Kim jest sędzia pokoju? – wymagania, uprawnienia i zarobki

270

Czas oczekiwania na rozstrzygnięcie różnego rodzaju spraw sądowych jest bardzo długi, dlatego rząd szuka rozwiązań, które usprawniłyby funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Jednym z ciekawszych pomysłów jest zaprezentowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości, podpisany przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę i znajdujący się obecnie na etapie prac w Sejmie projekt ustawy ściśle określający zasady działania nowego organu, jakim ma być sędzia pokoju.

Przejęcie przez takich sędziów drobnych spraw cywilnych oraz karnych pozwoliłoby odciążyć sądy wyższych instancji i dać im więcej czasu na rozpatrywanie bardziej skomplikowanych przypadków. W jaki sposób sędziowie pokoju mają być wybierani? Jakie wymagania musi spełniać osoba ubiegająca się o to stanowisko? Jakie uprawnienia mają zostać przyznane sędziom pokoju? Ile ma wynosić wynagrodzenie na tym stanowisku? Przekonamy się poniżej:

Sędzia pokoju – kto to? Koszty sądowe

Sędzia pokoju to sędzia najniższego stopnia, któremu podlegają sądy najniższej instancji, nazywane sądami pokoju, orzekające zazwyczaj w drobnych sprawach cywilnych. W Polsce instytucja ta jeszcze nie funkcjonuje, jednak wszystko zapowiada, że wkrótce będziemy mieć z nią do czynienia.

Sądy pokoju są urzędami o dość długiej tradycji w niektórych państwach zachodniej Europy – konkretnie w Wielkiej Brytanii, Belgii, w niektórych kantonach Szwajcarii oraz w Stanach Zjednoczonych. W krajach tych sędzia pokoju orzeka w sprawach dotyczących wykroczeń, niedużych przestępstw oraz rodzinnych i sąsiedzkich konfliktów.

Uprawnienia sędziów pokoju

W Polsce instytucja ta ma mieć podobny charakter. Zgodnie z dotychczasowymi ustaleniami twórców Ustawy o sądach pokoju, osoba obejmująca to stanowisko sądziłaby w drobnych sprawach cywilnych – o zawezwanie do próby ugodowej, o alimenty, o naruszenie posiadania; i w sprawach karnych – takich jak prowadzenie pod wpływem alkoholu, po utracie prawa jazdy, niezatrzymanie pojazdu na polecenie funkcjonariusza, zakłócenie miru domowego, rozpijanie małoletniego, niepłacenie alimentów, napaść z powodu ksenofobii, rasizmu lub nietolerancji religijnej, zakłócanie przebiegu zgromadzenia, posługiwanie się cudzym dokumentem, kradzieże czy akty wandalizmu, oraz tych związanych z przedmiotem przestępstwa, wyrządzeniem szkody lub roszczeniem o niedużej wartości.

Jakie wyroki może orzekać sędzia pokoju?

Sędzia pokoju będzie mógł konkretnie wyznaczyć grzywnę w stawkach dziennych, których liczba nie może przekroczyć 50, a ich wysokość 200 złotych. Zatem maksymalnie może orzec 10 tysięcy zł grzywny. Tyle również może wynieść wysokość zadośćuczynienia czy nawiązki. Sędziowie pokoju będą mogli orzekać kary pozbawienia wolności ale krótkotrwałe – maksymalnie trzy miesiące, a w przypadku ograniczenia wolności – do sześciu miesięcy.

Jakie wymagania musi spełniać sędzia pokoju?

Ze względu na charakter pracy sędzia pokoju powinien odznaczać się ściśle określonymi cechami osobowości, a swoim życiem zaświadczać o tym, że jest uczciwym oraz szanowanym obywatelem. Art. 10. projektu Ustawy o sądach pokoju zawiera katalog przymiotów kandydata ubiegającego się o omawiane stanowisko.

Osoba ta musi mieć wyłącznie obywatelstwo polskie, dysponować pełnią praw cywilnych i publicznych, a także nie być prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo skarbowe oraz to ścigane z oskarżenia publicznego. Sędzia pokoju musi także mieć co najmniej 35 lat – ale nie więcej niż 70, a jego stan zdrowia musi umożliwiać wykonywanie wszelkich obowiązków związanych z urzędem.

Ustawodawca wymaga również ukończenia przez kandydata studiów prawniczych z tytułem magistra na polskiej bądź zagranicznej uczelni oraz złożenia egzaminu sędziowskiego lub prokuratorskiego. W przypadku osób, które pracują na stanowisku asesora sądowego, oczekuje się co najmniej trzyletniego doświadczenia. Lista wytycznych zawiera także punkt wskazujący na nieskazitelny charakter kandydata. Ustalenie tego przymiotu będzie wiązało się z przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego osoby ubiegającej się o urząd sędziego.

Czego nie może i kim nie może być kandydat na sędziego pokoju? Prawo

Ponadto, aby sędzia pokoju mógł niezależnie wykonywać swoją pracę, nie może on należeć do żadnej partii politycznej, jakiegokolwiek związku zawodowego czy innej organizacji, której działania mogłyby wpływać na niezawisłe rozstrzyganie spraw. Z kandydowania na omawiany urząd dyskwalifikuje praca w innych organach państwowych czy jednostkach samorządu terytorialnego, jak również służba wojskowa, dyplomatyczna czy konsularna.

Tej funkcji nie mogą pełnić także duchowni. Wykluczone jest również bycie członkiem zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej spółki prawa handlowego, spółdzielni, a nawet prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także zarządzanie taką działalnością lub bycie przedstawicielem bądź pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

Czy sędzia pokoju musi zrywać umowę z pracodawcą?

Warto dodać, że sędziemu pokoju pozostającemu w dniu rozpoczęcia kadencji sędziego pokoju w stosunku pracy z pracodawcą, ma być udzielany z mocy prawa urlop bezpłatny na okres pełnienia przez sędziego pokoju obowiązków sędziego oraz trzech miesięcy po zakończeniu ich pełnienia, bez względu na rodzaj i okres trwania stosunku pracy.

Okres tego urlopu ma być wliczany do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia wynikające ze stosunku pracy. Stosunek pracy zawarty na czas określony, który ustałby przed terminem zakończenia urlopu bezpłatnego, ma być automatycznie przedłużany do trzech miesięcy po zakończeniu tego urlopu.

Jak sędziowie pokoju mają być wybierani?

Krajowa Rada Sądownictwa ma prowadzić Listę Kandydatów na Sędziów Pokoju. Chodzi o zbiór osób spełniających warunki formalne do przystąpienia do wyborów do sądów pokoju w roli kandydata. Prowadzona będzie w systemie teleinformatycznym, a każdy kandydat – poza spełnieniem kryteriów – musi mieć także poparcie – podpisy 100 obywateli. Rada może w uzasadnionych przypadkach, w szczególności gdy doświadczenie zawodowe osoby zgłaszającej nie potwierdza znajomości techniki pracy sędziego, uzależnić dokonanie wpisu, od odbycia szkoleń dla kandydatów na sędziów pokoju prowadzonych przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury.

Krajowa Rada Sądownictwa będzie także weryfikować czy osoba wybrana w wyborach może zostać sędzią pokoju. To do niej będą musiały być kierowane dokumenty – w tym oświadczenia o złożeniu rezygnacji ze stanowisk, czy funkcji, pracy albo o zawieszeniu wykonywania zawodu czy odbywania aplikacji na czas pełnienia urzędu na stanowisku sędziego pokoju. A także to na jej wniosek sędziego pokoju ma powoływać Prezydent RP, wyznaczając mu równocześnie miejsce służbowe (siedzibę) w sądzie pokoju, do którego został wybrany.

Ilu ma być sędziów pokoju?

Liczba sędziów ma być uzależniona od liczby mieszkańców danego obszaru. Jeden sędzia pokoju ma przypadać na 40 tysięcy osób. Siedzibą sądu pokoju ma być sąd rejonowy. Gdy w danej miejscowości nie ma sądu rejonowego, siedzibę sądu pokoju urządzi się w siedzibie starostwa powiatowego.

Wynagrodzenie sędziego pokoju

Wynagrodzenie sędziego pokoju wynosiło ma wynosić 80% wynagrodzenia zasadniczego w stawce pierwszej sędziego sądu rejonowego, powiększonego o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego. Jest to wynagrodzenie równe z wynagrodzeniem asesora sądowego i odniesione do sędziego sądu rejonowego. W praktyce powinno się ono zawierać w przedziale od 8 tysięcy do 11 tysięcy złotych brutto miesięcznie.

Ponieważ sędziowie pokoju, w odróżnieniu od sędziów, nie mają pełnić urzędu dożywotnio, nie znajdują wobec nich zastosowania regulacje dotyczące stanu spoczynku oraz uposażenia przysługującego sędziom w stanie spoczynku. Uposażenie sędziego w stanie spoczynku wypłacać ma z własnych środków przeznaczonych na wynagrodzenia prezes właściwego sądu, a nie Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Pracodawca nie odprowadza zatem składek na ubezpieczenie społeczne sędziów. Odrębnie należy podejść jednak do sytuacji sędziego pokoju, stąd konieczność zwiększenia wynagrodzenia sędziego pokoju o należną składkę z tytułu ubezpieczenia społecznego.

Tylko jedna kadencja

Sędziowie pokoju mają więc nie różnić się swoim statusem ubezpieczeniowym od innych pracowników. Nie będą przechodzili w stan spoczynku, a ich kadencja – trwająca 6 lat, będzie jednorazowa.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments