Kim jest radny gminy i kto może kandydować? Czym się zajmuje?

454

Do kolejnych wyborów samorządowych jeszcze stosunkowo daleko. Od 2018 roku odbywają się one co 5 lat, a to oznacza, że następne będą miały miejsce jesienią 2023 (o ile nie zostaną przesunięte). W wyborach samorządowych głosujemy między innymi na radnych rady gminy. Przed każdymi wyborami, Państwowa Komisja Wyborcza przygotowuje krótką instrukcję dla potencjalnych kandydatów ubiegających się o mandat radnego gminy.

Kto zatem może kandydować na radnego? Informacje na ten temat znajdują się w dalszej części tekstu. Zacznijmy jednak od wyjaśnienia kim tak naprawdę jest radny gminy oraz czym się on zajmuje:

Radny gminy – kto to? Radni gminy

Podstawowe informacje

Radny gminy jest przedstawicielem władzy lokalnej. Jest on obowiązany brać udział w pracach rady gminy i jej komisji oraz innych instytucji samorządowych, do których został wybrany lub desygnowany. Głównym obowiązkiem radnego jest więc praca społeczna. Wykonując swoje prawa i obowiązki, radny powinien kierować się przede wszystkim dobrem wspólnoty samorządowej.

Do podstawowych czterech funkcji radnego gminy należą:

  • Utrzymanie stałej więzi z mieszkańcami gminy i ich organizacjami
  • Uczestniczenie w pracach rady gminy
  • Wybór przewodniczącego rady gminy
  • Reprezentowanie wyborców w radzie gminy oraz troszczenie się o ich sprawy.

Wybrani radni podejmują najważniejsze decyzje w sprawach dotyczących gmin. W praktyce więc decydują oni na przykład o utrzymaniu szkół, przedszkoli, ośrodków zdrowia, remontach ulic i ochronie środowiska naturalnego.

Inne obowiązki radnego gminy

Warto dodać, że sprawowanie mandatu radnego gminy wiąże się również z dodatkowymi obowiązkami, wymienionymi poniżej:

  • Radny gminy nie może wykonywać swojej funkcji lub używać swoich wpływów w prywatnym interesie, w celu osiągnięcia korzyści osobistej
  • Radny gminy powstrzymuje się od wydawania decyzji dotyczących bezpośrednio lub pośrednio jego osobistego interesu, wcześniej sygnalizując o takiej sytuacji
  • Podczas wydawania decyzji władczych radny gminy nie może kierować się własnym bezpośrednim lub pośrednim interesem
  • Radny gminy zobowiązany jest do przestrzegania dyscypliny finansowej i budżetowej
  • Radny gminy składa sprawozdanie ze swojej działalności zgodnie z zasadami określonymi w przepisach szczególnych
  • Radny gminy podporządkowuje się zasadom nadzoru wewnętrznego i zewnętrznego
  • Radny gminy powinien zawsze, uczestnicząc w podejmowaniu decyzji personalnych, kierować się oceną przydatności kandydata do zajmowania danego stanowiska lub funkcji, nie zaś innym względami
  • Radny gminy nie powinien nigdy ujawniać, czy używać poufnych informacji dla odnoszenia osobistych korzyści lub dyskredytowania rady.

Radny gminy – zarobki Radny liczy pieniądze

Radny gminy oczywiście otrzymuje stosowne pensję, nazywaną dietą. Według znowelizowanej w minionym roku ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, wysokość diety przysługującej radnemu gminy nie może w ciągu miesiąca przekroczyć 2,4-krotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej, dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. W praktyce maksymalnie radny gminy może otrzymać 4294,61 PLN miesięcznie.

Tyle mogą wynieść jednak zarobki radnych tylko największych gmin. W przypadku gmin o liczbie mieszkańców między 15 000 i 100 000, dieta nie może być wyższa niż 3220,96 PLN. Natomiast w najmniejszych gminach maksymalna wysokość diety wynosi 2147,30 PLN. Warto również wiedzieć, że dieta jest zwolniona z podatku dochodowego. Ponadto, radnemu przysługują roszczenia o zwroty kosztów podróży. Warto dodać, że radny korzysta także z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.

Pensja może być niższa

Jednak – jak zostało wspomniane – to maksymalne limity diet. O konkretnej wysokości miesięcznego uposażenia decydują sami radni gmin. W uchwałach rad gmin jest mowa o zależności diet od funkcji, o terminach wypłat diet oraz ich wysokościach.

Ilu radnych zasiada w radzie gminy?

Liczba radnych w radzie gminy zależy od liczby mieszkańców danej gminy. W gminach do 20 tysięcy mieszkańców wybieramy 15 radnych. W gminach do 50 tysięcy mieszkańców rada gminy składa się z 21 radnych, a w gminach do 100 tysięcy mieszkańców – z 23 radnych. W gminach do 200 tysięcy mieszkańców w radzie gminy zasiada natomiast 25 radnych oraz po trzech na każde dalsze rozpoczęte 100 tysięcy mieszkańców. Ich liczba nie może jednak przekroczyć 45 radnych. Wyjątek stanowi Rada miasta stołecznego Warszawy, która liczy aż 60 radnych.

Czym zajmuje się rada gminy?

Do kompetencji rady gminy należą co do zasady wszystkie sprawy, które są w zakresie działania gminy. Mowa tutaj o takich działaniach jak:

  • Uchwalanie statutu gminy
  • Ustalanie wynagrodzenia wójta, burmistrza bądź prezydenta miasta
  • Ustalanie kierunków działania wójta/burmistrza/prezydenta oraz przyjmowanie sprawozdań z jego działalności.

Inne obowiązki rady gminy

Rada gminy powołuje i odwołuje skarbnika gminy, uchwala budżet gminy, rozpatruje sprawozdania z wykonania budżetu oraz podejmuje uchwały w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium z tego tytułu. Rada gminy uchwala także studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, jak również programy gospodarcze.

Ponadto, rada gminy ustala zakres działania jednostek pomocniczych, zasad przekazywania im składników mienia do korzystania oraz zasad przekazywania środków na realizację przypisanych im zadań. Rada podejmuje również uchwały w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach. Co ważne, rada gminy kontroluje działalność gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy. Jak już zostało wspomniane, obecnie, w myśl znowelizowanych przepisów, kadencja rady gminy trwa 5 lat.

Kto może kandydować na radnego gminy? Polityk biorący udział w wyborach

Kandydatem na radnego gminy może być obywatel polski, a także obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, mieszka stale w gminie, w której kandyduje, i jest wpisany do stałego rejestru wyborców, właściwego dla danej gminy.

Kto nie może zostać radnym?

Na radnego gminy nie może kandydować natomiast:

  • Osoba pozbawiona praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu
  • Osoba pozbawiona praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu
  • Osoba ubezwłasnowolniona prawomocnym orzeczeniem sądu
  • Osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe
  • Osoba, wobec której wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzającego utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2a ustawy z dnia 18 października 2006 roku o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów
  • Osoba, która została pozbawiona biernego prawa wyborczego w państwie członkowskim Unii Europejskiej, którego jest obywatelem – dotyczy to obywateli UE, którzy nie są jednocześnie obywatelami polskimi.

Kto zgłasza kandydatów?

Prawo zgłaszania kandydatów na radnych przysługuje:

  • Komitetowi wyborczemu partii politycznej
  • Koalicyjnemu komitetowi wyborczemu
  • Komitetowi wyborczemu organizacji
  • Komitetowi wyborczemu wyborców.

Komitet wyborczy może zgłosić w każdym okręgu wyborczym tylko jednego kandydata. W przypadku koalicji wyborczej, która zgłosiła wspólnych kandydatów, komitet wyborczy partii politycznej, który wchodzi w skład takiej koalicji, nie może zgłosić własnych, odrębnych kandydatów do danej rady. Co bardzo ważne, każdy kandydat musi zostać poparty podpisami co najmniej 25 wyborców stale zamieszkałych na terenie tej gminy.

Wpis w rejestrze wyborców

Kandydat na radnego w danej gminie powinien sprawdzić w urzędzie gminy, czy jest wpisany do rejestru wyborców. Jeśli jest obywatelem polskim i posiada zameldowanie na pobyt stały w tej gminie, będzie wpisany do rejestru wyborców z urzędu. Jeśli stale zamieszkuje w danej gminie bez zameldowania na pobyt stały, może zostać dopisany do tego rejestru.

Nie trzeba mieszkań na obszarze wybranego okręgu

Co ważne, kandydat na radnego nie musi mieszkać na obszarze okręgu wyborczego, w którym zostanie zgłoszony. Musi natomiast – jak już zostało wspomniane – na stałe mieszkać w gminie, na terenie której leży okręg wyborczy.

Co jeszcze warto wiedzieć? Kandydatki do rady gminy

Istnieje jeszcze kilka istotnych ograniczeń dotyczących kandydowania na radnego gminy. Po pierwsze, w myśl znowelizowanych przepisów kandydat na radnego rady gminy nie może jednocześnie kandydować na radnego rady powiatu lub radnego sejmiku województwa.

Po drugie, kandydat na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta może kandydować do rady gminy tylko na obszarze gminy, w której kandyduje na wójta/burmistrza/prezydenta.

Warto również wiedzieć, że poza wyborami do rad w najmniejszych gminach i miastach (do 20 tysięcy mieszkańców) na listach obowiązuje parytet płci. Co do zasady, liczba kobiet nie może być mniejsza niż 35% wszystkich kandydatów na liście. Taka sama proporcja obowiązuje także w przypadku mężczyzn.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments