W środę 8 lipca 2026 r. weszły w życie nowe przepisy wzmacniające kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy. Celem reformy jest skuteczniejsze przeciwdziałanie zastępowaniu umów o pracę umowami cywilnoprawnymi w sytuacjach, gdy faktycznie istnieje stosunek pracy.
Najważniejsza zmiana polega na tym, że podczas kontroli PIP będzie oceniał przede wszystkim rzeczywisty sposób wykonywania pracy, a nie wyłącznie nazwę zawartej umowy. Jeżeli współpraca spełnia cechy stosunku pracy określone w art. 22 Kodeksu pracy, może zostać zakwestionowana.
Nowe przepisy przewidują również możliwość wydania decyzji o przekształceniu nieprawidłowo zawartej umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę. Nie będzie to jednak następowało automatycznie – wcześniej przeprowadzona zostanie kontrola, a pracodawca otrzyma możliwość usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Reforma wprowadza także dodatkowe narzędzia dla Państwowej Inspekcji Pracy, w tym możliwość prowadzenia kontroli zdalnych, szerszą wymianę danych z ZUS i KAS, wydawanie interpretacji indywidualnych oraz wyższe sankcje za naruszenia prawa pracy.
Nowe regulacje nie oznaczają końca umów zlecenia czy współpracy B2B. Nadal będą one dopuszczalne, o ile odpowiadają rzeczywistemu charakterowi współpracy i nie zastępują stosunku pracy.
W związku z nadchodzącymi zmianami warto już teraz przeanalizować obowiązujące w firmie modele zatrudnienia i zweryfikować, czy stosowane umowy odpowiadają faktycznym warunkom wykonywania pracy. Wczesny audyt pozwala ograniczyć ryzyko zakwestionowania formy zatrudnienia oraz ewentualnych konsekwencji podczas kontroli PIP, a także przeprowadzić adaptację procedur do nowych wymogów.
