Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021

425

Każdy z nas jest obowiązany spisać się w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021 r., lecz wiele osób nie wie, co nam grozi, za przekazanie danych statystycznych niezgodnych ze stanem faktycznym, odmowę wykonania obowiązku statystycznego, przekazanie danych statystycznych po upływie oznaczonego terminu, a treść tego artykułu udzieli odpowiedzi na ww. kwestie i pokaże, jak może wyglądać postępowanie w tych sytuacjach.

Informacje ogólne

Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań stanowi podstawowe badanie, a także źródło danych z zakresu statystyki ludności. Ma ono na celu zebranie informacji co do jej stanu i struktury wg ustalonych cech demograficznych i społeczno-zawodowych z uwzględnieniem okoliczności, iż ma to nastąpić w oznaczonym czasie i na określonym obszarze.

Spis ten jest realizowany wg zaleceń i standardów organizacji międzynarodowych, dzięki czemu możliwe są porównania międzynarodowe.

Spis obejmuje całą populację ludności i mieszkań, a poprzez określone pytania zadawane osobie spisywanej w ramach tego spisu ma na celu zdiagnozowanie np.: ile osób jest w Polsce, jaki mamy standard życia (np. w odniesieniu do metrażu mieszkania/domu), czym się zajmujemy, czy pracujemy zawodowo.

Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021 powinien spełniać 3 warunki:

  • powszechności (obejmować całą ludność),
  • jednoczesności (musi być przeprowadzony w określonym czasie),
  • imienności (każda osoba ma zostać spisana z imienia i nazwiska),
    a także zasady:
  • periodyczności (spisy powinny się odbywać wg zaleceń ONZ co 10 lat)
  • bezpośredniości (odpowiedzi na pytania z tego spisu udzielać powinna osoba spisywana bezpośrednio, a jedynie w wyjątkowych okolicznościach jej najbliżsi domownicy).

Od 1 kwietnia 2021 r. do 30 września 2021 r. mamy obowiązek dokonania spisu w ramach Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań w 2021 r.

Zgodnie bowiem z art. 15 ustawy z 9 sierpnia 2019 r. o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2021 r.: „Osoba fizyczna objęta spisem powszechnym jest obowiązana przeprowadzić samospis internetowy”.

Samospis internetowy jest obowiązkową formą spisu, a metodami uzupełniającymi są:

  • spis przez telefon pod numerem telefonu 22 279 99 99,
  • wywiad z rachmistrzem, który powinien telefonować z numeru telefonu 22 828 88 88 lub 22 279 99 99.

Przekazywanie danych statystycznych niezgodnych ze stanem faktycznym

Dane przekazywane w ramach Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021 trafiają do Głównego Urzędu Statystycznego.

Zgodnie z art. 7 ustawy z 9 sierpnia 2019 r. o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2021 r.: „Dane zebrane w ramach prac spisowych są wykorzystywane do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia i aktualizacji przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego operatu do badań statystycznych”.

Dane te będą przechowywane przez GUS przez okres 100 lat – zgodnie z art. 32 pkt 2) ustawy z 9 sierpnia 2019 r. o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2021 r.

W tej sytuacji dane przekazane do GUS nie mogą nam zaszkodzić, o ile podamy w nich prawdziwe dane.

Podczas spisu musimy podawać dokładne i wyczerpujące dane zgodne z prawdą, o czym art. 15 ustawy z 9 sierpnia 2019 r. o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2021 r.: „Osoby fizyczne przekazujące dane w ramach spisu powszechnego są obowiązane do udzielania dokładnych, wyczerpujących i zgodnych z prawdą odpowiedzi w zakresie informacji określonych w załączniku nr 1 do ustawy”.

Za naruszenie tego obowiązku została wprowadzona kara, która została określona w art. 56 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej:

  • „Kto wbrew obowiązkowi przekazuje dane statystyczne niezgodne ze stanem faktycznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
  • W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie”.

W razie wykrycia podania nieprawdziwych danych sprawa może zostać skierowana do Sądu, który następnie będzie orzekał o tym, czy doszło do naruszenia prawa i w razie stwierdzenia, że naruszenia dokonano, do wymierzenia sankcji (kary).

Odmowa wykonania obowiązku statystycznego

Od 1 lipca 2021 r. jeżeli nie dokonaliśmy samospisu, to może do nas zatelefonować rachmistrz (z ww. wskazanych numerów telefonu) lub może nas odwiedzić osobiście, a który zaproponuje nam dokonanie spisu.

W takiej sytuacji należy się spisać u rachmistrza, gdyż przepisy nakładają na nas obowiązek udzielenia informacji rachmistrzowi.

Zgodnie z art. 17a. ustawy z 9 sierpnia 2019 r. o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2021 r. (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1143):

  • „Obowiązek przeprowadzenia samospisu internetowego, o którym mowa w art. 15 ust. 1, nie wyłącza możliwości zebrania w każdym czasie danych od osoby fizycznej objętej spisem powszechnym metodą wywiadu bezpośredniego lub metodą wywiadu telefonicznego.
  • Osoba fizyczna objęta spisem powszechnym nie może odmówić przekazania danych w ramach spisu powszechnego z zastosowaniem metody wywiadu bezpośredniego lub metody wywiadu telefonicznego.
  • Przekazanie przez osobę fizyczną objętą spisem powszechnym danych z zastosowaniem metody wywiadu bezpośredniego lub metody wywiadu telefonicznego zwalnia ją z obowiązku przeprowadzenia samospisu internetowego”.

Jaka kara grozi za naszą odmowę dokonania spisu przez rachmistrza?

Przepisy ustawy o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2021 r. nie określają kary, jaka grozi za naruszenie art. 17a ust. 2. tej ustawy.

Kara ta została określona w art. 57 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej, zgodnie z którym: „Kto wbrew obowiązkowi odmawia wykonania obowiązku statystycznego albo udzielenia informacji w spisie powszechnym lub innym badaniu statystycznym, podlega grzywnie”.

Ustawa o statystyce publicznej nie wskazuje definicji grzywny oraz jej dolnej granicy, stąd pomocniczo można sięgnąć po przepisy kodeksu wykroczeń.

Zgodnie z art. 24 § 1. ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń: „Grzywnę wymierza się w wysokości od 20 do 5000 złotych, chyba że ustawa stanowi inaczej”.

W tej sytuacji wysokość tej grzywny – w razie orzeczenia o karze – powinna być orzeczona pomiędzy 20 zł a 5000 zł.

Przebieg procedury

W razie odmowy spisu rachmistrz sporządza notatkę, w której powinien wskazać przyczynę tej odmowy, okoliczności zaistniałej sytuacji i dane osobowe.

Następnie powiadomiony powinien zostać zastępca wojewódzkiego komisarza spisowego, po czym sprawa powinna zostać zgłoszona na Policji.

Całość dokumentacji dotyczącej kontaktu z rachmistrzem, odmowy i przyczyn tej odmowy, a także okoliczność, czy został dokonany spis, również powinna zostać przekazana Policji.

Postępowanie toczy się wówczas na podstawie przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia i kodeksu wykroczeń.

W razie ustalenia, iż istnieją podstawy do ukarania, sprawa jest przekazywana do Sądu, który następnie orzeka o nałożeniu kary i jej wymiarze.

Sąd w razie uznania, iż zasadne jest nałożenie kary grzywny decyduje o jej wysokości w kwotach od 20 zł do 5000 zł.

Art. 24 § 3. ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń: „Wymierzając grzywnę, bierze się pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste i rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe”.

Zatem w/cyt. okoliczności powinny mieć wpływ na wysokość nałożonej na nas grzywny.

Przekazywanie danych statystycznych po upływie oznaczonego terminu

Również dokonanie spisu po 30 września 2021 r. stanowi podstawę do ukarania, za co ustawodawca przewidział karę grzywny i wskazał, że sprawa w tym zakresie będzie toczyła się na podstawie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

Zgodnie z art. 58 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej „Kto wbrew obowiązkowi przekazuje dane statystyczne po upływie oznaczonego terminu, podlega karze grzywny”.

Zgodnie z art. 59 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej „Orzekanie w sprawach o czyn wymieniony w art. 58 następuje na podstawie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia”.

Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań – Podsumowanie

Uchylenie się od powyższych obowiązków może prowadzić do wszczęcia postępowania przed określonymi organami i zapewne będzie wiązać się z koniecznością wizyt w tych organach (np. Policja, Sąd), składania wyjaśnień, a także może się wiązać z poniesienia kosztów i kar.

Z informacji zamieszczonej przez GUS 27.07.2021 r. na Twitter wynika, że do Policji trafiło już blisko 80 wniosków co do popełnienia wykroczenia (źródło: https://twitter.com/GUS_STAT/status/1419952267671875584 wg stanu na: 2.08.2021 r., godz. 19:25)

GUS1

Analiza powyższych okoliczności prowadzi do wniosku, że najlepiej jak najszybciej i najlepiej samemu dokonać samospisu, podając wszystkie dane w sposób wyczerpujący i zgodny z prawdą, by nie narażać się na możliwe postępowania i poniesienie kary.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments