Karty płatnicze i kredytowe – historia rozwoju

nie ulega wątpliwości, że prototypem elektronicznego instrumentu płatniczego była instytucja kredytu

59

debit cardsW niewielu obszarach gospodarka przeszła w minionym ćwierćwieczu tak gwałtowne zmiany, jak w dziedzinie płatności. Jeszcze na samym początku bieżącego tysiąclecia karty płatnicze i kredytowe była wyznacznikiem wysokiego statusu majątkowego oraz prestiżu. Najczęściej miała ona kolor platynowy, złoty lub czarny. Dziś posiada ją praktycznie każdy, często nawet więcej niż jedną i w miastach można nimi płacić już raczej we wszystkich sklepach. Niewiele osób jednak wie, jaka jest geneza tej formy płatności i kiedy po raz pierwszy ją stosowano.

Karty płatnicze i kredytowe i ich prowizoryczne początki

Znana jest anegdota mówiąca o tym, jak w pierwszej połowie XIX wieku pewien bogaty Amerykanin zamówił obiad w restauracji, a gdy przyszło do uregulowania rachunku, okazało się, że zapomniał wziąć ze sobą portfel. W celu uniknięcia odpracowania długu „na zmywaku” złożył podpis na wizytówce i jako stały klient lokalu otrzymał kredyt, a rachunek zapłacił w późniejszym terminie. Chociaż spierać się można, czy rzeczywiście owo przypadkowe zdarzenie stanowiło początek rynku kart płatniczych na świecie, to nie ulega wątpliwości, że prototypem elektronicznego instrumentu płatniczego była instytucja kredytu.

Według wiodącej teorii jednak pierwszymi potwierdzonymi prototypami kart płatniczych były dowody imienne wydawane przez Hotel Credit Letter Company w 1894 roku. Za ich pośrednictwem można było regulować zobowiązania wobec hotelu, co trochę przypominało obecne karty kredytowe.

Pierwszą oficjalną kartę obciążeniową wprowadziło w 1914 roku Western Union. Jeszcze ciekawszy wariant trzy lata później zaoferowała swoim klientom firma Sears&Roebuck – metalowa karta z tabliczkami informującymi o przyznanym kredycie. Wszystko to były jednak produkty honorowane jedynie w wymienionych przedsiębiorstwach, nie można było nimi płacić nigdzie indziej.

Karty przypominające te, które znamy dziś pojawiły się dopiero po II Wojnie Światowej. W 1950 roku Frank McNamara założył firmę Diners Club, która wyemitowała karty płatnicze z tworzywa sztucznego umożliwiające dokonywanie płatności w sklepach, restauracjach czy na stacjach benzynowych o zasięgu ponadstanowym. Na tym etapie były one zarezerwowane wyłącznie dla ludzi wyjątkowo zamożnych, choć liczba posiadaczy do końca 1950 wynosiła już 20 tysięcy.

Karty płatnicze i kredytowe i ich rozwój

Oczywiście konkurencja była zainteresowania wypuszczeniem podobnego produktu. Wydarzyło się to osiem lat później. Rynek wzbogacił się wtedy o karty takich firm jak American Express oraz BankAmericard (który 18 lat później przekształcił się w ogólnoświatowe Visa International). Z kolei ostatni wielki gracz na tym rynku pojawił się w 1966 roku. Pod nazwą Interbank Card Association wyemitowano wtedy kartę MasterCharge, w 1979 zmieniono ich nazwę na Mastercard. Pod koniec lat 60-tych, wraz z amerykańskimi turystami karty płatnicze i kredytowe trafiły do Europy.

Pierwszy bankomat postawiono w Londynie w 1967 roku. Pięć lat później pojawiły się pierwsze karty z paskiem magnetycznym, wypuszczone zostały przez BankAmericard. Umożliwiło to skrócenie czasu autoryzacji z pięciu minut do zaledwie jednej. Następnie powstały pierwsze karty z chipem. Pierwsza tego typu została wydana we Francji w 1985 roku, z kolei od 1992 wszystkie karty wydawane w tym kraju zawierały mikroprocesor, nosiły one nazwę Carte Bleue (niebieska karta). Następnie w 1995 roku ujednolicono standardy kart z chipem w całej Europie. Nowy standard nazywał się EMV (EuroPay, Mastercard, Visa), co doprowadziło do zwiększenia bezpieczeństwa oraz obniżenia kosztów transakcji.

Płatności zbliżeniowe

System płatności zbliżeniowych pojawił się już w 1995 roku w Korei Południowej. Jednak nie wykorzystywało się do nich kart płatniczych i nie dokonywano ich w sklepach. Były to karty UPass i służyły do uiszczania opłat za przejazdy komunikacją miejską w Seulu.

Pierwsze karty płatnicze i kredytowe umożliwiające transakcje zbliżeniowe zostały wyemitowane przez Barclaycard w Wielkiej Brytanii w 2007 roku. Jednak dopiero rok później zaczęły pojawiać się terminale płatnicze obsługujące tę technologię. Najpierw w restauracjach typu fast food oraz supermarketach.

Opcja płatności zbliżeniowych za pomocą telefonu pojawiła się już w 2011 roku, jednak zaczęła być powszechnie stosowana przez producentów tych urządzeń trzy lata później.

Najpopularniejsi operatorzy kart płatniczych

Największe organizacje zajmujące się kartami płatniczymi na świecie to:

  • Visa
  • Mastercard
  • American Express
  • Diners Club
  • Japan Credit Bureau
  • UnionPay

Ciekawym produktem jest American Express Centurion. To czarna, tytanowa karta kredytowa emitowana od 1999 roku, uznawana za najbardziej ekskluzywną na świecie. Posiada ją jedynie 10 tysięcy osób. Nie można o nią wnioskować, otrzymuje się ją jedynie na zaproszenie centrali American Express.

Karty płatnicze i kredytowe w Polsce

Pierwsze karty płatnicze w naszym kraju pojawiły się już w roku 1968, wraz z turystami z USA i Europy Zachodniej. Akceptowano je już wtedy w niektórych restauracjach, hotelach, biurach podróży Orbis, kasach PLL LOT czy sieciach sklepów Pewex, Baltona, Cepelia. Pierwsze karty zostały dopiero wydane w 1985 roku, jednak służyły jedynie do wypłaty gotówki z bankomatów Banku Polski Kasa Opieki S.A.

Z kolei w 1992 pojawiła się nareszcie karta umożliwiająca płatności, była to Visa Business wypuszczona przez Bank Inicjatyw Gospodarczych S.A. Była ona przeznaczona dla klientów indywidualnych, lecz żeby ją uzyskać należało wpłacić depozyt w wysokości 20 tysięcy dolarów amerykańskich. Pierwszy milion wydanych kart płatniczych w Polsce osiągnięto już w 1996 roku. Natomiast pod koniec ubiegłego wieku zaczęły być wypuszczane karty z mikroprocesorem. Z kolei pierwszą kartę z możliwością płatności bezstykowych wprowadził w 2007 roku Bank Zachodni WBK.

Karty płatnicze i kredytowe na dobre zagościły w naszych portfelach. Obecnie w portfelach Polaków znajduje się około 40 milionów kart płatniczych i kredytowych i praktycznie wszystkie obecnie wydawane oferują transakcje zbliżeniowe. Co ciekawe, od momentu ich wprowadzenia limit kwoty bez wpisania kodu PIN wynosił 50 zł, lecz teraz z powodu epidemii koronawirusa został on przez niemal wszystkie banki stosownie podwyższony.

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments