Wreszcie jakieś dobre informacje dla kredytobiorców! Wprawdzie dotyczy to jedynie wybranych kwestii, ale w tak trudnych czasach każda dobra wiadomość jest na wagę złota.
W 32. odcinku programu Po Stronie Konsumenta adwokaci Marcin Lizurek i Karol Wenus omawiają najnowsze zmiany w przepisach o kredycie hipotecznym dotyczących zwrotu ubezpieczenia pomostowego. Poruszona zostaje także kwestia zapowiadanej od miesięcy zamiany WIBOR na inny wskaźnik.
Z uwagi na fakt, że już 12 października zapadnie kluczowy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej omawiany jest również aktualny stan orzecznictwa w sprawie frankowiczów. Adwokaci komentują także głosy pochodzące z sektora bankowego o trudnej sytuacji finansowej banków związanej z wakacjami kredytowymi.
Po Stronie Konsumenta #32
Zmiany w kredycie hipotecznym w kontekście zwrotu ubezpieczenia pomostowego
17 września weszły w życie przepisy zmieniające ustawę o kredycie hipotecznym. Nakazują one bankom zwrot kredytobiorcom poniesionego przez nich kosztu ubezpieczenia pomostowego. To ubezpieczenie mające służyć zabezpieczeniu interesów banku na czas do prawomocnego wpisu hipoteki umownej do księgi wieczystej kredytowanej nieruchomości.
Ryzyko kredytowe po stronie banku jest jednak praktycznie żadne, dlatego rząd postanowił zmienić przepis i ulżyć kredytobiorcom w związku z opłatami ponoszonymi przy kredycie hipotecznym.
W konsekwencji będzie wyglądać to tak, że kredytobiorcy w dalszym ciągu będą płacić koszt ubezpieczenia pomostowego, stanowiący dodatkową marżę doliczaną do marży składającej się na oprocentowanie kredytu – ale po prawomocnym wpisie hipoteki do księgi wieczystej banki będą miały obowiązek zwrócić kredytobiorcom poniesione opłaty ubezpieczenia, zapewne jednak na sam wniosek kredytobiorców.
Co istotne, przepisy te mają zastosowanie do umów, które zostały zawarte po wejściu w życie nowelizacji – czyli od 17 września, ale również wszystkich umów, w których nie nastąpił jeszcze wpis hipoteki do księgi wieczystej. W efekcie może dotyczyć to kredytów, które zostały zawarte nawet 1,5 roku temu.
Zmiana wskaźnika WIBOR
W ustawie crowdfundingowej wprowadzono przepisy udzielające pomocy kredytobiorcom, w tym mechanizm umożliwiający zamianę wskaźnika WIBOR na inny wskaźnik, według którego będzie ustalana wysokość raty kredytu. Na początku września komitet sterujący narodowej grupy roboczej zdecydował, że WIBOR zostanie zastąpiony wskaźnikiem WIRD – Warszawskim Indeksem Rynku Depozytowego.
Co istotne, wskaźnik WIRD jest znacznie bardziej obiektywny niż WIBOR, gdyż dotyczy on faktycznie przeprowadzanych transakcji, a nie deklarowanych – jak WIBOR. Nowy wskaźnik WIRD będzie podstawą polskiego sektora finansowego na dekady, w tym już w 2023 roku nowe kredyty hipoteczne mają być oparte o tę stawkę.
Warto dodać, że według danych na 1 września WIRD wynosi 6,4%, podczas gdy WIBOR 3M – 6,15%, a WIBOR 6M – 7,32%. Oznacza to, że dziś przy kredycie w wysokości 300 tysięcy złotych na 25 lat rata przy oparciu o wskaźnik WIRD zamiast WIBOR byłaby niższa o 250 złotych.
Wprowadzenie WIRD zakładane jest od 1 stycznia w 2023 roku. Co z kredytami zawartymi wcześniej, w oparciu o WIBOR? Na dziś nie wiadomo.
Co wydarzyło się w ostatnim czasie w sprawach frankowiczów?
8 września Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawach polskich C-80/21 – C-82/21. TSUE, zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą, potwierdził trzy główne kwestie.
Po pierwsze, umowy frankowej, która zawiera postanowienia niedozwolone, nie można dzielić na fragment uczciwy i nieuczciwy. Nie można zatem usunąć tylko niejednoznacznego fragmentu – należy wyeliminować całe postanowienie, co może prowadzić do nieważności umowy, jeżeli kredytobiorca się na to godzi.
Druga kwestia orzeka, że nie można zastępować niedozwolonych postanowień umownych innymi miernikami wartości czy innymi przepisami dyspozytywnymi, gdyż nie były one przedmiotem pierwotnych intencji stron. W efekcie, w takiej sytuacji należy wyeliminować całe postanowienie, co może prowadzić do nieważności umowy, jeżeli kredytobiorca się na to godzi.
Trzecia kwestia to termin przedawnienia roszczeń kredytobiorcy o zwrot na jego rzecz poszczególnych rat kredytu. TSUE urzekło, że termin przedawnionych roszczeń nie powinien być liczony od daty zapłaty rat, lecz od powzięcia przez konsumenta wiadomości, że to postanowienie ma charakter niedozwolony. Dlatego żadne roszczenia konsumentów nie przedawniają się przed wszczęciem postępowania sądowego.
Co nas czeka 12 października?
12 października czeka nas kluczowy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie kredytów frankowych. Ma on orzec czy bankom należy się wynagrodzenie za korzystanie z kapitału przy nieważnej umowie kredytu. Wtedy właśnie zostanie powiedziane już wszystko, co powinno zostać omówione w sprawach frankowych, dzięki czemu sądy powinny wyraźnie przyspieszyć.
Do tej pory wszystkie stanowiska polskich instytucji rządowych w tej sprawie – poza Komisją Nadzoru Finansowego – były sprzyjające frankowiczom. Oznacza to, że według polskich instytucji dochodzenie przez banki wynagrodzenie za skorzystanie przez kredytobiorcę z kapitału banku, jest wykluczone.
Jak prezentują się straty sektora bankowego?
Komisja Nadzoru Finansowego opublikowała prezentację, że wynik finansowy netto na koniec lipca 2022 roku wyniósł 4,9 miliarda złotych. W stosunku do czerwca było to obniżenie o 6,6 miliarda PLN, a w stosunku do lipca 2021 o 2,8 miliarda. Taki spadek wynika z kosztu rozpoznania wakacji kredytowych.
Ponadto, 9 banków komercyjnych wykazało łączną stratę w wysokości 2,3 miliarda złotych. Banki te miały około 8,5% udziału w aktywach sektora. Pozostałe banki wykazały natomiast zysk w postaci 7,2 miliarda PLN.
Z kolei, według wyliczeń Związku Banków Polskich wartość obciążeń sektora bankowego wynikająca z wakacji kredytowych wyniesie w tym roku 18,3 miliarda złotych.
Natomiast według danych Biura Informacji Kredytowej, banki dostały do końca sierpnia wnioski o wakacje kredytowe dla 876 tysięcy kredytów o wartości 228 miliardów złotych. Zawieszenie rat dotyczy 44,5% spośród niemal 2 milionów złotowych kredytów mieszkaniowych i stanowi 58% ich wartości do spłaty.
Wniosek o wakacje kredytowe złożyło zatem 1,5 miliona osób spośród uprawnionych 3,4 miliona, czyli 44%. Wbrew pozorom z tego przywileju znacznie chętniej złożyły osoby o wysokiej wiarygodności kredytowej – ich przeciętny wynik w BIK wynosi aż 83,4 punktu, co oznacza, że raczej nie mają oni problemów ze spłatą kredytu. Z kolei, zaledwie 0,1% wniosków o wakacje kredytowe stanowią kredyty osób, które nie spłacają rat terminowo.
Zapraszam do samodzielnego zapoznania się z całym nagraniem, znajduje się ono poniżej.
