Zmowa cenowa to nieuczciwe działanie przedsiębiorców, które bezpośrednio dotyka konsumentów. W wyniku tego typu działań cierpią konsumenci i wolny rynek. Czym dokładnie jest zmowa cenowa? Jakie konsekwencje czekają na przedsiębiorców, którzy decydują się na tego typu działania?
Co to jest zmowa cenowa?
Zmowa cenowa to nieuczciwa praktyka, która dotyka konsumentów. Stosują ją niektórzy przedsiębiorcy w obrocie gospodarczym. Zmowa cenowa polega na porozumieniu przedsiębiorców na pewnym rynku, którego celem jest ustalenie wysokości cen produktów i usług lub wielkości produkcji. W wyniku zmowy cenowej dochodzi do wyeliminowania, ograniczenia lub naruszenia konkurencji na rynku. W zmowie cenowej może brać udział co najmniej dwóch przedsiębiorców, których nazywa się czasem kartelami.
Wspólne ustalenie i podtrzymywanie cen może mieć charakter długoterminowy lub krótkoterminowy. Ponadto możemy mieć do czynienia ze:
Zmową cenową horyzontalną — oznacza umowę pomiędzy przedsiębiorcami działającymi w tym samym segmencie rynku, a często również w tej samej branży w celu ustalenie wysokości cen. Przykładem może być porozumienie pomiędzy dwiema różnymi drogeriami.- Zmową cenową wertykalną — umowa pomiędzy dwoma przedsiębiorcami, którzy nie są dla siebie konkurencją na rynku, ale mimo to są w pewnym sensie powiązani i jedna firma wpływa na interesy drugiej. Przykładem może być porozumienie pomiędzy hurtownią a sklepem, do którego dostarcza ona towar.
W niektórych przypadkach możemy spotkać się ze wzajemnym podpisywaniem umów pomiędzy poszczególnymi firmami, które decydują się na takie działanie. Poza tym zmowa cenowa może być też utajniona, co oznacza, że firmy dogadują się bez podpisywania jakichkolwiek umów.
Co ważne zmowa cenowa czasem stosowana jest przez przedsiębiorców w celu eliminacji konkurencji. Może mieć naprawdę ogromny wpływ na zachwianie równowagi na rynku. Jakie są inne konsekwencje tej nieuczciwej praktyki firm?
Zmowa cenowa — jakie konsekwencje?
Zmowa cenowa jest bardzo niekorzystna dla firm, które działają poza nią. W wyniku tego typu praktyk inni przedsiębiorcy nie mają szansy na rozwój, a konsumenci przepłacają za niektóre produkty. W historii było kilka głośnych skandali związanych z taką praktyką. Między innymi w latach 90. XX wieku kilku światowych gigantów farmaceutycznych celowo zawyżało ceny witamin po wcześniejszym ustaleniu. Innym przykładem zmowy cenowej było zawyżanie cen paliwa w latach 1973 – 1985 przez Organizacje Państw Eksportujących Ropę Naftową. Natomiast w lat 80. i 90. XX wieku amerykańskie linie lotnicze Braniff i American Airlines wspólnie ustalały ceny biletów.
Zmowa cenowa to nieuczciwa praktyka, która podlega karze. Takimi sprawami zajmuje się Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów możemy przeczytać, że:
„Art. 6. 1. Zakazane są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, polegające w szczególności na:
1) ustalaniu, bezpośrednio lub pośrednio, cen i innych warunków zakupu lub sprzedaży towarów;
2) ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji lub zbytu oraz postępu technicznego lub inwestycji;
3) podziale rynków zbytu lub zakupu;
4) stosowaniu w podobnych umowach z osobami trzecimi uciążliwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzających tym osobom zróżnicowane warunki konkurencji;
5) uzależnianiu zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę innego świadczenia, niemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy;
6) ograniczaniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem;
7) uzgadnianiu przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu lub przez tych przedsiębiorców i przedsiębiorcę będącego organizatorem przetargu warunków składanych ofert, w szczególności zakresu prac lub ceny”.
Kara może być naprawdę dotkliwa. Zdarzają się przypadki, w których jej wysokość stanowi 10 procent wysokości obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok nałożenia sankcji. Kto najczęściej zgłasza do UOKiK zmowę cenową i jak to właściwie zrobić? Czasem robią to ci sami przedsiębiorcy, którzy uczestniczą w zmowie cenowej.
Jak zgłosić zmową cenową do UOKiK?
Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów czasem zgłaszają się firmy, które same brały udział w zmowie cenowej. Wszystko po to, żeby uzyskać łagodniejszą karę w zamian za współpracę.
Zmowę należy zgłosić bezpośrednio do UOKiK, można to zrobić, pisząc do urzędu list. Inną opcją jest napisanie wiadomości e-mail lub zgłoszenie zmowy za pośrednictwem systemu ePUAP. Co ważne, jeżeli zawiadomienie jest związane z sytuacją, która ma miejsce na terenie danej gminy, należy zgłosić się do delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w danym regionie. Prawdopodobnie problem nie jest odczuwalny na terenie całej Polski. Warto wiedzieć, że na stronie UOKiK możemy odnaleźć komunikaty o postępowaniach wobec przedsiębiorców, którzy zawarli zmowy cenowe.
Zmowy cenowe dotykają innych firm i sprawiają, że nie mogą się one rozwijać. Czasem konsumenci płacą więcej na skutek zmów cenowych. Właśnie dlatego tak ważna jest walka z tego typu nieuczciwymi praktykami.
Przez zmowy cenowe cierpią konsumenci i inni przedsiębiorcy
Zmowa cenowa polega na porozumieniu przedsiębiorców na pewnym rynku, którego celem jest ustalenie wysokości cen. Zmowa cenowa może być wynikiem podpisania wspólnie umowy, ale może być też ustna. Ponadto ta nieuczciwa praktyka może mieć charakter horyzontalny. To oznacza porozumienie pomiędzy przedsiębiorcami działającymi w tym samym segmencie rynku. Wyróżniamy też zmowę cenową wertykalną, kiedy pomiędzy dwoma przedsiębiorcami, którzy nie są dla siebie konkurencją na rynku, dochodzi do umowy. Mimo, że firmy nie są bezpośrednią konkurencją, to są w pewnym sensie powiązane i jeden przedsiębiorca wpływa na interesy drugiego. Przykładem może być porozumienie pomiędzy hurtownią, a sklepem.
Karym mogą być naprawdę dotkliwe, dlatego czasem firmy, które same są w zmowie, informują UOKiK w celu uzyskania niższej kary. Zdarzają się przypadki, w których jej wysokość stanowi 10% wysokości obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok nałożenia sankcji.
Zmowy cenowe należy zgłaszać do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Można to zrobić, pisząc list z zawiadomieniem, informując o nieuczciwej praktyce w wiadomości e-mail lub za pośrednictwem ePUAP.
