“OKIEM PRAWNIKA” to nowy cykl programów na antenie Telewizji Biznesowej. W 5. odcinku Tymoteusz Nowak – redaktor naczelny Telewizji Biznesowej rozmawia z dr Paulą Skrzypecką – starszą prawniczką w kancelarii Creativa Legal, na temat nieodpowiedniego oraz nielegalnego wykorzystania sztucznej inteligencji, czyli ciemnej stronie tego technologicznego postępu:
Czy generowanie deepfake’ów jest legalne?
Niestety, dziś żaden przepis nie zabrania generowania deepfake’ów, ani korzystania z narzędzia (oraz jego dostarczania), które to uniemożliwia. Jednocześnie, istnieje obecnie cały szereg narzędzi prawnych, które umożliwiają zareagowanie na tego typu naruszenie.
Pierwszym punktem odniesienia są tutaj przepisy dotyczące wykorzystania naszego wizerunku i naszych dóbr osobistych – czyli przepisy Kodeksu cywilnego. W praktyce, wystarczy samo naruszenie naszych dóbr osobistych w postaci naszego wizerunku, aby mówić o możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń.
W takim przypadku wystarczy wstąpić na drogę sądową i dochodzić takich roszczeń, jak zadośćuczynienie czy przeprosiny. Co istotne, już formułując takie żądania, jasno wskazywać sądowi, jak te przeprosiny mają wyglądać, gdyż często praktyką jest dziś to, że przeprosiny są publikowane w taki sposób lub w takim kontekście, że są one pozbawione powagi.
Ponadto, w kontekście wystąpienia zjawiska generowania deepfake’ow warto zwrócić uwagę na kwestie związane z przetwarzaniem danych osobowych. Co istotne, w tym kontekście przepisy dotyczące RODO niestety nie znajdują zastosowania.
Co więcej, należy pamiętać, że w odniesieniu do zjawiska generowania deepfake’ow zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu karnego. Jeśli naruszenia są dla nas naprawdę poważne i uciążliwe, możemy zdecydować się wstąpić na drogę postępowania karnego, co daje nam większe szanse zidentyfikowania sprawcy.
W grę wchodzą tutaj przede wszystkim przepisy dotyczące utrwalania wizerunku w kontekstach seksualnych, kradzieży tożsamości oraz zniesławienia lub znieważenia.
Co w przypadku rozpowszechniania fake newsów?
W ramach produkowania i rozpowszechniania fake newsów w grę wchodzą kolejne narzędzia prawne, które można wykorzystać do walki z nimi. Za pomocą fake newsów może bowiem dojść do propagowania faszyzmu, pedofilii lub nienawiści do pewnych grup społecznych bądź etycznych.
Co istotne, rozpowszechnianie medycznych fake newsów również podlega odpowiedzialności karnej. Warto dodać, że choć w przepisach nie znajdziemy wprost określenia “fake news”, to pojawia się w nich termin “nieprawdziwe informacje” – a jak wiadomo fake news z reguły jest nieprawdziwą informacją.
Ponadto, fake news może być też satyrą, dzięki czemu w tym przypadku często również dysponujemy narzędziami prawnymi wynikającymi z przepisów dotyczących wykorzystania naszego wizerunku i naszych dóbr osobistych.
Co więcej, jeśli mamy do czynienia z działalnością zorganizowaną mającą na celu produkowanie i rozpowszechnianie fake newsów, w grę wchodzą również naruszenia na gruncie ochrony danych osobowych, co daje nam dodatkowe roszczenia.
Czy długi czas oczekiwania na procesy w sprawach cywilnych w Polsce ułatwia naruszanie dóbr osobistych?
Absolutnie tak, długi czas oczekiwania na procesy w sprawach cywilnych w Polsce zdecydowanie sprzyja procederowi naruszania dóbr osobistych. Reakcja wobec naruszycieli nie jest bowiem wykonywana w sposób natychmiastowy, co sprawia, że nie czują oni, iż sprawa jest wobec nich prowadzona.
Odpowiedzią na te potrzeby ma być powstanie lokalnego urzędu, który będzie przyjmować skargi dotyczące wykorzystania sztucznej inteligencji. Takie urzędy mają działać we wszystkich państwach Unii Europejskiej.
Niestety, warto przy tym zwrócić uwagę, że Urząd Ochrony Danych Osobowych dotąd nie potrafił stanąć na wysokości zadania i podjąć tematu internetowych naruszeń dóbr osobistych. Można więc obawiać się, że w przypadku, który będzie przyjmować skargi dotyczące wykorzystania AI finalnie będzie podobnie.
Zapraszam do samodzielnego zapoznania się z całą rozmową, nagranie znajduje się poniżej:
