Nowy rok oznacza dla rolników nowe terminy składania wniosków na nabory z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Resort rolnictwa opublikował już harmonogram planowanych naborów wniosków w 2022 roku. Warto wiedzieć, że wciąż realizowany jest Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 – został on po prostu przedłużony o dwa lata.
Nowy rok oznacza dla rolników nowe terminy składania wniosków o dotacje z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Resort rolnictwa opublikował już harmonogram planowanych naborów wniosków w 2022 roku. Warto wiedzieć, że wciąż realizowany jest Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 – został on po prostu przedłużony o dwa lata.
Co istotne, z tego powodu budżet PROW na kolejne dwa lata zwiększono o ponad 4,5 miliarda euro, na co zgodę wyraziła Komisja Europejska. Naborów w tym roku będzie kilkanaście.
Jak konkretnie prezentuje się ich harmonogram? Na jakie wsparcie w tym roku mogą liczyć rolnicy? Dowiemy się tego w dalszej części tekstu. Zacznijmy jednak od wyjaśnienia na czym w ogóle polega Program Rozwoju Obszarów Wiejskich:
Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 – podstawowe informacje 
Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (PROW 2014-2020) został opracowywany na podstawie przepisów Unii Europejskiej, jest wkomponowany w całościowy system polityki rozwoju kraju, w szczególności poprzez mechanizm Umowy Partnerstwa. Umowa ta określa strategię wykorzystania środków unijnych na rzecz realizacji wspólnych dla UE celów określonych w unijnej strategii wzrostu “Europa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” z uwzględnieniem potrzeb rozwojowych danego państwa członkowskiego.
Cele PROW 2014-2020
Celem głównym PROW 2014-2020 jest poprawa konkurencyjności rolnictwa, zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi i działania w dziedzinie klimatu oraz zrównoważony rozwój terytorialny obszarów wiejskich. Program realizuje wszystkie sześć priorytetów wyznaczonych dla unijnej polityki rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020, a mianowicie:
- Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich
- Poprawę konkurencyjności wszystkich rodzajów gospodarki rolnej i zwiększenie rentowności gospodarstw rolnych
- Poprawę organizacji łańcucha żywnościowego i promowanie zarządzania ryzykiem w rolnictwie
- Odtwarzanie, chronienie i wzmacnianie ekosystemów zależnych od rolnictwa i leśnictwa
- Wspieranie efektywnego gospodarowania zasobami i przechodzenia na gospodarkę niskoemisyjną i odporną na zmianę klimatu w sektorach: rolnym, spożywczym i leśnym
- Zwiększanie włączenia społecznego, ograniczanie ubóstwa i promowanie rozwoju gospodarczego na obszarach wiejskich.
Przedłużenie realizacji PROW 2014-2020 i zwiększenie budżetu
Początkowy budżet PROW 2014-2020 wynosił 13,6 miliarda euro, w tym: 8,7 miliarda EUR pochodziło z budżetu Unii Europejskiej i 4,9 miliarda euro wynosił wkład krajowy. Następnie jednak wydłużono realizację PROW 2014-2020 o kolejne dwa lata, co oznacza, że do końca 2022 są przeprowadzone kolejne nabory wniosków na wsparcie. Na realizację PROW 2014-2020 Polska otrzymała dodatkowe środki na lata 2021 i 2022. W konsekwencji budżet PROW 2014-2020 został zwiększony o ponad 4,56 miliarda euro, z czego 1,3 miliarda EUR stanowi wkład krajowy.
Te dodatkowe środki z budżetu PROW zasilają poszczególne działania i poddziałania – takie jak:
- Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych
- Rozwój przedsiębiorczości (rozwój usług rolniczych)
- Gospodarka wodno-ściekowa
- Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami
- Dobrostan zwierząt.
Zielony Ład i Krajowy Plan Strategiczny
2022 stanowi zatem ostatni rok dopłat, które rolnicy otrzymają w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020. Od 2023 roku wejdzie w życie Krajowy Plan Strategiczny, czyli program realizujący założenia Zielonego Ładu. Warto zatem skorzystać ze środków, które są jeszcze dostępne w ramach PROW.
Czas przejść do konkretnych informacji dotyczących naborów z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w 2022. Zacznijmy od pierwszego półrocza. Na co mogą liczyć rolnicy w najbliższych miesiącach?
Nabory z PROW w pierwszym półroczu 2022
W pierwszym półroczu 2022 pojawią się takie nabory PROW jak:
- Przetwórstwo i marketing produktów rolnych – nabór dla podmiotów rozpoczynających lub rozwijających działalność w ramach rolniczego handlu detalicznego (RHD) oraz nabór tematyczny dla podmiotów rozpoczynających działalność gospodarczą w zakresie przetwarzania produktów rolnych – od 30 listopada 2021 do 28 stycznia 2022
- Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych – od 10 grudnia 2021 do 7 lutego 2022
- Inwestycje odtwarzające potencjał produkcji rolnej – od 3 stycznia 2022 do 30 grudnia, jako nabór ciągły
- Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej bez ASF – luty 2022
- Premie dla młodych rolników – marzec 2022
- Modernizacja gospodarstw rolnych – obszar „e”, czyli nawadnianie w gospodarstwie – marzec 2022
- Modernizacja gospodarstw rolnych – obszar „a”, czyli rozwój produkcji prosiąt – marzec 2022
- Restrukturyzacja małych gospodarstw – marzec/kwiecień 2022 (nabór zależny od dostępności środków)
- Rozwój przedsiębiorczości, a konkretnie usług związanych z rolnictwem i leśnictwem – kwiecień/maj 2022
- Inwestycje zapobiegające zniszczeniu potencjału produkcji rolnej – maj 2022
- Tworzenie grup i organizacji producentów – maj 2022
- Wsparcie na inwestycje zwiększające odporność ekosystemów leśnych i ich wartość dla środowiska – czerwiec 2022
- Wsparcie na zalesianie i tworzenie terenów zalesionych – w terminie od 1 czerwca do 31 lipca 2022.
Przetwórstwo i marketing produktów rolnych
Nabór skierowany jest tylko dla przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie wytwarzania pasz na bazie surowców niemodyfikowanych genetycznie (bez GMO) oraz przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie przetwarzania i sprzedaży hurtowej ziół. Poziom dofinansowania projektów wynosi 50% wysokości kosztów kwalifikowalnych, a maksymalna wartość kosztów kwalifikowanych to 10 milionów złotych.
Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych
Wsparcie finansowe może zostać przyznane rolnikowi, który zajmuje się chowem lub hodowlą zwierząt gospodarskich i ma w planach budowę lub instalację urządzeń chroniących wodę przed zanieczyszczeniem azotanami. Wsparcie finansowe rolnik może przeznaczyć na takie działania, jak:
- Budowa, przebudowa lub zakup zarówno zbiorników do przechowywania nawozów naturalnych płynnych, jak i płyt do gromadzenia nawozów naturalnych stałych (w przypadku młodych rolników – do 40. roku życia, także zbiorników lub płyt do przechowywania kiszonek)
- Zakup instalacji technicznej lub wyposażenia do posiadanych już zbiorników do przechowywania nawozów naturalnych płynnych
- Zakup nowych maszyn i urządzeń do aplikacji nawozów naturalnych płynnych oraz wozów asenizacyjnych z aplikatorami nawozów naturalnych w postaci płynnej.
Dofinansowanie przyznawane jest w formie refundacji części poniesionych kosztów kwalifikowanych. Ich limit wynosi 50% lub w przypadku inwestycji, której podejmuje się młody rolnik, limit wynosi 60%. Maksymalnie rolnicy mogą uzyskać 100 tysięcy złotych wsparcia.
Inwestycje odtwarzające potencjał produkcji rolnej
O wsparcie w tym zakresie mogą ubiegać się dwie grupy rolników:
- Rolnicy poszkodowani z powodu wystąpienia klęsk żywiołowych
- Rolnicy, którzy ponieśli straty z powodu wystąpienia ASF.
Obie grupy mogą złożyć taki wniosek, tylko i wyłącznie, jeżeli szkoda miała miejsce rok, bądź maksymalnie dwa lata temu. W ramach identycznego naboru w 2021 roku, rolnicy otrzymali do 300 tysięcy złotych na jedno gospodarstwo oraz jednego rolnika.
Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej bez ASF
Celem tego instrumentu wsparcia jest różnicowanie działalności na obszarach wiejskich w następujących obszarach:
- Obszar “a” – działania związane z rozpoczęciem (pozarolniczej) działalności gospodarczej w gospodarstwach, które prowadzą produkcję trzody chlewnej, na obszarach wyznaczonych w związku ze zwalczaniem choroby afrykańskiego pomoru świń (ASF)
- Obszar “b” – pozostałe działania, które są związane z rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich.
W ramach tego naboru, o wsparcie mogą ubiegać się osoby, które mają ważne ubezpieczenie społeczne (przez minimum 12 miesięcy od dnia złożenia wniosku) jako rolnik, małżonek, bądź domownik. Ponadto wnioski mogą złożyć osoby, które za rok w którym został złożony wniosek lub za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy przyznano płatność do gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, w którym pracuje wnioskodawca.
W ramach dofinansowania Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypłaca pieniądze w formie premii, a rolnicy otrzymują ją w dwóch ratach. Pierwsza wynosi 80% kwoty pomocy, natomiast druga 20% tej kwoty.
Premie dla młodych rolników
Pomoc ta przyznawana będzie rolnikom, rozpoczynającym prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym. Taka osoba musi mieć poniżej 40 lat, a także posiadać odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Ponadto, rolnik maksymalnie 9 miesięcy po terminie doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, musi rozpocząć działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym jako jedyny kierujący.
W ramach tego wsparcia rolnicy mogą liczyć na pomoc w wysokości 150 tysięcy złotych, które Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypłaci w dwóch ratach. Pierwsza rata wyniesie 80% kwoty pomocy, natomiast druga – 20% tej kwoty.
Modernizacja gospodarstw rolnych – obszary “a” i “e”
Wsparcie można tutaj otrzymać na inwestycje związane z rozwojem produkcji prosiąt, a także na nawadnianie w gospodarstwie.
W przypadku inwestycji związanych z rozwojem produkcji prosiąt maksymalne dofinansowanie w ubiegłym roku wyniosło 900 tysięcy złotych. Pomoc była przyznawana w formie dofinansowania poniesionych przez rolnika kosztów na realizację tej inwestycji. Dofinansowanie wynosiło 50% poniesionych kosztów kwalifikowanych lub 60%, jeżeli o wsparcie ubiegał się młody rolnik (do 40. roku życia), a także kiedy wniosek składało kilku rolników wspólnie.
Przechodząc do inwestycji nawadniania w gospodarstwie, w ubiegłym roku beneficjent otrzymywał na działanie w obszarze nawadniania w gospodarstwie do 100 tysięcy złotych na jedną osobę lub gospodarstwo. Warto wspomnieć, że pomoc przyznawana była w ramach tego poddziałania, a także nie łączyła się z maksymalnymi limitami z innych obszarów. Pomoc przyznawana była na podobnych zasadach, jak w przypadku obszaru a. Dofinansowanie wynosiło 50% poniesionych kosztów kwalifikowanych, jednak mogło również wynieść 60%. Wyższe dofinansowanie, tak jak w przypadku powyższego wsparcia otrzymywał młody rolnik.
Restrukturyzacja małych gospodarstw
To wsparcie ma na celu zwiększyć rentowność, a także konkurencji gospodarstw w dwóch obszarach:
- Obszar “a” – działania realizowane w gospodarstwach, gdzie prowadzona jest produkcja trzody chlewnej, na obszarach wyznaczonych w związku ze zwalczaniem choroby afrykańskiego pomoru świń (ASF)
- Obszar “b” – pozostałe działania.
W ramach tego naboru, o wsparcie mogą ubiegać się osoby fizyczne, które prowadzą działalność gospodarczą. Dofinansowanie przyznane zostanie danej osobie, a także danemu gospodarstwu jednokrotnie podczas realizacji PROW 2014-2020.
Wyjątkiem są osoby, którym Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznała pomoc, jednak nie otrzymali oni pieniędzy ze względu na rezygnację beneficjenta z dofinansowania. W przypadku małżonków premię może otrzymać tylko jedno z nich, niezależnie od tego, czy prowadzą wspólne czy odrębne gospodarstwa. ARiMR wypłaci beneficjentom 60 tysięcy złotych w dwóch ratach. Pierwsza wynosi 80% kwoty pomocy, natomiast druga – 20% tej kwoty.
Inwestycje zapobiegające zniszczeniu potencjału produkcji rolnej
W ubiegłym roku wnioski o to dofinansowanie mogły składać dwie grupy beneficjentów:
Rolnicy, którzy zajmują się chowem lub hodowlą trzody chlewnej powyżej 50 sztuk; bądź zrealizowali zobowiązania rolnośrodowiskowe w ramach zachowania lokalnych ras świń i chcą zrealizować inwestycje chroniące ich gospodarstwa przed rozprzestrzenianiem się ASF
Spółki wodne lub ich związki, w których większość stanowią rolnicy posiadający grunty rolne.
Maksymalna kwota dofinansowania, jaką rolnicy otrzymali w 2021 roku to 100 tysięcy złotych.
Tworzenie grup i organizacji producentów
Wsparcie w ramach tego działania może otrzymać nowa grupa producentów rolnych, która działa jako przedsiębiorca, a także składa się z osób fizycznych. Ponadto osoby te muszą spełniać dodatkowe warunki kwalifikowalności. Dofinansowanie przyznawane jest w formie ryczałtu w zależności od przychodów netto grupy. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyzna pomoc grupom, które funkcjonują w okresie 5 lat po dniu uznania. Grupy producentów otrzymają wsparcie, które wyniesie w:
- Pierwszym roku – 10% przychodu netto grupy
- Drugim roku – 8% przychodu netto grupy
- Trzecim roku – 6% przychodu netto grupy
- Czwartym roku – 5% przychodu netto grupy
- Piątym roku – 4% przychodu netto grupy.
Natomiast maksymalna kwota dofinansowania, jaką rolnicy mogą otrzymać to 100 tysięcy euro w każdym roku pięcioletniego okresu pomocy.
Wsparcie na inwestycje zwiększające odporność ekosystemów leśnych i ich wartość dla środowiska
Pomoc przyznawana jest do gruntu, na którym realizowane są inwestycje, takie jak:
- Przebudowa składu gatunkowego drzewostanu przez wprowadzenie drugiego piętra w drzewostanie
- Przebudowa składu gatunkowego drzewostanu przez dolesianie luk w drzewostanie
- Zróżnicowanie struktury drzewostanu przez wprowadzenie podszytu
- Założenie remizy
- Czyszczenia późne
- Zabiegi ochronne przed zwierzyną, w przypadku wprowadzania drugiego piętra w drzewostanie lub podszytu, lub dolesiania luk, lub założenia remizy.
Wsparcie na zalesianie i tworzenie terenów zalesionych
Wsparcie to skierowane jest do rolników (osób fizycznych lub prawnych, jak i grup takich osób), którzy są właścicielami lub współwłaścicielami gruntów przeznaczonych do zalesienia lub grunty te stanowią własność małżonka. Pomoc może otrzymać rolnik, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów.
Wsparcie na zalesienie ma charakter jednorazowej, zryczałtowanej płatności, która ma zrekompensować koszty wykonania zalesienia oraz jego ochrony. Wysokość pomocy uzależniona jest od tego czy sadzone będą drzewa liściaste czy iglaste, rodzaju gruntów, nachylenia terenu, czy wyboru sposobu zabezpieczenia uprawy leśnej i waha się od 8 307 złotych za hektar do 12 707 PLN za hektar. Ponadto w kolejnych latach do zalesionych gruntów rolnik może otrzymać dodatkową pomoc:
- Przez 5 lat – premię pielęgnacyjną w wysokości od 794 złotych za hektar do 1628 PLN za hektar
- Przez 12 lat – premię zalesieniową, która jest rekompensatą za wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej, w wysokości 1 215 złotych za hektar.
Na jakie wsparcie można jeszcze składać wnioski?
Zwyczajowo, między 15 marca a 15 maja, rolnicy będą również mogli składać wnioski na:
- Wsparcie na zalesianie i tworzenie terenów zalesionych – premia pielęgnacyjna i premia zalesieniowa
- Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne
- Rolnictwo ekologiczne
- Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW)
- Dobrostan zwierząt.
Nabory z PROW w drugiej połowie 2022
Natomiast w drugim półroczu 2022 r. w harmonogramie znalazły się kolejne nabory PROW – konkretnie takie jak:
- Wsparcie działań informacyjnych i promocyjnych realizowanych przez grupy producentów na rynku wewnętrznym – lipiec 2022
- Dopłaty do składek ubezpieczenia zwierząt – 1-31 lipca 2022 oraz 1-31 grudnia 2022
- Modernizacja gospodarstw rolnych – obszar e, czyli nawadnianie w gospodarstwie – ponownie we wrześniu 2022
- Inwestycje zapobiegające zniszczeniu potencjału produkcji rolnej – ponownie w październiku 2022
- Tworzenie grup producentów i organizacji producentów – ponownie w październiku 2022
- Wsparcie na inwestycje zwiększające odporność ekosystemów leśnych i ich wartość dla środowiska – ponownie w okresie październik/listopad 2022
- Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych – listopad/grudzień 2022
- Inwestycje w gospodarstwach położonych na obszarach Natura 2000 – listopad 2022.
