Według raportu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w okresie pandemii COVID-19 aż 85% polskich przedsiębiorstw, zatrudniających powyżej 250 pracowników, zmagało się z brakiem rąk do pracy. Nieplanowane zlecenia, sezonowość branży czy długie absencje stałych pracowników są jednak problemem nie tylko dużych korporacji, ale również mniejszych firm.
Jednym ze sposobów rozwiązania tej sytuacji jest leasing pracowniczy, który coraz bardziej zyskuje na popularności w naszym kraju, a w krajach Europy Zachodniej stanowi już szeroko rozpowszechnione rozwiązanie. Na czym polega i jak działa leasing pracowniczy? Jak to rozwiązanie jest uregulowane prawnie? Jakie mamy wady i zalety leasingu pracowniczego? Ile kosztuje taka usługa? Odpowiedzi na te pytania zostaną zaprezentowane poniżej:
Leasing pracowniczy – co to jest? 
Leasing pracowniczy, nazywany również leasingiem personalnym to nic innego, jak wynajem pracowników określonym firmom, do określonych zadań i na określony czas. Pracownicy pracują zgodnie z ustawą o pracy tymczasowej. Podmiot zatrudniający pracownika nazywany jest agencją pracy tymczasowej, pracownik oddelegowany do innego pracodawcy nazywany jest pracownikiem tymczasowym, natomiast pracodawca, na rzecz którego i pod którego kierownictwem świadczona jest praca zwany jest pracodawcą-użytkownikiem.
Jak to działa?
W praktyce więc firma poszukująca pracownika zgłasza zapotrzebowanie agencji, która przeprowadza proces rekrutacji, zatrudnia i deleguje odpowiednie osoby do pracodawcy-użytkownika. Usługi w zakresie leasingu pracowniczego oparte są na serwisie polegającym na utrzymaniu personelu, co obejmuje nawiązanie z pracownikiem stosunku pracy, naliczanie i wypłatę wynagrodzenia, świadczeń dodatkowych, odprowadzanie podatków, w niektórych przypadkach przeszkolenie oraz bezpośrednio poszukiwanie kandydatów.
Biorąc pod uwagę, że agencje zatrudniają personel, który będzie wynajmowany, na etat do pracy stałej, pracownik ma zapewnione wszystkie gwarancje i świadczenia, przewidziane obowiązującymi przepisami prawa o pracy tymczasowej. Pracodawca-użytkownik nie musi zawierać z pracownikiem odrębnej umowy, może zrezygnować z niego w dowolnym czasie, o ile umowa nie przewiduje inaczej. Użytkownik nie zastanawia się nad dotrzymaniem wymogów przewidzianych w prawie pracy w zakresie zwolnienia pracowników i ich ochrony socjalnej; nie rozwiązuje kwestii wyliczenia stażu pracy i pozostałych spraw związanych z przepływem dokumentów dotyczących pracowników.
Podstawa prawna
Co bardzo ważne, Kodeks pracy nie przewiduje nawet takiego pojęcia jak leasing pracowniczy. Tego typu sformułowania nie znajdziemy w aktach prawnych, a co za tym idzie, nie wiążą się z nim żadne konkretne regulacje. To często budzi wątpliwości pracodawców, którzy w zasadzie nie mają pewności co do istnienia takiej formy pozyskiwania pracowników i ostatecznie decydują się na umieszczenie klasycznej oferty pracy. Większość agencji pracy korzysta jednak z przepisów ustawy dotyczących zatrudnienia tymczasowego.
W 2003 roku uchwalona została bowiem specjalna ustawa warunkująca zatrudnianie pracowników tymczasowych. Pomiędzy agencją pracy tymczasowej oraz pracobiorcą musi zostać podpisana umowa o pracę na czas określony albo na okres wykonywania danej pracy. Jest to bardzo elastyczna forma zatrudnienia. Pracodawca-użytkownik po przelaniu wynagrodzenia na rzecz agencji, jest już zwolniony z obciążenia kosztami transakcyjnymi oraz kosztami wynagrodzenia. Agencja jest zobowiązana do przysyłania mu właściwie wykwalifikowanych pracowników, którzy będą wykonywać polecone im zadania.
W przypadku rażącego naruszenia zasad w miejscu pracy przez pracownika, pracodawca-użytkownik ma prawo odesłać pracownika do agencji i tym samym przerwać zatrudnienie. Leasing pracowniczy to forma zatrudnienia, dzięki której mamy możliwość elastycznie reagować na potrzeby rynku. Jest to bardzo nietypowa forma pracy, ponieważ wiąże się z zatrudnieniem okresowym. Nie ma w niej także charakterystycznej dwustronnej konstrukcji stosunku pracy, brakuje więzi pomiędzy pracodawca a pracownikiem. Mamy tu do czynienia z układem trójstronnym.
