Pałac Kultury i Nauki znajduje się w centrum polskiej stolicy od 1955 roku. Aktualnie przez wielu uważany jest za symbol Warszawy. Jednak nie zawsze tak było i niejednokrotnie toczyły się dyskusje na temat jego wyburzenia. Skąd wziął się pomysł na powstanie Pałacu Kultury i Nauki w centrum Warszawy? Co znajduje się w środku i czego jest symbolem?
Rosyjski dar
Pałac Kultury i Nauki to budynek, który ma szczególne miejsce w panoramie Warszawy. Znajduje się nieopodal dworca głównego w śródmieściu Warszawy przy placu Defilad. Wiele osób zaraz po przyjeździe do stolicy może zobaczyć ten monumentalny budynek. Niegdyś był największym wieżowcem w polskiej stolicy, jednak aktualnie daleko mu do współczesnych drapaczy chmur, które górują nad Warszawą.
Budynek powstał w latach 1952-1955, a jego inauguracja miała miejsce 21 lipca 1955 roku. W tym dniu w Sali Kongresowej odbyła się akademia z okazji Święta Odrodzenia. W 1953 roku dwa dni po śmierci Józefa Stalina uchwałą Rady Ministrów PRL i Rady Państwa nadano mu nazwę Pałac Kultury i Nauki imienia Józefa Stalina. Sam wieżowiec miał być symbolem „niewzruszonej przyjaźni narodu radzieckiego i narodu polskiego”. Budynek był darem Związku Radzieckiego dla narodu polskiego, a legenda głosi, że to Bolesław Bierut wybrał, jak ów dar będzie wyglądać. Podobno miał do wyboru osiedle mieszkaniowe, metro lub właśnie pałac.
Pałac Kultury i Nauki został wykonany według projektu radzieckiego architekta Lewa Rudniewa, który inspirował się sztuką polską. Mimo to budynek nie do końca pasował do stylu powojennej Warszawy.
Nowe centrum Warszawy
Po II wojnie światowej Polska potrzebowała trochę czasu na odbudowę. Stolica była kompletnie zrujnowana, a jej odbudowa wymagała sporego nakładu środków oraz czasu. Nie wiele budynków zostało nienaruszonych. Nowa, powojenna stolica, miała być całkiem inna niż ta, która istniała przed wojną. Zależało na tym komunistycznym władzom. Sam Pałac Kultury i Nauki to wkład, który zaoferował Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w odbudowę Warszawy.
Całkiem odmienione centrum miasta z wielkim, monumentalnym wieżowcem i okalającym go placem powstało w miejscu, w którym przed wojną stały kamienice. Niestety konieczne było zburzenie kilku nadal stojących budynków.
Zanim powstał pałac, który wszyscy aktualnie znają, władzom polskim zaproponowano kilka projektów. Rząd nie do końca wiedział, jak ostatecznie będzie wyglądał wieżowiec. Kilku polskich architektów dopasowało wygląd pałacu tak, aby współgrał z panoramą miasta. Jednak wiele osób nadal uważa, że Pałac Kultury i Nauki nie pasuje do nowoczesnego centrum Warszawy.
Nowoczesny wieżowiec, który miał być darem od narodu radzieckiego, tak naprawdę częściowo został sfinansowany za pieniądze Polaków. Przy samej budowie w pewnym momencie pracowało około 50% polskich pracowników.
Co znajduje się w środku?
Pałac Kultury i Nauki ma aż 46 kondygnacji. Dwie z nich znajdują się w podziemiach. Wieżowiec jest największym polskim zabytkiem, a jego wysokość wynosi 237 metrów. Początkowo wysokość całkowita obiektu wynosiła 230,68 metrów, jednak w 1994 roku na szczycie pałacu dodano wspornik antenowy.
Budynek na przestrzeni lat trochę się zmienił. W 2000 roku w fasadzie budynku pojawił się drugi co do wielkości zegar w Europie. Został odsłonięty w Sylwestra, a na wszystkich jego tarczach widnieje symbol Warszawy, czyli syrena.
Wieżowiec aktualnie dostępny jest dla zwiedzających. Mogą oni dostać się na taras widokowy, który okala pałacową wierze. Z tarasu rozpościera się przepiękny widok na panoramę Warszawy. Turyści mogą podziwiać miasto ze wszystkich stron, a na szczyt budynku można dostać się windą w 19 sekund.
W pałacu znajduje się sala kongresowa z widokiem, która może pomieścić nawet 3000 osób, niestety jest nieczynna od 2014 roku. Dodatkowo pałac posiada basen i liczne pomieszczenia, które aktualnie służą różnym przedsiębiorstwom oraz instytucjom użyteczności publicznej. We wnętrzu budynku organizowane są także liczne wystawy oraz wydarzenia kulturalne.
Symbol komunizmu, czy nowoczesności
Pałac Kultury i Nauki miał kojarzyć się przede wszystkim z nowoczesną i modną architekturą, która nosiła w sobie ślady klasycznej polskiej sztuki. Symbol polskiej i radzieckiej przyjaźni, potęgi, a także centrum kulturalne stolicy – mimo to wiele osób nie kojarzy budynku w ten sposób.
Polacy po II wojnie światowej w końcu odzyskali niepodległość, jednak państwo pozostało zależne od Związku Radzieckiego. Dla wielu Pałac Kultury i Nauki nie był symbolem przyjaźni, lecz narzuconego przez Rosję komunizmu. Uważano, że budynek nie tylko nie pasuje do Warszawy, ale także symbolizuje brak całkowitej niezależności i wolności Polski. Wiele osób uważa tak do teraz i co jakiś czas powraca temat zburzenia wieżowca. Mimo ciężkiej historii i utożsamiania budynku z komunizmem pałac 2 lutego 2007 roku został wpisany do rejestru zabytków. Wraz z najazdem Rosji na Ukrainę w lutym tego roku ponownie zasugerowano zburzenie pałacu. Jednak czy warto posuwać się do czegoś takiego?
Pałac Kultury i Nauki jest centrum kulturalnym Warszawy. Ciężko wyobrazić sobie stolicę, bez monumentalnego wieżowca w samym środku miasta. Dodatkowo wyburzenie budynku nie sprawy, że cień komunizmu zniknie. Historia uczy kolejne pokolenia, a pozbycie się Pałacu Kultury i Nauki z panoramy Warszawy sprawić może tylko pozorne wymazanie przeszłości z kart historii.
Siedem sióstr Stalina
Pałac Kultury i Nauki, który znajduje się w polskiej stolicy, uważany jest za budynek bliźniaczy nawiązujący stylem i wyglądem do tak zwanych siedmiu sióstr Stalina. Ale czym właściwie one były?
Grupa budynków, która znajduje się w Moskwie. Wieżowców jest siedem i zostały zbudowane w stylu socjalistycznym. Pierwszy tego typu budynek został oddany do użytku w 1952 roku, jest nim dom na Wybrzeżu Kotielniczeskim. Wszystkie budynki są monumentalne i zostały wzniesione w bardzo podobnym stylu, który nawiązuje do tradycyjnej rosyjskiej architektury, ale łączy też w sobie charakter amerykańskich drapaczy chmur z tamtego okresu. Wieżowce wyróżniają się poziomą podstawą, która zwęża się ku górze i zakończona jest iglicą. Można w nich zauważyć inspirację rosyjskim barokiem oraz angielskim neogotykiem.
Na początku budynków miało powstać osiem, jednak ostatecznie udało się zrealizować siedem projektów do końca. Trzy z siedmiu sióstr zostały budynkami mieszkalnymi, w dwóch powstały hotele, natomiast ostatnie dwa budynki przeznaczono do celów administracyjnych.
Polski Pałac Kultury i Nauki jest największym z zagranicznych bliźniaczych budynków siedmiu sióstr. W stolicy Niemiec miał powstać podobny wieżowiec, jednak ostatecznie Berlin nie doczekał się swojego drapacza chmur o socjalistycznym stylu. Mimo to w kilku państwach powstały podobne projekty. Bliźniacze kopie wieżowców Stalina powstały między innymi w Czechach, Łotwie, Rumuni, Bułgarii, a nawet w Chinach. Natomiast na Ukrainie powstały, aż dwa takie obiekty. Elementami, które odróżniały wszystkie te budowle od oryginalnych siedmiu sióstr, były zaczerpnięte inspiracje z narodowej sztuki poszczególnych krajów. Przykładowo Pałac Kultury i Nauki w Warszawie kolumnadą nawiązuje do tych, które znajdowały się w warszawskich budowlach klasycznych z XIX wieku. Attyka, która zdobi dach, nawiązuje do attyk znad krakowskich sukiennic, natomiast kasetony wewnątrz budynku nawiązują do tych znajdujących się w zamku królewskim na Wawelu.
