, dobry plan, zmiana podejścia i wydajne nawadnianie to jedne z rozwiązań. Przekonaj się, jak rolnicy muszą radzić sobie z rosnącą temperaturą na naszej planecie i ile to właściwie kosztuje.
Wydajne nawadnianie to podstawa
W rolnictwie najwięcej wody zużywa się do nawadniania upraw. Konieczne jest to w miejscach, w których panuje klimat suchy i półsuchy. Co ciekawe nawadnianie wcale nie musi się wiązać ze znaczący zużyciem wody. Potrzebna jest zmiana podejścia, praktyk i strategii gospodarowania wodą w rolnictwie.
W Europie już teraz stosowane są nowe i bardziej wydajne metody nawadniania, których efekty możemy obserwować. Między innymi w celu lepszego gospodarowania wodą poprawia się jej transport. Dokładniej chodzi o ilość pobranej wody w stosunku do tego, ile trafia jej ostatecznie na pole uprawne. Korzyści możemy także zaobserwować, jeżeli wykorzystanie dostarczonej wody jest bardziej wydajne.
Wykorzystywanie oczyszczonych ścieków w rolnictwie
Nie każdy zdaje sobie sprawę, że ścieki mogą w pewnym sensie uratować rolnictwo. Jednak jakość uzyskiwanej wody powinna być monitorowana. Oczyszczona woda, która następnie zostanie wykorzystana w rolnictwie, może zwiększyć ilość czystej słodkiej wody w środowisku naturalnym, ale także zwiększyć zasoby słodkiej wody do wykorzystania w gospodarstwach domowych.
Wykorzystanie ścieków w rolnictwie pozwoliło na uzyskanie niektórym państwom korzyści. Między innymi oczyszczona woda była wykorzystywana na Cyprze. Natomiast na Gran Canarie oczyszczone ścieki stanowią źródło około 20% wody wykorzystywanej we wszystkich sektorach rolnictwa.
Duże i małe zbiorniki retencyjne
– Obecnie w Polsce znajduje się około 100 dużych zbiorników wodnych oraz ponad 32 tys. obiektów małej retencji, w tym małych zbiorników wodnych o pojemności poniżej 5 mln m3. Pozwalają one zatrzymać w sumie około 7% średniego rocznego odpływu wody z obszaru Polski. To zbyt mało, aby racjonalnie gospodarować zasobami wodnymi i znacząco ograniczać ryzyko powodzi, a tym bardziej walczyć z suszą – mówi Mateusz Balcerowicz w rozmowie z sadnowoczesny.pl, który jest autorem raportu „Analizy kształtowania i wykorzystania zasobów wodnych dla celów rolnictwa i obszarów wiejskich” przygotowanego na zlecenie Fundacji Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej.
Jednym z najlepszych sposobów na radzenie sobie z suszą jest magazynowanie wody. Można robić to na dużą skalę w wielkich zbiornikach lub budując obiekty tak zwanej małej retencji. Do tego pomóc w magazynowaniu wody mogą małe jeziora i oczka wodne. Wpłyną też pozytywnie na wilgotność w danym miejscu, a wysokie temperatury nie będą aż tak odczuwalne.
Ile kosztuje walka z suszą?
Tak naprawdę optymalne wykorzystanie wody w rolnictwie pozwoli nam zaoszczędzić. Poprawa systemów nawadniających zmniejsza zużycie wody słodkiej, dzięki temu rolnicy nie tracą. Sposobem na zaoszczędzenie będzie także posadzenie roślin, które po prostu wymagają znacznie mniej wody. Susza w rolnictwie przyczynia się do wielu strat, dlatego szukanie sposobów na radzenie sobie z nią może straty zmniejszyć.
Na walkę z suszą rząd w Polsce w 2020 roku przeznaczył ponad 150 mln zł. Jednak w naszym kraju wciąż brakuje odpowiedniej strategii, która pozwoliłaby wystarczająco zoptymalizować straty w rolnictwie wywołane ekstremalnie wysokimi temperaturami. Zmiana podejścia jest konieczna, ponieważ ocieplenie klimatu wciąż postępuje. Biorąc przykład z państw, w których od zawsze panuje klimat suchy i półsuchy, możemy postawić na optymalizację gospodarowania i wykorzystania wody słodkiej.
Zmiana podejścia do wykorzystania wody jest konieczna
Świadomość na temat ocieplenia klimatu i zmian, jakie niesie za sobą, jest coraz większa. Niestety na własnych oczach możemy obserwować, jak rzeki wysychają, a temperatury z roku na rok rosną. Niesie to za sobą wiele niebezpieczeństw i strat. Temperatura na ziemi w ostatnich latach podniosła się o 1,9 stopni Celsjusza. Niestety ekstremalne susze, a następnie duże powodzie są sporym obciążeniem dla rolnictwa.
Istnieją pewne sposoby, które pozwalają na mniejsze zużycie wody w sektorze rolnictwa. Między innymi należy zadbać o wydajne nawadnianie i budowę zbiorników retencyjnych, w tym małych zbiorników retencyjnych, które pozwolą zatrzymać wodę na potrzeby lokalne. Ciekawą alternatywą, którą do tej pory wykorzystaną między innymi na Cyprze i Gran Canarie jest wykorzystanie do nawadniania upraw oczyszczonych ścieków.
