Jakie źródło ogrzewania wybrać do nowego domu?

Budowa domu to często największa inwestycja w życiu. W trakcie jej realizacji inwestor napotyka zwykle na wiele wątpliwości i potencjalnych problemów. Jednym z nich jest wybór źródła ciepła, które będzie możliwie jak najtańsze w eksploatacji, a i jego koszt jego zakupu nie przyprawi o ból głowy. Z artykułu dowiesz się, jakie są obecnie najpopularniejsze źródła ciepła oraz jakie są ich podstawowe wady i zalety. Znajdziesz tu też informacje o dostępnym dofinansowaniach, pozwalających wygenerowanych oszczędności już na etapie kosztu początkowego.

Dynamika rynku budowlanego w Polsce

Rynek budowlany w Polsce rośnie w ostatnich latach bardzo dynamicznie. Dowodzą o tym między innymi raporty Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. Podczas gdy w roku 2016 wydano 187 498 pozwoleń na budowę, to 5 lat później, bo w 2021 roku ich liczba wyniosła aż 219 986. To wzrost aż o 17%, na dodatek w roku postpandemicznym, w którym ceny materiałów budowlanych (szczególnie materiałów wykorzystywanych do izolacji termicznej) odnotowywały spore wzrosty.

Dynamika rynku budowlanego w Polsce kształtuje się jednak nieco inaczej w roku 2022. Na dzień publikacji tego artykułu nie są zostały jeszcze opublikowane raporty za cały rok, ale w pierwszym półroczu 2022 roku wydano 84 909 pozwoleń na budowę, podczas gdy w tym samym okresie 2021 roku było ich 105 195. Spadek wynosi więc o prawie 20%. Głównym powodem spadającej ilości pozwoleń jest nasilająca się inflacja oraz ograniczona dostępność kredytów hipotecznych. Wpływa na to aktualny poziom stóp procentowych, które windują raty kredytów i skutecznie ograniczają zdolność kredytową obywateli. Wszystko to powoduje, że przyrost ilości nowych domów w kolejnych latach będzie zapewne mniejszy niż w latach ubiegłych.

Popularne źródła ciepła do nowych domów

Kotły gazowe

Dylematem, przed którym stoją inwestorzy, którzy zdecydowali się na budowę domu jest kwestia wyboru źródła ciepła. Jeszcze 2 – 3 lata temu prym na rynku święciły kotły gazowe (głównie kondensacyjne z zamkniętą komorą spalania). Rozwiązanie tego typu charakteryzuje się następującymi zaletami:

• Efektywność energetyczna – kotły gazowe mają dużo wyższą sprawność od kotłów zasilanych paliwem stałym. Sprawność energetyczna najnowszych kotłów kondensacyjnych może wynosić nawet do 110%.
• Bezobsługowość – spalanie gazu jest wygodne, bo w odróżnieniu od “kopciuchów” nie wymagają one stałej obsługi ze strony domowników. Odpadają zatem czynności takie jak: dokładanie do pieca i opróżnianie go z powstałego popiołu.
• Elastyczność – rynek kotłów gazowych ma już kilkadziesiąt lat. Przez ten czas powstało wiele różnych serii i modeli urządzeń. Mogę one pracować zarówno w małych, jak i dużych domach, a także budynkach o charakterze przemysłowym.

Pośród wad ogrzewania gazowego wymienia się najczęściej:

• Kwestie bezpieczeństwa – jest to natomiast raczej kwestia psychologiczna. Większość nowoczesnych kotłów oferowanych na rynku to urządzenia w pełni bezpieczne. Niejednokrotnie są one wyposażone w wiele systemów bezpieczeństwa, np. automatyczne wyłączenie w przypadku gdy w pomieszczeniu nie ma odpowiedniej ilości tlenu, co może powodować wydzielanie czadu.
• Cenę gazu – niestety cena gazu notuje rokroczne wzrosty. Należy pamiętać, że przeciętny konsument paliwa gazowego w 2023 odczuje podwyżkę na poziomie ok. 23%, w związku z przywróceniem standardowej stawki VAT.

Pompy ciepła

Druga z wymienionych wad kotłów gazowych w połączeniu z niepewnością dot. generalnej dostępności tego surowca energetycznego w przyszłości powoduje, że właściciele domów zaczęli szukać innych rozwiązań grzewczych. Skuteczną i dostępną alternatywą okazała się być pompa ciepła powietrzna. Urządzenie tego typu pozwala na pobieranie energii cieplnej z powietrza atmosferycznego, a następnie wykorzystanie jej w celach grzewczych. Pompy ciepła odznaczają się następującymi zaletami:

