Rozwód/śmierć kredytobiorcy a proces z bankiem

183

W kolejnym wydaniu emitowanego na kanale Portfel Polaka programu “Po Stronie Konsumenta” adwokaci Marcin Lizurek i Karol Wenus oraz gość dzisiejszego odcinka – adwokat Agnieszka Zembek wyjaśniają jaki wpływ na zobowiązanie kredytowe ma rozwód lub śmierć kredytobiorcy.

Po Stronie Konsumenta #8 – Rozwód/śmierć kredytobiorcy a proces z bankiem

Charakterystyka wspólności majątkowej małżeńskiej

Na początku adwokat Agnieszka Zembek wyjaśniła czym charakteryzuje się wspólność majątkowa małżeńska. Otóż jest to rodzaj wspólności, która jest łączna – nic z nią nie możemy zrobić, dopóki małżeństwo trwa lub dopóki małżonkowie nie zawrą umowy majątkowej o rozdzielności. Taką umowę można zawrzeć zarówno przed zawarciem małżeństwa jak i w trakcie jego trwania. Jeżeli małżonkowie jednak nie zawrą tej umowy, to istnieje między nimi wspólność majątkowa małżeńska. Ulega ona rozwiązaniu dopiero po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego.

W rzeczywistości więc tak naprawdę rozwód w przypadku roszczeń kredytowych nie ma zbyt wielkiego znaczenia. Jeżeli małżonkowie wzięli kredyt w trakcie trwania małżeństwa, to i tak oboje są zobowiązani do spłaty rat.

Kredyt a rozwód w praktyce

Jeżeli zatem oboje małżonków ma wspólny kredyt we frankach, lecz po jakimś czasie decydują się na rozwód, to czy ich roszczenia względem banku o stwierdzeniu nieważności kredytu frankowego wygasa? Czy każdy z małżonków może dochodzić roszczeń? Absolutnie nie wygasa, każdy z małżonków ma prawo dochodzić roszczeń przeciwko bankowi, lecz muszą wystąpić o to unieważnienie wspólnie.

Ciekawą sytuację stanowi natomiast podział majątku, gdy zawiera się w nim mieszkanie, na które zaciągnięto taki kredyt we frankach. Otóż, o ile można podzielić mieszkanie i aktywa z tego mieszkania, tak sąd nie będzie dzielił kredytu. Kredyt jest zobowiązaniem zaciągniętym przez oboje małżonków i sąd nie będzie w nie wnikał, zobowiązanie kredytowe spoczywa więc na obojgu małżonków.

Może nawet dojść do tak kuriozalnej sytuacji, że mieszkanie dostanie na własność jeden małżonek, spłaci drugiego małżonka, lecz kredyt będą musieli spłacać oboje. To małżonkowie muszą pójść do banku i zawrzeć aneks porozumienia z bankiem, w którym stwierdzą, że tylko jedno z nich będzie spłacać dalej kredyt. Co więcej, bank tutaj niekoniecznie musi się na to zgodzić – wiąże się to zwykle ze zdolnością kredytową.

Czy potrzeba obojga małżonków by wytoczyć powództwo o stwierdzenie nieważności kredytu przeciwko bankowi?

Odpowiedź na to pytanie jest nieco skomplikowana. Co do zasady, możemy wystąpić przeciwko bankowi z dwoma roszczeniami – o ustalenie nieważności umowy na przyszłość, a także zwrotu wszystkiego, co kredytobiorca do tej chwili wpłacił bankowi.

W teorii możliwe jest wystąpienie tylko jednego z małżonków z roszczeniem o ustalenie nieważności. W praktyce, w sprawach frankowych, sądy wskazują, że muszą tutaj wystąpić wszyscy kredytobiorcy, bowiem pociąga to za sobą daleko idące konsekwencje.

Dlaczego to roszczenie o nieważność kredytu jest tak ważne?

Ponieważ wyrok ustalający nieważność umowy kredytu jest podstawą do wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej. Dzięki temu rozwiązuje to spór z bankiem w sposób kompleksowy. Z tego powodu możliwość wystąpienia z takim roszczeniem przez jednego z kredytobiorców uchodzi tylko za teorię.

Co zrobić w sytuacji, gdy nie ma zgody między małżonkami dotyczącej roszczeń frankowych?

Wtedy każdy z małżonków może wystąpić o zapłatę przeciwko bankowi, powołując się na nieważność umowy, żądając tak zwanego “odfrankowienia”. Aktywny w sprawie małżonek może wtedy żądać zapłaty od banku tej części spłaty, która wynika z jego udziału w majątku wspólnym (co do zasady – połowy), a także tego, co samodzielnie zapłacił on na rzecz banku po ustaniu wspólności majątkowej. Czyli jeżeli po ustaniu tej wspólności jeden małżonek sam spłacał kredyt, to może żądać od banku każdej raty, którą wtedy uiszczał samodzielnie.

Sąd powinien wtedy przystać na taką konfigurację, wtedy udział drugiego małżonka nie jest konieczny. Może on ewentualnie zeznawać w charakterze świadka, potwierdzając pewne okoliczności związane z zawarciem umowy i błędność tego procesu od strony banku.

Jeżeli jednak w umowie kredytu pozostał jeden małżonek na mocy aneksu do umowy, wtedy kredytobiorca (ten, którego nadal dotyczyła umowa) może samodzielnie żądać ustalenia nieważności umowy. Z kolei w przypadku spłaconego kredytu w całości, jeden małżonek może żądać połowy wysokości rat, które były płacone na rzecz banku w trakcie trwania wspólności oraz tę część, którą płacił samodzielnie po ustaniu wspólności majątkowej.

Co w przypadku śmierci kredytobiorcy?

Jeśli mieliśmy do czynienia tylko z jednym kredytobiorcą, to roszczenie przysługujące wyłącznie jemu, podlega dziedziczeniu. Musi być więc ustalony krąg spadkobierców. Następnie z notarialnym aktem dziedziczenia taki spadkobierca (lub ich krąg) może występować przeciwko bankowi. Oczywiście jednak takie osoby są również zobowiązane do spłaty kredytu, dopóki trwa takie zobowiązanie.

W sytuacji, kiedy zmarł jeden z małżonków, a kredyt wzięło oboje, również trzeba ustalić krąg spadkobierców po tym małżonku, a następnie wspólnie można wszcząć postępowanie.

Co w przypadku śmierci kredytobiorcy w trakcie wszczętego postępowania?

W takiej sytuacji sąd z urzędu zawiesza takie postępowanie. Co ważne, jeżeli przed śmiercią kredytobiorcy sąd dokonał jakichś czynności, to zostają one uchylone, podejmuje on jedynie czynności związane z podjęciem zawieszonego postępowania i zabezpieczeniem powództwa lub dowodu – aż do chwili podjęcia postępowania, które następuje po tym jak ujawni się spadkobierca. Termin na podjęcie postępowania wynosi 5 lat. Dopiero po tym czasie postępowanie zostaje umorzone.

Co ważne, w sprawach frankowych, o ile został już spłacony kapitał, istnieje możliwość wnoszenia do sądu o zabezpieczenie powództwa poprzez zawieszenie obowiązku spłaty rat kredytu. Warto takie działanie od razu rozważyć.

Zapraszam do samodzielnego zapoznania się z całą rozmową, znajduje się ona poniżej.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments