Dla Polski, tak jak i dla innych krajów Unii Europejskiej, tegoroczna zima jest wyjątkowo trudna. Nie chodzi tutaj bynajmniej o warunki pogodowe, tylko o ceny energii elektrycznej i gazu ziemnego, przez które cierpią nasze portfele.
Coraz wyższe ceny nośników energii powodują, że już dziś wiele gospodarstw domowych ma problem z opłaceniem rachunków za energię elektryczną i ogrzewanie. W odpowiedzi na kryzysową sytuację oraz ryzyko znacznego obniżenia stopy życiowej Polaków, rząd – w ramach Tarczy Antyinflacyjnej – zaproponował wprowadzenie tak zwanego dodatku osłonowego.
Na czym dokładnie polega to rozwiązanie? Komu będzie przysługiwał dodatek osłonowy i na jakie kwoty z tego tytułu będą mogli liczyć Polacy? Gdzie i w jaki sposób należy o niego wnioskować? Przekonamy się poniżej:
Dodatek osłonowy – co to jest? 
Dodatek osłonowy to forma finansowego wsparcia dla obywateli, na który rząd przeznaczył 4,7 miliarda złotych dla 6,84 miliona gospodarstw domowych w Polsce. Dodatek osłonowy to nowe świadczenie rodzinne. Ma on stanowić wsparcie dla najbardziej potrzebujących obywateli i wskazanych w ustawie cudzoziemców, w pokryciu części kosztów energii oraz rosnących cen żywności.
Dodatek osłonowy wraz z obniżkami podatku VAT oraz akcyzy na paliwo, gaz i energię, jest elementem tarczy antyinflacyjnej. 3 stycznia 2022 ustawa o dodatku osłonowym została opublikowana w Dzienniku Ustaw.
Komu przysługuje dodatek osłonowy?
Kryterium dochodowe
Zgodnie z zaproponowanymi przepisami będzie on przysługiwał najuboższym gospodarstwom domowym, których przeciętne miesięczne dochody netto nie przekraczają:
- 2100 złotych w gospodarstwie jednoosobowym
- 1500 złotych na osobę w gospodarstwie wieloosobowym
Najemcy także mogą otrzymać dodatek osłonowy
Co istotne, prawo do dodatku osłonowego mają też osoby mieszkające w wynajętych mieszkaniach. Prawo to nie ma bowiem nic wspólnego z własnością czy wynajmowaniem mieszkania. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku osłonowego dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, dodatek ten przyznawany jest wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy.
Na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku osłonowego przyjęto, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Ważne jest faktyczne miejsce zamieszkania, wobec czego jedna osoba nie można kilkukrotnie składać wniosku, podając różne adresy zamieszkania lub nieruchomości, które są jej własnością.
Osoby w nieformalnych związkach także tworzą gospodarstwo domowe
Warto także wiedzieć, że gospodarstwo domowe tworzy osoba fizyczna oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). W związku z powyższym gospodarstwo domowe mogą tworzyć także osoby w nieformalnych związkach.
Ile wynosi dodatek osłonowy?
Wysokość podstawowego dodatku osłonowego
Wysokości dopłat w ramach standardowego dodatku osłonowego uzależniona jest od liczby osób w gospodarstwie domowym. Jego wartości prezentują się następująco:
- 400 złotych otrzyma jednoosobowe gospodarstwo przy miesięcznym dochodzie nieprzekraczającym 2100 PLN
- 600 złotych otrzyma dwu- i trzyosobowe gospodarstwo, jeśli budżet nie przekracza 1500 PLN miesięcznie na osobę
- 850 złotych otrzyma cztero- i pięcioosobowe gospodarstwo, którego miesięczny dochód nie przekracza 1500 PLN na osobę
- 1150 złotych otrzyma gospodarstwo sześcioosobowe lub większe, którego miesięczny dochód nie przekracza 1500 PLN na osobę
Podwyższony dodatek osłonowy 
Komu przysługuje?
To jednak nie wszystko. Możliwe jest również otrzymanie o 25% wyższego dodatku osłonowego. Na taką kwotę mogą liczyć zagrożeni ubóstwem energetycznym. Chodzi tutaj o gospodarstwa domowe, których głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane węglem lub paliwami węglopochodnymi.
Co ważne, obowiązuje tutaj jeden warunek. Takie źródło ogrzewania, jak te wymienione powyżej, musi być wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Obowiązek weryfikacji spoczywa na urzędnikach gminnych. Jeśli źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie uzyskało wpisu do CEEB, wnioskodawca otrzyma tylko podstawową kwotę dodatku osłonowego, pod warunkiem, że spełni obowiązujące kryteria.
Ile wynosi?
Dla osób i rodzin z wpisem do CEEB, dodatek osłonowy wynosi odpowiednio:
- 500 złotych dla gospodarstwa domowego jednoosobowego
- 750 złotych dla gospodarstwa domowego składającego się z 2 do 3 osób
- 1062,50 PLN dla gospodarstwa domowego składającego się z 4 do 5 osób
- 1437,50 PLN dla gospodarstwa domowego składającego się z co najmniej 6 osób
Kryteria dochodowe pozostały bez zmian. Warto dodać, że nie są to kwoty wypłacane co miesiąc, ale łączna suma, należna beneficjentom dodatku przez cały rok. Wypłacona zostanie w dwóch ratach.
Zasada złotówka za złotówkę
Co ważne, w przypadku każdego wariantu dodatku osłonowego obowiązywać będzie zasada “złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że dodatek ten będzie przyznawany nawet po przekroczeniu kryterium dochodowego, a kwota dodatku będzie pomniejszana o kwotę tego przekroczenia. Minimalna kwota wypłacanych dodatków osłonowych będzie wynosić 20 złotych. Warto również wiedzieć, że dodatek osłonowy nie jest opodatkowany PIT.
Gdzie i jak złożyć wniosek o dodatek osłonowy?
Kluczowe terminy i zasady dotyczące dochodu
Wnioski o dodatek osłonowy można składać od 4 do 31 stycznia 2022 roku. Wsparcie będzie wypłacane w 2 równych ratach – pierwszej do 31 marca i drugiej do 2 grudnia. Osoby, które nie złożą wniosku do końca stycznia, nadal jednak mogą ubiegać się o dodatek. Wówczas muszą złożyć wniosek do 31 października 2022 roku W tym przypadku wypłata całego dodatku osłonowego zostanie zrealizowana do 2 grudnia 2022.
Składając wniosek do 31 stycznia należy ujawnić dochody rodziny z 2020 roku. Składając wniosek od 1 lutego do 31 października należy ujawnić dochody z 2021. Warto dodać, że nie trzeba przedstawiać w gminie zaświadczeń o rocznych dochodach. Dotyczy to zarówno wniosku w wersji papierowej jak i elektronicznej. Informacje podawane we wniosku o dodatek osłonowy są oświadczeniem wnioskodawcy składanym pod rygorem świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Gdzie złożyć wniosek o dodatek osłonowy?
Realizację dodatku osłonowego powierzono gminom. Przyznanie dodatku przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta nie wymaga wydania decyzji, co oznacza że decyzja będzie wydawana jedynie w przypadku odmowy przyznania świadczenia. Wnioski o przyznanie dodatku osłonowego będą rozpatrywane przez CUS (Centrum Usług Społecznych) w danym mieście lub gminie i mogą być składane:
- Tradycyjnie – czyli osobiście lub za pośrednictwem poczty
- Elektronicznie – za pomocą platformy ePUAP
Informacja o przyznaniu dodatku osłonowego może być przekazana na wskazany przez wnioskodawcę adres poczty elektronicznej, lub odebrana osobiście w siedzibie organu przyznającego dodatek.
Dodatkowa ochrona odbiorcy wrażliwego
Ustawa o dodatku osłonowym wprowadza także zmiany w prawie energetycznym chroniącym odbiorcę wrażliwego energii elektrycznej – czyli osobę, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczenia energii elektrycznej.
Nowe przepisy wprowadzają:
- Zakaz wstrzymania dostaw do odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, w przypadku, gdy posiada on zaległości w płatnościach za energię elektryczną w miesiącach zimowych
- Możliwość zwrócenia się przez odbiorcę wrażliwego energii elektrycznej oraz odbiorcę wrażliwego paliw gazowych z wnioskiem odpowiednio do sprzedawcy energii elektrycznej albo sprzedawcy gazu o zastosowanie programu wsparcia wobec zaległych i bieżących należności za energię elektryczną albo paliwa gazowe lub świadczone usługi
- Ochronę przed wstrzymaniem dostaw energii elektrycznej dla osób objętych opieką długoterminową w warunkach domowych, w związku z przewlekłą niewydolnością oddechową, wymagających wentylacji mechanicznej.
