Podczas konferencji i targów Invest Cuffs 2023 w Krakowie odbył się wykład dr Wojciecha Świdra, eksperta w dziedzinie finansów, stanowiący kompendium wiedzy na temat III filaru polskiego systemu emerytalnego.
Dr Świder przedstawił szczegółową analizę III filaru polskiego systemu emerytalnego, podkreślając jego rolę jako dobrowolnej i indywidualnej formy gromadzenia oszczędności na starość.
Wykład zawierał informacje na temat zasad działania III filaru, możliwości, jakie daje inwestorom, a także potencjalnych ryzyk związanych z tym rodzajem inwestycji.
Po co inwestujemy?
Po pierwsze – powinno się inwestować, żeby zachować siłę nabywczą swoich pieniędzy. Po drugie – aby zwiększać ich realną siłę nabywczą.
Dawniej wystarczyło ulokować swoje oszczędności na lokacie, aby zachowały one swoją siłę nabywczą. Od czasu pandemii COVID-19 sytuacja ta zupełnie się zmieniła – inflacja jest bowiem dużo wyższa od stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego.
Czy łatwo jest dożyć do emerytury?
Według statystyk kobiety dożywają do emerytury w 94%. W przypadku mężczyzn odsetek ten wynosi 76%. Z czego to wynika? Po pierwsze, mężczyźni żyją wyraźnie krócej, a po drugie – kobiety wcześniej osiągają wiek emerytalny. Nie zmienia to jednak faktu, że mamy bardzo dużą szansę dożyć do emerytury.
Jak działa polski system emerytalny?
Polski system emerytalny składa się z trzech filarów:
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych
- Otwarte Fundusze Emerytalne (obecnie w fazie likwidacji)
- Konta prywatne (IKE, IKZE, PPE, PPK)
ZUS działa tak, że osoby obecnie pracujące odprowadzają składki na osoby będące dziś na emeryturze. Co istotne, emerytura w ZUS jest co roku waloryzowana, a dotychczas współczynnik waloryzacji w ZUS był wyższy niż stopa zwrotu z polskiej giełdy. ZUS jednak jest wyeksponowany na ryzyka demograficzne.
OFE natomiast miały być dywersyfikacją od ZUS. Oznacza to, że część składki z ZUS szła do OFE i była inwestowana w akcje oraz obligacje. Ostatecznie po wielkim kryzysie finansowym w 2008 roku, a następnie kryzysie europejskim w 2011 obligacje z OFE umorzono w zamian za środki w ZUS. W efekcie, OFE od 2018 jest w fazie likwidacji.
III filar jest w pełni prywatny, dobrowolny, dziedziczony. W jego skład wchodzą takie programy, jak PPE i PPK oraz konta IKE i IKZE.
Co dalej wydarzy się z emeryturą z ZUS?
Problemy demograficzne implikują to, że emerytura wyrażona w wartości procentu średniego wynagrodzenia będzie z każdym rokiem niższa. W 2060 roku prognozowana emerytura z ZUS ma wynosić niecałe 25% średniej pensji w gospodarce.
Omówienie produktów wchodzących w skład III filaru emerytalnego
W trzecim filarze emerytalnym mamy cztery produkty. Co istotne, środki w nich są prywatne i dziedziczone. Dwa z tych produktów – Pracownicze Programy Emerytalne i Pracownicze Plany Kapitałowe prowadzi się wraz z pracodawcą.
Pozostałe dwa to konta: Indywidualne Konto Emerytalne oraz Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Na IKE i IKZE można wpłacać sobie pieniądze na emeryturę do ustalonego rocznego limitu. Za pomocą IKE możemy inwestować, a zarazem nie płacimy podatku od dochodów kapitałowych, ani innych podatków.
Aby jednak skorzystać z tych benefitów środki z IKE można wypłacić dopiero w wieku 60 lat. Co więcej, trzeba dokonywać wpłat na IKE przez co najmniej pięć różnych lat kalendarzowych lub trzeba dokonać minimum połowy wpłat na co najmniej pięć lat przed wypłatą środków.
W IKZE także nie ma podatku od dochodów kapitałowych. Ponadto, zwracany jest również PIT od wpłat. Jednak przy wypłacaniu środków IKZE płacimy 10% ryczałtu od całości kwoty. Mało tego – w przypadku IKZE środki możemy wypłacić dopiero w wieku 65 lat.
Gdzie można założyć konta IKE i IKZE?
Konta IKE i IKZE prowadzą:
- Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych
- Podmioty prowadzące działalność maklerską (domy i biura maklerskie)
- Zakłady ubezpieczeń na życie
- Banki
- Dobrowolne fundusze emerytalne.
Jak warto wykorzystać produkty z III filaru emerytalnego?
Gdy jesteśmy młodzi i dopiero zaczynamy pracować, warto zdecydować się na dołączenie do PPK lub PPE, aby gromadzić oszczędności na emeryturę.
Następnie, jak pojawią nam się nadwyżki kapitału, warto sobie założyć konto IKE lub IKZE – najlepiej u podmiotów prowadzących działalność maklerską lub u dobrych Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych z niskimi opłatami za zarządzanie – i inwestować te oszczędności długoterminowo.
Czy państwo nie zmieni systemu i nie zabierze nam pieniędzy z III filaru?
Oczywiście państwo cały czas może modyfikować system emerytalny. Jednak zmiany te nie powinny mocno uderzać w oszczędzających na emeryturę. Ponadto, w trzecim filarze emerytalnym środki są prywatne, dlatego wydaje się, że państwo nie zabierze nam tych środków.
Z drugiej strony, dokładnie taki scenariusz miał już miejsce na Cyprze – część prywatnych środków klientów cypryjskich banków została wcielona do państwowych, bankowych programów restrukturyzacyjnych.
Mowa tu jednak tylko o bankowych depozytach przekraczających wartość 100 tysięcy euro. Co więcej, nadwyżki te w całości skonfiskowane przez państwo były tylko w przypadku jednej instytucji – Laiki Banku. W przypadku Bank of Cyprus doszło do konfiskaty na poziomie 47,5%, a pozostałych banków – zaledwie 4,5%.
Zapraszam do samodzielnego zapoznania się z całym nagraniem, znajduje się ono poniżej:
