Każdy z nas dokonuje prognoz. Mogą one dotyczyć sytuacji zawodowej, kupna domu, wprowadzenia danego produktu na rynek czy przejścia na emeryturę. O ich skutku i rezultatach dowiadujemy się dopiero w przyszłości. Czy jednak w przypadku prognozowania i analizy rynku możemy zwiększyć szansę na jej skuteczność? Główny analityk InstaForex, Łukasz Klufczyński przedstawił podczas prelekcji „Superprognozowanie” w trakcie konferencji Invest Cuffs 2023 garść porad, które powinny w tym pomóc.
- Łukasz Klufczyński opisał główne pułapki psychologiczne, którym ulegają inwestorzy
- Jak podkreślił analityk InstaForex, umiejętne analizowanie wymaga oddzielania subtelnych sygnałów od szumu towarzyszącego napływowi nowych wiadomości
- Im więcej stopni niepewności potrafimy rozróżnić, tym lepszymi prognostami się staniemy
Każdy z nas ulega pułapkom psychologicznym. Z czego one wynikają?
Każdy proces zakupowy, w którym wydajemy dużą kwotę pieniędzy zarówno na giełdzie, jak i w sklepie kieruje się podobnymi zasadami. Są one determinowane głównie przez mechanizmy psychologiczne. Czym są one spowodowane?
– Na początek przytoczę badanie dwójki kanadyjskich psychologów (Knox i Inkster, 1968). Podczas wyścigów konnych dowiedziono, że zaraz po obstawieniu wybranego konia ludzie byli o wiele bardziej pewni wygranej, niż przed zakupem zakładu.
Co się stało? Przecież wszystkie pozostałe dane były te same: koń, tor, dzień wyścigowy, dżokeje…rzecz wydarzyła się w umyśle badanych. To, co się wydarzyło to jedno z ważniejszych i najczęściej używanych narzędzi wpływu: pragnienie bycia konsekwentnym – wyjaśnił Łukasz Klufczyński.
Mechanizmem, który się wówczas u nas pojawia jest dysonans pozakupowy. Zastanawiamy się czy dobrze postąpiliśmy oraz czy podjęta decyzja okazała się trafna. Odpowiedź pojawia się w naszej podświadomości dość szybko i brzmi mniej więcej w ten sposób: „To dobry zakup/drożej znaczy lepiej/ inni też tak robią/ produkt jest dobry jakościowo”.
Naukowcy udowodnili, że im bardziej angażujemy się w daną rzecz i niej myślimy, tym trudniej jest się z niej wycofać. Co więcej, im bardziej się staramy, tym bardziej pozytywne nastawianie mamy do naszych inwestycji. Jak się przed tym uchronić?
Należy przede wszystkim schować dumę do kieszeni, myśleć racjonalnie, nie bać się zrobić błędu, analizować i zapisywać wnioski oraz przyznać na głos, że czasem jesteśmy omylni. Dlaczego więc znaczna część inwestorów czeka długo z realizowaniem strat?
– Działają tu dwie bardzo potężne siły. Jedną z nich jest nadzieja. Inwestor liczy na poprawę koniunktury i nadzieja skłania go do czekania. Drugą siłą jest ego, a dokładnie niechęć do przyznania się do błędu. Zamknięcie stratnej inwestycji związane jest z nieprzyjemnym uczuciem, że nie jesteśmy tak mądrzy, jak chcielibyśmy być – wyjaśnił analityk InstaForex.
Co więc zrobić, aby poprawić nasze wyniki na rynku i zawierać więcej zyskownych inwestycji? Oto 10 przykazać dla ambitnych super-prognostów okiem Łukasza Kluczyńskiego.
10 przykazań dla ambitnych super-prognostów
1. Ocena przypadku
Łukasz Klufczyński podkreślił, że należy przede wszystkim skupić się na pytaniach, przy których nasza wiedza ma duże szanse okazać się opłacalna. Odpowiedź na pytanie „Kto wygra wybory prezydenckie w USA za 13 lat, w 2036 roku?” jest obecnie niemożliwa. W związku z tym nawet nie powinniśmy się za to zabierać.
Należy zatem unikać dwóch podstawowych błędów: poniesienie porażki, starając się przewidzieć rzecz potencjalnie przewidywalną, albo stracenie czasu na prognozowaniu rzeczy nieprzewidywalnych.
2. Rozłóż pozornie nierozwiązywalny problem na jego rozwiązywalne składowe
– Rozłóż problem na te elementy, na które odpowiedź można znaleźć i na te, na które odpowiedzi znaleźć nie można. Wystaw swój brak wiedzy na widok publiczny. Otwarcie przedstaw i przeanalizuj swoje założenia. Nie bój się pomylić, kiedy będziesz starał się coś odgadnąć najlepiej, jak potrafisz. Lepiej szybko odkryć błędy, niż ukrywać je za niejasnymi sformułowaniami – powiedział Łukasz Klufczyński w trakcie swojego wystąpienia.
3. Znajdź złoty środek pomiędzy spojrzeniem z zewnątrz i spojrzeniem od wewnątrz
Wielu wybitnych analityków wie, że Święty Graal nie istnieje, a jego poszukiwania mogą okazać się zgubne. W końcu nic nie jest w 100% unikatowe. Dlatego większość z nich prowadzi kreatywne poszukiwania kategorii porównawczych nawet dla pozornie unikalnych zdarzeń. Mają oni zwyczaj stawiania pytań typowych dla spojrzenia z zewnątrz.
4. Znajdź złoty środek pomiędzy nadmierną a zbyt słabą reakcją na dowody
Aktualizowanie przekonań ma dla dobrego prognozowania takie znaczenie, jak szczotkowanie i nitkowanie zębów dla dobrej higieny jamy ustnej. Może być to nudne, czasami niekomfortowe, jednak w długim okresie się opłaca. Aczkolwiek nie możemy liczyć na to, że aktualizowanie przekonań zawsze jest łatwe tylko dlatego, że czasami takie bywa.
Jak podkreślił analityk InstaForex, umiejętne aktualizowanie wymaga oddzielania subtelnych sygnałów od szumu towarzyszącego napływowi nowych wiadomości – a jednocześnie ciągłego opierania się urokom myślenia życzeniowego. Mądrzy progności uczą się wyszukiwać ostrzegawcze wskazówki wcześniej niż inni.
5. Szukaj przeciwstawnych sił sprawczych przy każdym problemie
– Każdemu argumentowi przemawiającemu za prowadzenie danej polityki można zazwyczaj przeciwstawić jakiś kontrargument wart przynajmniej wzięcia pod uwagę. Na przykład, jeśli jesteś prawdziwym gołąbkiem pokoju, który wierzy, że grożenie działaniami militarnymi nigdy tego pokoju nie przynosi, to powinieneś być otwarty na argumenty, że w przypadku Iranu możesz jednak być w błędzie. Ta sama rada ma zastosowanie, jeśli jesteś prawdziwym jastrzębiem, który wierzy, że miękka polityka ustępstw nigdy się nie sprawdza – kontynuował Łukasz Klufczyński.
Synteza jest zatem sztuką, która wymaga pogodzenia ocen zawierających nieusuwalny pierwiastek subiektywny. Jeśli przeprowadzimy ją dobrze, wówczas będziemy w stanie być bardziej otwarci na potencjalne scenariusze, która mogą wystąpić na rynku oraz tym samym polepszyć nasze wyniki na rynku.
6. Staraj się rozróżniać tak wiele odcieni wątpliwości, na ile pozwala problem – ale nie więcej
Jak wiemy niewiele rzeczy jest pewnych albo niemożliwych. W wielu przypadkach nawet najmniejsze niuanse mogą mieć znaczenie. Im więcej stopni niepewności potrafimy rozróżnić, tym lepszymi prognostami się staniemy.
Tak jak najlepsi światowi pokerzyści, tacy jak Daniel Negreanu czy Phil Hellmuth powinniśmy uzyskać przewagę nawet w najmniejszych detalach. W związku z tym rozróżnienie szans 60/40 albo 55/45 ma w długim terminie znaczenie. Tak samo jak umiejętność spasowania w momencie, w którym wiemy, że nasze karty nie dadzą nam zwycięstwa.
7. Znajdź złoty środek pomiędzy niedostateczną a nadmierną pewnością siebie, pomiędzy ostrożnością a zdecydowaniem
Super-progności rozumieją ryzyko towarzyszące zarówno pośpiesznym ocenom, jak i zbyt długiemu kontemplowaniu możliwości. Rutynowo dokonują kompromisów pomiędzy koniecznością zajęcia zdecydowanego stanowiska, a potrzebą oceny tego stanowiska.
Wielu z nich zdaje sobie sprawę, że długoterminowa dokładność wymaga uzyskiwania dobrych wyników zarówno pod względem kalibracji, jak i rozdzielczości – co wymaga rezygnacji z ciągłego przerzucania się winą.
Jak podkreślił analityk InstaForex, nie wystarczy jedynie unikać ostatnio popełnionego błędu. Trzeba także znaleźć kreatywne sposoby redukowania obu rodzajów błędów prognozowania – przeoczania ważnych wydarzeń i podnoszenia fałszywych alarmów – do takiego poziomu niekwestionowanej dokładności, na jaki pozwala ten kapryśny świat w którym żyjemy.
8. W swoich pomyłkach szukaj błędów, ale uważaj na lusterko – na błędy pewności wstecznej
Jednym z największych błędów jest uzasadnianie lub usprawiedliwianie swoich błędów, zamiast próby odszukania przyczyny ich popełnienia oraz nieprzyznania się do nich. Każdy skuteczny analityk dokonuje bezlitosnych analiz „powypadkowych” i stara się odpowiedzieć na pytanie, gdzie dokładnie popełnił błąd.
– Choć bardziej powszechnym błędem jest wyciągnięcie niedostatecznych wniosków z porażki oraz przeoczenia błędów w swoich podstawowych założeniach, to można także wyciągać wnioski zbyt daleko idące. Nie zapominaj też o analizach swoich udanych prognoz. Nie każdy sukces oznacza, że Twoje rozumowanie było słuszne. Mogłeś po prostu mieć szczęście i popełnić błędy, które się wzajemnie zrównoważyły i jeśli dalej będziesz z ufnością rozumował w ten sposób, to czeka Cię bardzo nieprzyjemna niespodzianka – ostrzegł Łukasz Klufczyński.
9. Ujawniaj to, co najlepsze w innych i pozwól innym, by ujawnili to, co najlepsze w Tobie
Zarządzanie zespołem jest nie lada wyzwaniem nawet dla najlepszego kierownika. Jednak jako inwestorzy, powinniśmy tak jak on posiadać umiejętność przyjmowanie różnej perspektywy.
Konstruktywna konfrontacja jest również wskazana. Mądrzy liderzy wiedzą, jak cienka linia może oddzielać pomocną sugestię od wtrącania się w każdy drobiazg.
10. Opanuj jazdę na rowerze, eliminując błędy
Podsumowując, wdrożenie każdego z powyższych przykazań wymaga zrównoważenia przeciwstawnych błędów. Podobnie jak nie można nauczyć się jazdy na rowerze, czytając książki do fizyki – nie staniemy się super-prognostami, czytając podręczniki szkoleniowe.
– Nauka wymaga wykonywania i uzyskiwania dobrych informacji zwrotnych, które bez żadnych wątpliwości mówią Ci, czy dajesz sobie radę. Pamietaj też, że ćwiczenie nie polega jedynie na powtarzaniu czynności związanych z prognozowaniem albo z czytaniem wiadomości i rzucaniem różnych prawdopodobieństw.
Podobnie jak we wszystkich innych dziedzinach w przypadku superprognozowania mistrzostwo uzyskuje się dzięki pogłębionej i świadomej praktyce – tymi słowami Łukasz Klufczyński zakończył swoją prelekcję „Superprognozowanie” podczas Invest Cuffs 2023.
W końcu każda teoria prędzej czy później będzie musiała ustąpić praktyce. Jednak każda praktyka powinna być poprzedzona teorią. W związku z tym przedstawione 10 przykazań dla ambitnych super-prognostów może być dla nas pierwszym krokiem do polepszenia wyników na rynkach finansowych.