• Efektywność energetyczna – w przypadku pomp ciepła sprawność energetyczna znacznie przewyższa poziomy charakterystyczne nawet dla kotłów gazowych. Nowoczesne urządzenia oferowane przez producentów z górnej półki pozwalają na uzyskanie nawet 4 – 5 kWh energii cieplnej przy zużyciu 1 kWh energii elektrycznej.
• Niskoemisyjność – pompy ciepła nie spalają żadnego paliwa, zatem nie generują bezpośrednio żadnego zanieczyszczenia. W przypadku połączenia pompy ciepła z instalacją fotowoltaiczną, zestaw może być całkowicie zero-emisyjny bowiem, energia elektryczna potrzebna do zasilenia pompy nie będzie produkowana przez elektrownię, a przez panele słoneczne.
• Koszt użytkowania – nawet biorąc pod uwagę koszty regularnych serwisów, koszt eksploatacji pompy ciepła jest niższy do kotłów gazowych. Rzecz jasna jest to zależne w dużej mierze od rodzaju instalacji grzewczej. Najbardziej korzystne połączenie to zestawienie pracy pompy ciepła z ogrzewaniem płaszczyznowym, tj. instalacją podłogową.

Decydując się na pompę ciepła, należy mieć na uwadze również poniższe wady tego rozwiązania:

• Koszt instalacji – eksploatacja pompy ciepła jest stosunkowo tania, ale sama jej instalacja jest często sporo droższa, aniżeli w przypadku bardziej standardowych rozwiązań. Zakup urządzenia i przeprowadzenie prac montażowych może pochłonąć nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych.
• Konieczność realizacji przeglądów – rzecz jasna przeglądy przeprowadza się również w przypadku innych źródeł ciepła. Trzeba jednak wiedzieć, że koszt serwisu w przypadku pompy ciepła może być nieco wyższy ze względu na konieczność przeprowadzenia próby szczelności układu chłodniczego i uzupełnianie czynnika. W okresie trwania gwarancji prace muszą być prowadzone przez serwisanta, który posiada autoryzację producenta. W przeciwnym przypadku, należy liczyć się z utratą ochrony gwarancyjnej.
• Brak możliwości w pełni samodzielnego przeprowadzenia prac – jeżeli masz smykałkę do prac budowlanych, a kwestie związane z hydrauliką nie są Ci obce, to samodzielne podłączenie pompy ciepła nie będzie możliwe w większości przypadków. Do podłączenia pompy ciepła split i zbudowania układu chłodniczego potrzebna są specjalne uprawnienia F-gazowe.

Charakterystyka energetyczna budynku

Decydując się na pompę ciepła, musisz pamiętać o bardzo istotnej kwestii poprawnego dostosowania wydajności urządzenia do potrzeb budynku. Zainstalowanie pompy ciepła o niewystarczającej mocy będzie skutkowało przesileniem urządzenia i niedogrzaniem budynku. To zaś będzie rzecz jasna powodowało frustrację po stronie domowników, użytkujących budynek w temperaturze poniżej poziomu komfortu termicznego. Zainstalowanie pompy ciepła o zbyt dużej mocy też nie jest wskazane. W takim przypadku urządzenie będzie włączać i wyłączać się nawet kilkanaście razy na godzinę na zaledwie kilka minut. To z dużym prawdopodobieństwem doprowadzi do przedwczesnego zużycia sprężarki (serca systemu) i wygeneruje niepotrzebne dodatkowe koszty.

Aby poprawnie obliczyć potrzebną moc pompy ciepła, musisz skorzystać z charakterystyki energetycznej budynku. Dokument jest dołączony przez pracownię architektoniczną praktycznie do każdego projektu budowlanego. Kluczową informacją w charakterystyce jest poziom wskaźnika Ep (zapotrzebowania na ciepło). Po przemnożeniu tego wskaźnika przez metraż domu otrzymasz łączne roczne zapotrzebowanie na ciepło, która jest jednocześnie wyznacznikiem potrzebnej mocy pompy ciepła.

Szeroka gama dofinansowań

Jedną z wymienionych wad pomp ciepła jest wysoki koszt początkowy, związany z zakupem urządzenia i przeprowadzeniem prac przez firmę montażową. Decydując się na inwestycję pamiętaj, że może możesz uzyskać dofinansowanie do pompy ciepła. Popularne granty są oferowane m.in. przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Sztandarowy program oferowany przez tą instytucję to “Czyste Powietrze”. W 2023 roku po spełnieniu dodatkowych warunków w ramach programu można otrzymać dotację nawet na poziomie 135 000 zł. Dodatkowo instytucja sfinansuje przeprowadzenie audytu energetycznego, potrzebnego w większości przypadków inwestycji. Poza dofinansowaniem samych pomp ciepła, środki z programu “Czyste Powietrze” mogą być przeznaczone na instalację fotowoltaiki oraz przeprowadzenie kompleksowej termomodernizacji.

Trochę mniej popularny, aczkolwiek również interesujący, może okazać się program “Moje Ciepło” organizowany ze środków Funduszu Modernizacyjnego. W tym przypadku poziom dofinansowania sięga 30% kosztów kwalifikowanych inwestycji, jednak maksymalnie 7 tys. złotych w przypadku instalacji powietrznej pompy ciepła lub 21 tys. złotych w przypadku gdy zdecydujesz się na montaż urządzenia gruntowego.