Ograniczenia związane z pracą tymczasową 
Trzeba jednak wiedzieć, iż w świetle Ustawy z dnia 9 lipca 2003 roku o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, praca tymczasowa to wykonywanie na rzecz danego pracodawcy użytkownika, przez okres nie dłuższy niż wskazany w ustawie, zadań o charakterze sezonowym, okresowym lub doraźnym:
- Których terminowe wykonanie przez pracowników zatrudnianych przez pracodawcę użytkownika byłoby niemożliwe
- Których wykonanie należy do obowiązków nieobecnego pracownika zatrudnionego przez pracodawcę użytkownika.
Zgodnie z przepisami tego aktu prawnego pracodawcą jest agencja pracy tymczasowej, a pracownik tymczasowy jest zatrudniony na czas określony lub czas wykonywania danej pracy. Co więcej, nie może on pracować dłużej niż przez 18 miesięcy w ciągu kolejnych 36 miesięcy.
Historia leasingu pracowniczego
Leasing pracowniczy rozpoczął swój dynamiczny rozwój na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku w państwach zachodniej Europy. W tym okresie liczba ludzi zatrudnionych przez agencje pracy tymczasowej wzrastała systematycznie co roku o około 10%.
W 1997 roku Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) zalegalizowała funkcjonowanie agencji prac tymczasowych. W tym samym roku, we Włoszech wprowadzono termin pracy tymczasowej do systemu prawnego, dzięki czemu możliwe już było legalne korzystanie z tej formy zatrudnienia. W ślad za tym krajem poszła również Grecja, która uregulowała prawnie ten termin w 2001 roku.
Obecnie ten sposób zatrudnienia jest już stałym elementem europejskiego rynku pracy, ponieważ każdy kraj Unii Europejskiej dopuszcza już korzystanie z tej formy zatrudnienia. Dziś w ramach leasingu pracowniczego w Unii Europejskiej zatrudnianych legalnie jest około 4 milionów osób rocznie. Najwięcej pracowników tymczasowych zatrudniają firmy z Holandii, Niemiec oraz Francji. Niektóre państwa posiadają listy sektorów w których praca tymczasowa jest zabroniona. Przykładem jest Francja, gdzie prawo nie zezwala na leasing pracowniczy w sektorze administracji państwowej.
Leasing pracowniczy w Polsce jest natomiast mniej rozpowszechniony niż w krajach zachodniej Europy, jednakże jest on dużo tańszy.
Leasing pracowniczy a outsourcing pracowniczy
Szeroko rozumiane pozyskiwanie pracownika z zewnątrz przedsiębiorstwa można ująć w terminie outsourcingu pracowniczego. Staje się on coraz powszechniejszą formą radzenia sobie z wyzwaniami procesów kadrowych firm na każdym szczeblu.
Outsourcing pracowniczy to nic innego jak powierzenie kompleksowej obsługi przedsiębiorstwa w konkretnym obszarze, specjalizującym się w tym firmom. Ta opcja – w porównaniu z leasingiem pracowniczym – jest bardziej elastyczna i może prowadzić do zmniejszenia kosztów prowadzonej działalności przez firmę, która korzysta z tego rozwiązania.
Podczas gdy leasing pracowników jest częsty głównie w branżach budowlanej, motoryzacyjnej, telekomunikacyjnej czy logistycznej, sama metoda outsourcingu niektórych usług w ostatnich latach popularna jest niemal w każdej branży.
Korzyści wynikające z leasingu pracowniczego
Elastyczność
Leasing pracowniczy pozwala na korzystanie z pracowników w zależności od potrzeb pracodawcy. Dzięki temu może on elastycznie zarządzać swoją firmą, pozyskując wykwalifikowaną kadrę na ściśle określony czas, do ściśle określonych zadań.
Zaoszczędzenie na procesie rekrutacji i selekcji
Dla pracodawcy korzystającego z leasingu pracowniczego niewątpliwą zaletą jest także fakt, iż wszystkie formalne zobowiązania wynikające z przepisów prawa pracy obciążają agencję pracy tymczasowej. W efekcie, rozwiązanie to pozwala na obniżenie stałych kosztów funkcjonowania zakładu, jak również wyeliminować wydatki związane z przeprowadzaniem całego procesu rekrutacji i selekcji.
Szansa na pozyskanie pracownika idealnego bez długich poszukiwań
Leasing pracowniczy jeszcze do niedawna przyciągał ludzi młodych – studentów i świeżo upieczonych absolwentów uczelni wyższych. Dziś jednak coraz częściej zdarza się, iż agencje pracy tymczasowej zajmują się rekrutacją wysoko wykwalifikowanej kadry. Dzięki temu pracodawca użytkownik może zyskać do danego projektu wybitnego specjalistę, bez konieczności poświęcania wielu zasobów finansowych i czasowych na odnalezienie go.
Możliwość bezproblemowego zatrudniania cudzoziemców
Znaczącą korzyścią leasingu pracowniczego jest również możliwość szybkiego zatrudnienia cudzoziemców bez konieczności zmagania się z formalnościami, takimi jak pozwolenia na pracę czy wizy. Ze względu na brak ludzi do pracy – zwłaszcza w sektorze budowlanym – działające w Polsce firmy coraz chętniej zatrudniają pracowników między innymi z Ukrainy. Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, odnotowuje się systematyczny wzrost liczby wydawanych zezwoleń na pracę cudzoziemców i tylko w 2019 roku ponad 74% wydanych zezwoleń dotyczyło obywateli naszego wschodniego sąsiada.
Na zasadach leasingu pracowniczego zatrudniani są również opiekunowie osób starszych w Niemczech czy pracownicy sezonowi w holenderskich szklarniach. Agencje pracy tymczasowej szybko reagują na bieżące potrzeby kadrowe swoich klientów, gwarantując odpowiedni personel. Natomiast wynajmowanym pracownikom agencja zapewnia transport do nowego pracodawcy oraz lokum, a jeśli w pewnym momencie nie ma pracy w danej firmie, oddelegowuje pracowników do innego przedsiębiorstwa, potrzebującego wsparcia kadrowego.
Korzystne rozwiązanie również ze strony pracowników
Leasing pracowniczy przynosi wymierne korzyści także samym pracownikom. Przede wszystkim czasowe zatrudnienie daje im szansę zaistnienia na rynku i możliwość legalnego zarobkowania. Jak zostało wyżej wspomniane, zdarza się również tak, że firmy decydują się po jakimś czasie na zatrudnienie na stałe, leasingowanych wcześniej osób. Leasing pozwala, bowiem przedsiębiorstwom sprawdzić przyszłych pracowników bez konieczności ponoszenia kosztów.
Mankamenty leasingu pracowniczego
Ryzyko pozyskania mniej zaangażowanego pracownika
Jak każde rozwiązanie, również leasing pracowniczy ma swoje minusy. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakt, iż pracownik tymczasowy zawsze jest kimś z zewnątrz, w związku z czym może wykazywać niską motywację oraz małe zaangażowanie w wykonywaną pracę. Jest to w zasadzie naturalny stan rzeczy – jeżeli bowiem pracownik podpisał umowę na krótki czas i zdaje sobie sprawę ze zbliżającego się terminu jej wygaśnięcia, to może się to odbić na jakości i wydajności jego pracy.
Duża rotacja pracowników
Duża rotacja pracowników to kolejny minus leasingu personalnego. Każdorazowo nowa osoba wymaga wdrożenia w obowiązki na danym stanowisku. Konieczny może okazać się również jej nadzór przez pierwsze dni pracy, co wymaga oddelegowania pracownika, który w tym czasie mógłby wykonywać swoje codzienne obowiązki.
Konieczność większej ochrony danych wrażliwych w firmie
Tymczasowość leasingu pracowniczego wiąże się także z kolejnym zagrożeniem. Osoby zatrudnione na podstawie współpracy z agencją pracy tymczasowej mają przecież dostęp do informacji programowych, technicznych, technologicznych, handlowych i organizacyjnych dotyczących pracodawcy. W momencie, gdy zdecydujemy się na pracownika w leasingu, musimy zdawać sobie sprawę z tego, że do ważnych informacji będzie miała dostęp osoba, która nie będzie długo związana z firmą. Przedsiębiorstwo korzystające z leasingu pracowniczego musi zatem liczyć się z koniecznością większej ochrony wrażliwych danych firmy.
Koszty leasingu pracowniczego
Wynajmowani pracownicy otrzymują z reguły takie samo wynagrodzenie jak osoba zatrudniona bezpośrednio – wynika to z obowiązku równego traktowania pracowników zapisana w ustawie o pracy tymczasowej. Na ostateczną wycenę wpływają jednak takie czynniki jak: czas trwania zamówienia, liczba zamówionych pracowników, wymagania dotyczące zamówionych pracowników czy lokalizacja miejsca pracy. Koszt współpracy jest zatem w każdym przypadku indywidualnie omawiany z agencją pracy tymczasowej, która oczywiście będzie oczekiwać stosownej marży.
Nie zmienia to jednak faktu, że leasing pracowniczy pozwala na spore oszczędności. Jak już zostało wspomniane, firma poszukująca osób do pracy w ten sposób zostaje bowiem odciążona od kosztów rekrutacji i selekcji.
