Fałszywe pieniądze zmorą sprzedawców

365

Fałszywe banknotyKoniec roku zawsze jest iście gorącym okresem w handlu. To właśnie w nim mają miejsce takie wydarzenia, jak black Friday, mikołajki, święta, poświąteczne wyprzedaże czy sylwester. W konsekwencji, większość z nas w tym czasie dokonuje największej ilości transakcji w ciągu całego roku. Oczywiście, aktualnie coraz częściej płacimy kartą płatniczą lub kredytową, jednak wiele osób wciąż preferuje posługiwanie się gotówką. Czy sprawdzamy autentyczność przyjmowanych pieniędzy? Czy w ogóle wiemy jak odróżnić fałszywe banknoty od prawdziwych? Na co zwrócić uwagę i które banknoty są najczęściej podrabiane? Co zrobić gdy rozpoznamy fałszywy banknot? Jakie kary grożą za posługiwanie się nimi? Na te wszystkie pytania odpowiedzi zostaną udzielone poniżej.

Fałszywe banknoty – jak rozpoznać?

Istnieją dwa podstawowe poziomy zabezpieczeń banknotów. Zabezpieczenia pierwszego stopnia możemy zobaczyć gołym okiem i wyczuć ręką bez specjalistycznego sprzętu. Natomiast do drugiego poziomu należy to, co widać w ultrafiolecie (UV) oraz podczerwieni (IR). Według wielu miejskich legend istnieje również trzeci poziom. Są to potencjalne zabezpieczenia, których nie podano do wiadomości publicznej, zna je jedynie przez kilka wyspecjalizowanych podmiotów, w tym Narodowy Bank Polski oraz Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych. Skoro jednak nie możemy w żaden sposób potwierdzić, iż one istnieją, zajmiemy się dwoma podstawowymi poziomami.

Rodzaj papieru

Najbardziej oczywistym zabezpieczeniem, na które aż trudno nie zwrócić uwagi, choćby podświadomie, jest papier, z którego banknoty są wykonane. Papier banknotów różni się znacznie od tego powszechnie przez nas stosowanego. Dlaczego jest tak specyficzny? To zasługa znajdującej się w nim bawełny. Dzięki zastosowaniu tego materiału, banknoty stają się znacznie odporniejsze. Dzięki temu, nawet, gdy nam się zdarzy wyprać pieniądze w pralce, to wciąż będą one zdatne do użytku.

Rozmiar banknotu

Drugie podstawowe zabezpieczenie jest równie proste, choć zazwyczaj zupełnie nie zdajemy sobie z niego sprawy. Mowa tutaj o rozmiarze pieniędzy. Każdy banknot ma określone wymiary. Jeżeli różnią się one od tych wzorcowych (mowa o nieuszkodzonych, całych banknotach), to możemy być niemal pewni, że pieniądz jest fałszywy. Jeśli więc mamy w portfelu banknoty o różnych nominałach, warto porównać ten o identycznym nominale z tym, który wydaje nam kasjer. Jeśli ich rozmiar jest różny, najprawdopodobniej któryś z nich jest podrobiony. Poniżej zostały podane oficjalne wymiary wszystkich nominałów:

  • 10 zł: 120 × 60 mm
  • 20 zł: 126 × 63 mm
  • 50 zł: 132 × 66 mm
  • 100 zł: 138 × 69 mm
  • 200 zł: 144 × 72 mm
  • 500 zł: 150 x 75 mm

Powyższe wymiary mają zastosowanie zarówno do starych, jak i zmodernizowanych banknotów. Zauważmy dwie ciekawe rzeczy, które mogą okazać się pomocne. Po pierwsze, im wyższy nominał, tym większy rozmiar. Druga przydatna wskazówka tkwi w proporcjach. Każdy z banknotów ma proporcje 2:1. Oznacza to, że banknot danego nominału ma wysokość równą szerokości dwóch banknotów tego nominału. Łatwo to sprawdzić. Wystarczy ułożyć poziomo dwa banknoty tego samego nominału jeden pod drugim. Następnie należy położyć na nich kolejne dwa banknoty tego nominału, tym razem pionowo, jeden obok drugiego. W ten sposób otrzymamy dwa identycznych wymiarów, nachodzące na siebie kwadraty. Oczywiście o ile pieniądze nie są pomięte lub zniszczone.

Warto przy tym dodać, które banknoty są najczęściej podrabiane. U nas w kraju są to pieniądze o nominale 50 i 100 złotych. Dlaczego akurat te? Ponieważ znajduje się ich zdecydowanie najwięcej w obiegu, są one najczęściej stosowane. W 2018 roku wyeliminowano z polskiego rynku 5601 fałszywych banknotów. Warto przy tym dodać, że ich liczba z roku na rok systematycznie spada.

Uwaga na banknoty! – co zaleca Narodowy Bank Polski?

Zanim zaprezentowane zostaną wszystkie znane zabezpieczenia stosowane w polskich banknotach, warto zapoznać się z podstawowymi zasadami rozpoznawania ich autentyczności, które sugeruje Narodowy Bank Polski:

  1. Zapoznaj się z zabezpieczeniami autentycznych banknotów.
  2. Zawsze sprawdzaj otrzymywane banknoty.
  3. Przy ocenie autentyczności banknotu korzystaj z 4 prostych kroków: dotknij, popatrz, przechyl i sprawdź.
  4. Sprawdzaj kilka zabezpieczeń.
  5. Zachowaj ostrożność, jeśli banknot jest uszkodzony lub zniszczony.
  6. W razie wątpliwości porównaj go z innym banknotem, co do którego masz pewność, że jest autentyczny.
  7. W razie dalszych wątpliwości udaj się do najbliższego banku, by sprawdzić autentyczność banknotu.
  8. Pamiętaj, aby nie wprowadzać fałszywych znaków pieniężnych do obiegu.

Jak odróżnić fałszywe pieniądze od prawdziwych? – stare banknoty

Banknoty sprzed modernizacji (te oznaczone datą 25 marca 1994 roku) miały słabsze zabezpieczenia niż te, które produkowane są obecnie. Nie oznacza to, że nie trzeba ich znać, bowiem stare banknoty wciąż znajdują się w obiegu, a znaczna część zabezpieczeń funkcjonuje również w nowych banknotach, choć czasem w nieco innej formie. Stare banknoty miały nominały 10 zł, 20 zł, 50 zł, 100 zł i 200 zł. Pieniądz o nominale 500 złotych nie występował. Jakie zabezpieczenia posiadały banknoty sprzed modernizacji? Każdy z nich zawierał poniższe:

  • Znak wodny (widoczny pod światło) z portretem władcy
  • Nitka zabezpieczająca z powtarzającym się oznaczeniem nominału oraz jego lustrzanym odbiciem (nitka jest jakby “zaszyta” w banknocie)
  • Mikrodruki po obu stronach banknotu – pisane bardzo małą czcionką napisy (np. z oznaczeniem nominału, literami “RP” lub słowami “RZECZPOSPOLITA POLSKA”, “NARODOWY BANK POLSKI”)
  • Wyszczególnione elementy po obu stronach banknotu, widoczne jedynie w promieniach ultrafioletowych
  • Recto-verso, czyli uzupełniające się pola drukowane po dwóch stronach banknotu. Oglądane pod światło tworzą całość (np. rysunek korony)
  • Efekt kątowy, czyli dodatkowe oznaczenia lub rysunki widoczne lub zmieniające się w zależności od kąta patrzenia (nieraz trzeba się nieźle nagimnastykować by zobaczyć ten efekt)
  • Farba metalizowana – niektóre elementy banknotu mają specyficzny, metaliczny połysk

Dodatkowo, banknoty 50 zł, 100 zł i 200 zł posiadają dodatkowe zabezpieczenie w postaci farby zmiennej optycznie. W przypadku każdego z tych banknotów, pewien element zmienia swój kolor w zależności od kąta patrzenia. Banknot 100 zł jako jedyny posiada dodatkowo złotą folię metaliczną, a banknot 200 zł jako jedyny posiada hologram. Banknoty posiadają także elementy wykonane stalorytem, które są wyczuwalne w dotyku. Zabezpieczenie ultrafioletowe nie jest jedynym tego rodzaju zabezpieczeniem. Określone elementy banknotu widoczne są w podczerwieni.

Po czym rozpoznać fałszywe banknoty zmodernizowane?

Z niektórych zabezpieczeń zrezygnowano w zmodernizowanych banknotach. Na banknocie 200 zł, nie uświadczymy już hologramu. Nie powinno to dziwić, gdyż w dzisiejszych czasach stworzenie stosownych hologramów przez fałszerzy nie jest zadaniem trudnym, jeśli tylko dysponują odpowiednimi środkami. Z kolei inne zabezpieczenia zmodernizowano. Znaki wodne, poza głową władcy zawierają również cyfrowe oznaczenie nominału. Zmieniła się także czcionka napisów w nitce zabezpieczającej. Natomiast wyczuwalnych dotykiem jest znacznie więcej elementów:

  • Oznaczenia nominału
  • Portret władcy
  • Godło RP
  • Podpisy Prezesa i Głównego Skarbnika NBP

Banknoty o nominałach 10 zł i 20 zł zyskały dodatkowo pas opalizujący, który w zależności od kąta patrzenia jest widoczny lub niedostrzegalny.

Banknot 200 zł posiada także element wykonany farbą zmienną optycznie, widoczny lub niemal niedostrzegalny, w zależności od kąta patrzenia. Ponadto na odwrocie banknotu znajdują się elementy wykonane złotą farbą. Charakterystyczna jest również nitka zabezpieczająca. Jest to nitka okienkowa. Oglądana pod światło jest pionową ciemną linią z oznaczeniami nominału, również w odbiciu lustrzanym. Gdy nie patrzymy pod światło, widzimy przerywaną linię zmieniającą barwy na złotą lub zieloną. Obracając banknotem zauważymy również „poruszający się” wzór szachownicy.

Natomiast banknot 500 zł posiada zabezpieczenia w postaci:

  • Znaku wodnego
  • Okienkowej nitki zabezpieczającej (z innym wzorem niż na banknocie 200 zł)
  • Efektu kątowego
  • Farby zmiennej optycznie
  • Mikrodruków (w tym stalorytniczych)
  • Recto-verso
  • Farby opalizującej
  • Zabezpieczeń UV oraz IR

Fałszywy banknot w kasie – co zrobić?

Co grozi za fałszywe banknoty? Jeśli nieświadomie zapłaciliśmy podrobionym banknotem i uświadamia nas o tym sprzedawca, nie poniesiemy żadnej kary. Sprzedawca ma jednak obowiązek wezwać policję. Banknot zostanie zatrzymany, a my prawdopodobnie zostaniemy wezwani na komendę w charakterze świadka. Chodzi o ustalenie, skąd mogła pochodzić fałszywa gotówka.

Natomiast świadome wprowadzenie do obiegu fałszywego znaku pieniężnego podlega karze zgodnie z art. 310 Kodeksu Karnego. O jakich karach konkretnie mowa?

  1. Kto podrabia albo przerabia polski albo obcy pieniądz, inny środek płatniczy albo dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej albo zawierający obowiązek wypłaty kapitału, odsetek, udziału w zyskach albo stwierdzenie uczestnictwa w spółce lub z pieniędzy, innego środka płatniczego albo z takiego dokumentu usuwa oznakę umorzenia, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze 25 lat pozbawienia wolności.
  2. Kto pieniądz, inny środek płatniczy lub dokument określony powyżej puszcza w obieg albo go w takim celu przyjmuje, przechowuje, przewozi, przenosi, przesyła albo pomaga do jego zbycia lub ukrycia, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
  3. Kto czyni przygotowania do popełnienia przestępstw określonych powyżej, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5

Specjalny przyrząd wykrywający fałszywe banknoty

Oczywiście, każdy może zaopatrzyć się w tester badający banknoty. Sprawdza on ich autentyczność w świetle ultrafioletowym. Polecany jest szczególnie osobom obracającym dużą liczbą banknotów. Takie urządzenie jest w stu procentach legalne, kosztuje, w zależności od modelu, od kilkudziesięciu do kilkuset złotych i można je nabyć choćby za pośrednictwem internetu.

Jak rozpoznać fałszywy banknot euro?

Jak można samemu stwierdzić, czy ma się w ręku fałszywe pieniądze unijnej waluty? Niemiecki Bank Emisyjny radzi, by się im dokładnie przyglądać. Każdy banknot ma określone zabezpieczenia, które można samemu łatwo sprawdzić.

Na awersie banknotów pod palcami można wyczuć wypukłości druku. Przy pierwszej emisji euro był to napis „BCE ECB EZB EKT EKP” przy górnym brzegu. Aktualna seria europejska ma rozszerzony napis „BCE ECB EЦБ EZB EKP EKT EKB BĊE EBC” i dodatkowo paski z prawej i lewej strony. Jeżeli prawdziwy banknot trzyma się pod światło, ukazuje się znak wodny na niezadrukowanej części, a w górnej części paska hologramowego w nowej serii europejskiej pojawia się także przezroczyste okienko z wizerunkiem kobiety – Europy. Kiedy banknot trzyma się ukośnie, zmienia się obraz hologramu.

Na rewersie pierwszej serii można zaobserwować, że zmienia się także kolor prawego nominału z czerwonego na zielony. Natomiast w banknotach nowej serii na awersie z lewej strony jest tak zwana liczba szmaragdowa, która zmienia swój kolor na jasny, a belka przesuwa się w górę i w dół.

Według ekspertów, euro uchodzi za jedną z zabezpieczonych walut na świecie. Pomimo tego faktu, fałszerze wciąż usilnie próbują wprowadzać do obiegu nowe fałszywe banknoty. Najczęściej podrabiane są te o nominałach 20 i 50 EUR. Co ciekawe, jednym z wciąż narastających zjawisk jest sprzedaż fałszywych banknotów euro za pośrednictwem sieci Darknet. To ogólna nazwa, która obejmuje różne anonimowe strony www oraz fora dyskusyjne i inne serwisy. W przeciwieństwie do zwykłych stron internetowych nie są one dostępne przez adresem www i nie można ich znaleźć w zwykłych wyszukiwarkach. Istnieją w podziemiu, a osoby wtajemniczone przekazują sobie ich adresy, można je też znaleźć w specjalnych wyszukiwarkach. Zakupione tam podrabiane banknoty są przesyłane w paczkach kurierskich, a ich nadawcy posługują się fałszywymi danymi.

Podrabiane waluty zagraniczne – fałszywe banknoty dolara amerykańskiego

Przejdźmy do dolarów amerykańskich. To najczęściej i najchętniej podrabiane pieniądze na świecie. Wynika to oczywiście z faktu, iż są one bardzo powszechnie stosowane. Poza tym, niestety są dość słabo zabezpieczone, a ich wygląd nie zmienia się od wielu lat.

Jak sprawdzić ich autentyczność? Mają one liczne oznaczenia, które są widoczne na awersie, bez potrzeby patrzenia pod światło. Jest to między innymi wymieniona nazwa państwa, podpis właściwej osoby, numer serii, cyfrowy zapis nominału oraz zielona pieczęć USA. Znak wodny, który powinien być widoczny po obu stronach, posiada banknot o nominale 100 dolarów. Oprócz tego w jego prawym dolnym rogu widoczny powinien być holograficzny nominał, który zmienia barwę z zielonej na czarną, jeśli przyłożymy go do światła.

Funt brytyjski i jego zabezpieczenia

Kolejną często podrabianą walutą jest funt brytyjski. Fałszywym pieniądzom często brakuje zabezpieczeń takich jak metalowy pasek biegnący przez całą wysokość banknotu oraz hologramu, czyli oznaczenia, które można zobaczyć tylko w świetle ultrafioletowym.

Na co należy więc zwrócić uwagę? Przykładowo trzymając w ręku banknot o nominale 20 lub 50 funtów, warto sprawdzić czy z lewej strony banknotu znajduje się znak wodny. Wyróżnia je też hologram, czyli znak, który płynnie zmienia się, jeśli oglądamy banknot pod różnymi kątami.

Co ciekawe, w 2016 roku Bank Anglii wyemitował innowacyjny, nowatorski, polimerowy banknot o nominale 5 funtów. Ogłoszono wówczas, że jest on praktycznie niemożliwy do podrobienia. Nie trzeba było jednak długo czekać, by w obrocie pojawiły się jego fałszywe wersje. Bank Anglii wydał więc szczegółową broszurę, w której tłumaczy, jak rozpoznać fałszywe funty (polimerowe i papierowe). W przypadku właśnie nominału pięciu funtów, na jej podstawie powinniśmy sprawdzić przynajmniej tych kilka rzeczy:

  • Czy okienko obok portretu królowej Elżbiety II jest przeźroczyste.
  • Czy Big Ben jest złoty z przodu, a srebrny z tyłu.
  • Czy srebrny, foliowy fragment na dole banknotu zmienia się z “Five” na “Pounds”.
  • Czy korona na górze banknotu oglądana pod różnymi kątami daje efekt trójwymiarowości.
  • Czy kiedy banknot jest oglądany w świetle ultrafioletowym, pojawi się na nim cyfra pięć.
  • Na drugiej stronie banknotu, na zielonym znaku u góry, powinien pojawić się napis BLENHEIM.
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments