Zaległy urlop – do kiedy można wykorzystać? Kiedy przepada?

159

Zawarcie umowy o pracę daje pracownikowi możliwość korzystania z szeregu uprawnień pracowniczych regulowanych przez Kodeks pracy. Jednym z nich jest prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Zdarza się jednak, że przez 12 miesięcy nie zdążymy wykorzystać całego urlopy. Wówczas powstaje zaległy urlop. Do kiedy w takiej sytuacji można się na niego udać? Czy może zdarzyć się sytuacja, że zaległy urlop przepada? Przekonamy się w dalszej części tekstu. Zacznijmy jednak od zaprezentowania samych zasad udzielania urlopu:

Zasady udzielania urlopu Wniosek o urlop wypoczynkowy składany przez pracownika

Plany urlopowe ustala pracodawca

Do kompetencji pracodawcy jako osoby odpowiedzialnej za organizację pracy w zakładzie pracy należy samodzielna decyzja o udzieleniu urlopu bądź jego odmowy w określonym terminie. Urlopów wypoczynkowych udziela się co do zasady zgodnie z planami urlopowymi. Jego ustalenie należy do zadań pracodawcy, które to wykonywać powinien samodzielnie. O ile zasadnym jest wzięcie przy tym pod uwagę wniosków pracowników co do terminów planowanego wypoczynku, to jednak pracodawca nie jest nimi związany. Jeśli w danym zakładzie pracy plany urlopowe nie funkcjonują i pracodawca ich nie tworzy, to z urlopu wypoczynkowego pracownik może skorzystać w terminie uzgodnionym z pracodawcą.

Podstawowe zasady

Urlop wypoczynkowy powinien być wykorzystany co do zasady w całości, a jego udzielenie w częściach dopuszczalne jest na wniosek pracownika. W praktyce to dzielenie urlopu wypoczynkowego na części wygląda tak, że pracownik wnioskuje nie o całość, ale o określoną część tego urlopu, pozostawiając sobie resztę z należnej mu puli urlopowej na przyszłość. Co do zasady, jedna część urlopu powinna trwać nieprzerwanie 14 dni kalendarzowych (art. 162 Kodeksu Pracy). Należy zaznaczyć, iż powołany przepis mówi o 14 dniach wypoczynku, a nie 14 dniach urlopu wypoczynkowego. Skoro pracownik pracuje średnio 5 dni w tygodniu, to 10 udzielonych dni urlopu wypoczynkowego plus w sumie 4 dni weekendów daje te 14 dni nieprzerwanego wypoczynku, o którym mowa w powołanym przepisie.

Ile dni urlopu przysługuje

Zgodnie z tym, co zapisano w Kodeksie pracy, pracownik co rok ma prawo do nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Wynosi on 20 lub 26 dni, co zależy od stażu pracy danej osoby. Pracownikom legitymującym się okresem zatrudnienia krótszym niż 10 lat przysługuje 20 dni urlopu, natomiast równym lub większym niż 10 lat – 26 dni urlopu wypoczynkowego do wykorzystania w danym roku kalendarzowym. Do okresu pracy oprócz poprzednich okresów zatrudnienia wliczane są również okresy nauki zakończone uzyskaniem zaświadczenia lub dyplomu.

Zgodnie z art. 155 Kodeksu pracy do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia:

  • Zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata
  • Średniej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat
  • Średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – 5 lat
  • Średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata
  • Szkoły policealnej – 6 lat
  • Szkoły wyższej – 8 lat

Co ważne, okresy nauki nie podlegają sumowaniu. Ta zasada dotyczy również sytuacji, w których pracownik jednocześnie pobierał naukę oraz pozostawał w zatrudnieniu. Wówczas do stażu pracy wliczany jest okres nauki bądź zatrudnienia, w zależności od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.

Dni urlopu w roku niepełnym

Warto również wiedzieć, iż osoba podejmująca pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym została zatrudniona, uzyskuje prawo do urlopu po upływie każdego miesiąca zatrudnienia w wysokości 1/12 wymiaru urlopu przysługującego jej po przepracowaniu roku. Dla pracowników zatrudnionych na część etatu urlop naliczany jest proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy danego pracownika.

Z urlopu nie można zrezygnować

Należy przy tym pamiętać, że pracownik nie może zrezygnować z prawa do urlopu. Istnieje natomiast możliwość przeniesienia niewykorzystanych dni na następny rok. Takie dni nazywane są urlopem zaległym.

Do kiedy można wykorzystać urlop zaległy? 30 września na kalendarzu

Według art. 168. Kodeksu pracy niewykorzystanego w ustalonym terminie urlopu należy udzielić pracownikowi najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Odnosząc to do teraźniejszości, urlop niewykorzystany w 2021 roku trzeba wykorzystać maksymalnie do 30 września 2022. Jak dokładnie rozumieć ten termin? Eksperci uważają, że oznacza to, iż zaległy wypoczynek powinien się rozpocząć najpóźniej tego dnia.

Natomiast jeśli do tego terminu nie uda się nam wykorzystać zaległego urlopu, to nie będzie można go już przenieść na 2023 rok.

Zaległy urlop – wyjątki

Nie wszystkie dni urlopowe stają się jednak urlopem zaległym, który przechodzi na kolejny rok. Nie dzieje się tak w przypadku urlopu na żądanie. W każdym roku przysługują każdemu pracownikowi cztery tego typu dni. Wliczają się one we wspomniany wymiar 20 lub 26 dni. W związku z tym, jeśli ktoś nie wykorzysta wszystkich dni urlopu na żądanie, to ten przepada i w następnym roku również będziemy mieli tylko cztery takie możliwości.

Urlop zaległy pracownika z perspektywy pracodawcy

Możliwe kary

Warto pamiętać, że jeżeli pracownik nie odbierze zaległego urlopu do 30 września, to wtedy pracodawca może zostać ukarany przez Państwową Inspekcję Pracy. Ta może uznać, że pracodawca naruszył prawa pracownika, co stanowi wykroczenie, a w konsekwencji nałożyć na firmę karę finansową. W myśl art. 282 Kodeksu pracy, kto wbrew obowiązkowi nie udziela przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawnie obniża wymiar tego urlopu, podlega karze grzywny od 1000 do aż 30 tysięcy złotych. Mowa tu jednak tylko o takich przypadkach, w których nie miały miejsca wyjątkowe okoliczności, w tym choćby przypadki losowe.

Cena za szkodliwość wobec pracownika może być zatem dość wysoka. W związku z tym pracodawca powinien w porę przypominać pracownikom o zbliżającym się ostatecznym terminie, w którym kończy się czas na wykorzystanie urlopu. Jeśli pracownik nie złoży wniosku o urlop z odpowiednim wyprzedzeniem przed datą graniczną, to musi liczyć się tym, że zostanie on na przymusowy urlop po prostu wysłany przez pracodawcę.

Pracownik może domagać się udzielenia mu urlopu nawet po 3 latach

To jednak nie wszystko. Okazuje się, iż – według prawników – jeśli mimo wszystko nie uda się pracownikowi wykorzystać całego urlopu, to może domagać się on udzielenia go w ciągu trzech lat. W prawie pracy roszczenia pracownicze przedawniają się bowiem po trzech latach. W praktyce więc pracownik będzie miał możliwość odebrania urlopu za 2021 rok aż do 30 września 2025 roku. To właśnie dopiero w tym dniu nastąpi kategoryczne przedawnienie sprawy.

Urlop zaległy a urlop wychowawczy

Co ciekawe, bieg przedawnienia roszczenia o urlop wypoczynkowy zostaje zawieszony na czas trwania urlopu wychowawczego. Jest to korzystne dla pracownika, ponieważ urlop wychowawczy może trwać nawet prawie 3 lata, a więc tyle, ile termin przedawnienia roszczeń pracowniczych.

Ile dni zaległego urlopu można sobie zostawić na kolejny rok?

Kodeks pracy nie przewiduje żadnych ograniczeń w tym zakresie. Jedynym ograniczeniem dotyczącym urlopu jest przedawnienie. Zatem zaległy urlop może mieć dowolny wymiar.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments