Czym jest konglomerat przedsiębiorstw? – rodzaje i przykłady

380

Rozwój rynków finansowych oznacza nie tylko zwiększenie liczby instytucji i firm biorących udział w tworzeniu i obrocie pieniędzy pod postacią papierów wartościowych. To również tworzenie nowych sposobów zarządzania i optymalizacji działania przedsiębiorstw. Za jedną z takich innowacji uchodzi powstanie i rozwój konglomeratów. Największe z nich bywają nawet kluczowe dla krajowych gospodarek i giełd.

Czym dokładnie są konglomeraty przedsiębiorstw? Jakie mamy ich rodzaje? Czym się one charakteryzują? Jakie mamy przykłady najsłynniejszych konglomeratów na świecie? Na te pytania odpowiedzi zostaną zaprezentowane poniżej:

Konglomerat – co to?

Konglomerat to według definicji forma organizacji przedsiębiorstw polegająca na połączeniu dwóch lub więcej firm o odrębnych profilach działalności, z różnych branż i świadczących różnego rodzaju usługi powstałe w wyniku fuzji lub przejęcia, a mające na celu osiągnięcie wyższej rentowności, zdywersyfikowanie produkcji i źródeł dochodu właścicieli oraz ograniczenie ryzyka strat finansowych związanych z wahaniami koniunktury w poszczególnych branżach.

W momencie, gdy następuje potencjalny spadek koniunktury w jednym z sektorów i tym samym zaczyna przynosić on straty, inne firmy prosperujące w sektorach, które nie zostały dotknięte spowolnieniem, przynoszą zyski, które mogą pokryć lub nawet przewyższyć powstałe straty.

Cechy charakterystyczne konglomeratu Logo LG

Tak jak w przypadku połączeń firm z jednego sektora można oczekiwać bezpośredniej obniżki kosztów, tak w przypadku konglomeratu obniżka taka jest raczej niemożliwa, ponieważ łączą się formy o różnym, często całkowicie odmiennym profilu produkcji. Konglomerat jest także swego rodzaju sposobem na monopolizację produkcji czy świadczenia usług, ponieważ pod jednym szyldem działa wiele przedsiębiorstw, których zyski trafiają do jednych i tych samych właścicieli.

Nie ma żadnych konkretnych kryteriów doboru profilu działalności podczas tworzenia konglomeratu. Jedyne co się liczy to zwiększanie rentowności zaangażowanego kapitału oraz możliwie jak najskuteczniejsza dywersyfikacja ryzyka.

W powyższej definicji widzimy prawdziwą potęgę, kolosa opartego na kilku nogach. Przyjęcie formy konglomeratu przedsiębiorstw nie tylko gwarantuje stabilność, ale także daje swobodę rozwoju, bez ograniczania się do pierwotnej branży. Wykorzystanie zaistniałych synergii to już dalsze czerpanie korzyści ze zbudowanego imperium.

Czebole i keiretsu

W azjatyckich częściach świata konglomeraty przyjmują własne nazewnictwo, związane z regionalną specyfiką i działalnością. W efekcie, w Korei Południowej mamy do czynienia z czebolami, a w Japonii – z keiretsu.

Rodzaje konglomeratów przedsiębiorstw

Podstawowy podział konglomeratów

Istnieje kilka kryteriów klasyfikacji konglomeratów przedsiębiorstw. W pierwszej kolejności jednak dzielimy je na:

  • Konglomeraty horyzontalne
  • Konglomeraty wertykalne

Konglomeraty horyzontalne

W przypadku konglomeratów horyzontalnych główną rolę odgrywa bank lub przedsiębiorstwo handlowe, udzielające preferencji innym członkom grupy. Takie konglomeraty przedsiębiorstw funkcjonują w wielu gałęziach przemysłu. Są one powiązane ze sobą udziałami kapitałowymi oraz źródłami finansowania.

Ponadto, istotnym elementem ich działalności jest bliska współpraca w zakresie wymiany zasobów ludzkich, środków finansowych, a także wiedzy. Co ciekawe, to powiązania produkcyjne, handlowe i personalne są najistotniejszym składnikiem współpracy w konglomeratach horyzontalnych.

Konglomeraty wertykalne

Natomiast konglomeraty wertykalne charakteryzują się budową na podstawie łańcucha produkcyjnego. Najistotniejsza jest spółka matka, wokół której są skupione wieloszczeblowe powiązania produkcyjno-dystrybucyjne poddostawców oraz sieci najważniejszych klientów. Firma macierzysta podejmuje kluczowe decyzje i opracowuje strategie.

Ponadto pomaga ona pozostałym przedsiębiorstwom w kwestiach technicznych i dzieli się nabytym know-how. Wszystkie spółki zależne mają ściśle wyznaczone miejsce w łańcuchu produkcyjnym. Mają one za zadanie tylko dostarczać wymagane elementy. Najistotniejszym składnikiem współpracy w konglomeratach wertykalnych są relacje pomiędzy głównym podmiotem grupy a siecią dostawców.

Podział ze względu na kryterium terytorialnego zasięgu struktury

Natomiast, posługując się kryterium terytorialnego zasięgu struktury, możemy podzielić konglomeraty przedsiębiorstw na:

  • Konglomeraty krajowe – gdzie podmiot kontrolujący, mający swą siedzibę w określonym kraju, nabywa firmy funkcjonujące jedynie na obszarze jego kraju
  • Konglomeraty zagraniczne – gdzie podmiot krajowy obejmuje zagraniczne jednostki kontrolowane i funkcjonuje poza granicami danego kraju
  • Konglomeraty międzynarodowe – tworzą je z reguły duże podmioty prawno-gospodarcze, przeważają w nim spółki akcyjne dysponujące z reguły dużym potencjałem gospodarczym, przedsiębiorstwa jednopodmiotowe oraz silne finansowo banki rozwijające działalność międzynarodową. Jednocześnie liczba uczestników takiego konglomeratu musi sięgać co najmniej trzech podmiotów z trzech różnych krajów

Przykłady konglomeratów

Południowokoreańskie czebole Logo Samsunga

Historia

Czebole powstały w latach 1961-1979 z małych firm prywatnych, kiedy to Korea Południowa pozostawała pod rządami Park Chung Hee. Miały duży związek z firmami dogłębnie związanymi ze światem polityki i władzami wojskowymi, wspierającymi planowanie gospodarcze i dyscyplinę wewnątrz przedsiębiorstw. Dzięki czebolom kraj, który w tych latach prowadził wojnę ze swoim północnym sąsiadem, dostał szansę na poprawę kondycji stanu gospodarki, która znacząco podupadła w danym okresie. Nastąpił gwałtowny wzrost dochodu narodowego na jednego mieszkańca.

Korea Południowa może być wdzięczna czebolom za to, iż zmieniły kraj w lidera technologicznego. W konsekwencji rozwoju odgrywające wcześniej dużą rolę rolnictwo, ustąpiło miejsca przemysłowi. Mimo tego, że większość produktów jest importowana, eksport, który jest na wysokim poziomie, doprowadza do nadwyżki handlowej kraju.

Przykłady

Trzy największe czebole o dużym znaczeniu dla światowej gospodarki to Samsung, LG oraz Hyundai.

Japońskie keiretsu

Historia

Pierwsze keiretsu pojawiły się w Japonii w okresie “cudu gospodarczego” po II wojnie światowej. Powstałe wtedy przedsiębiorstwa stworzyły między sobą powiązania, kupując nawzajem swoje udziały i tworząc wielobranżowe, poziome alianse. Gdy było to możliwe, spółki kredytowały się w ramach keiretsu, do pewnego stopnia tworząc także zależności wertykalne.

Każde z głównych keiretsu było skoncentrowane wokół jednego banku, który udzielał kredytów członkom keiretsu, a także posiadał w nich udziały. Co ważne, Bank Japonii miał dużą kontrolę nad spółkami tworzącymi keiretsu, pełniąc rolę jednostki monitorującej oraz podmiotu ratującego spółkę w sytuacjach kryzysowych. Jednym ze skutków takiej struktury była minimalna liczba wrogich przejęć na rynku japońskim, ponieważ żaden podmiot nie był w stanie konkurować z siłą banków.

Przykłady Logo Mitsubishi

Przykładami największych japońskich keiretsu są:

  • Mitsubishi
  • Mitsui
  • Sumitomo
Mitsubishi

Nazwa Mitsubishi i obecny znak firmowy są tłumaczone jako “trzy diamenty”. Ich pochodzenie jest jednak inne i łączy kilka elementów. Nazwa składa się z dwóch słów/znaków: “mitsu” znaczącego „trzy” oraz “hishi” (tu w postaci udźwięcznionej “bishi”) oznaczającego orzech wodny. Kształt liści tej rośliny był kojarzony w Japonii z kształtem rombu lub diamentu. Ponadto, znak firmy jest graficznym połączeniem dwóch herbów rodowych: twórcy firmy, Yatarō Iwasakiego – trzech nałożonych na siebie rombów oraz jego pierwszego pracodawcy, hanu Tosa – trzech liści dębu ułożonych w kształcie obecnego znaku firmy.

Firma Mitsubishi została założona w 1870 roku przez Yatarō Iwasakiego jako przedsiębiorstwo transportowe, zajmujące się żeglugą morską oraz dysponujące trzema parowcami. Dziś natomiast jest ona największym japońskim konglomeratem, w którego skład wchodzi kilkadziesiąt podmiotów, z różnych branż. Trzy najważniejsze organy tego keiretsu to natomiast:

  • Mitsubishi Corporation – spółka zarządzająca całym konglomeratem
  • Mitsubishi UFJ Financial Group – sektor bankowości
  • Mitsubishi Heavy Industries – sektor przemysłu zbrojeniowego
Sumitomo

Firma Sumitomo założona została w 1630 roku jako sklep sprzedający leki i książki. Dziś jest to ogromny konglomerat działający w takich sektorach jak: przemysł ciężki, sektor chemiczny (posiada największe japońskie zakłady chemiczne), elektroniczny, transportowy, przemysł piwowarski, sektor nieruchomości oraz oczywiście sektor bankowy.

Mitsui

Firma Mitsui powstała w 1673 jako duży sklep z kimonami. Dziś jest to ogromny konglomerat działający w takich sektorach jak: energetyczny, spożywczy, tekstylny, logistyczny, chemiczny, przemysł ciężki oraz oczywiście sektor bankowy.

Toyota – konglomerat wertykalny? Logo Toyota na grillu auta

Niektórzy ekonomiści wyróżniają również Toyotę, uznając ją za największy japoński konglomerat wertykalny.

Konglomeraty w innych częściach świata

Virgin Group

Modelowym przykładem konglomeratu jest brytyjskie Virgin Group założone przez Richarda Bransona w 1989 roku, choć tak naprawdę działalność biznesowa Bransona w tym zakresie trwa już od 1970. Podstawowe branże w jakich działa Virgin Group to podróże, rozrywka i styl życia. Virgin Group zarządzana jest ze swojej głównej siedziby w Londynie.

Tata Group

Innym słynnym konglomeratem jest indyjskie Tata Group. Założone zostało w 1868, a jego siedziba mieści się w Mumbaju. Obecnie działa ono w ponad 100 krajach i skupia ponad 100 przedsiębiorstw, głównie w 7 sektorach takich jak: systemy informatyczne i komunikacja, inżynieria, materiały, usługi, energia, produkty konsumenckie i chemikalia.

General Electric

Kolejnym powszechnie znanym konglomeratem jest amerykańskie General Electric. Oficjalnie powstało ono 11 stycznia 1892 roku poprzez połączenie dwóch przedsiębiorstw: Edison Electric Light Company zarządzanego przez Thomasa A. Edisona i Thomson-Houston Company zarządzanego przez Charlesa A. Coffina. Oba przedsiębiorstwa razem posiadały większość kluczowych w tym czasie patentów w dziedzinie produkcji i wykorzystywania prądu elektrycznego, co na długie lata zapewniło im dominującą pozycję na rynku w USA. Siedziba General Electric mieści się w Fairfield w stanie Connecticut.

Początkowo przedsiębiorstwo koncentrowało swoją działalność w branżach związanych z prądem – od budowy elektrowni i linii wysokiego napięcia po produkcję odkurzaczy i lodówek. Dziś działa ono w kilkunastu branżach takich jak:

  • Energetyka
  • Aparatura pomiarowa
  • Przemysł zbrojeniowy
  • Przemysł lotniczy
  • Przemysł kosmiczny
  • Przemysł AGD
  • Przemysł chemiczny
  • IT
  • Sprzęt medyczny
  • Bankowość
  • Przemysł filmowy
  • Transport kolejowy
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments