Niektórym grupom zawodowym w Polsce przysługują przywileje, głównie finansowe, takie jak na przykład różnego rodzaju nagrody pieniężne. Jednak oprócz tego typu bonusów część pracowników może liczyć na dodatek do zasadniczej pensji w postaci różnego rodzaju rekompensat, dopłat, ulg, zwrotów czy nawet specjalnych uprawnień.
Pomimo, że wiele z tych przywilejów określa się mianem reliktów, każda próba ich zlikwidowania spotyka się z oporem grup wspieranych przez związki zawodowe. Jednym z tego rodzaju przywilejów jest deputat. Co kryje się pod tym terminem? Jakie mamy rodzaje deputatów w Polsce? Komu one przysługują? Przekonamy się poniżej:
Deputat – co to? 
Deputat to część wynagrodzenia za pracę dostarczana w naturze oprócz i niezależnie od wynagrodzenia za pracę. Obecnie deputaty odgrywają dość marginalną rolę i są stosowane tylko w niektórych gałęziach przemysłu i dotyczą przede wszystkim dużych firm. Podstawą prawną przyznawania deputatu są zwykle układy zbiorowe pracy.
Rodzaje deputatów
Deputat węglowy
Zdecydowanie najpopularniejszym deputatem w naszym kraju jest deputat węglowy. W spółkach węglowych wynosi on aż 8 ton rocznie na pracownika – albo w naturze, albo w formie ekwiwalentu pieniężnego. Mniejszy deputat otrzymują emeryci – wynosi on 2,5 lub 3 tony. Według oficjalnych danych byłych pracowników kopalń jest aż 170 tysięcy, a zatrudnionych górników – około 50 tysięcy, więc deputat węglowy otrzymuje około 220 tysięcy osób.
Jeśli jednak ktoś ma mieszkanie podłączone do miejskiej sieci ciepłowniczej, to dostaje równowartość tego dodatku w kwocie około 570 złotych za każdą tonę węgla. Czyli dla emerytowanego górnika to około 1700 złotych, a czynnego zawodowo aż 4500 PLN.
Deputat węglowy dla pracowników PKP
Co ciekawe, deputat węglowy otrzymują nie tylko górnicy. Jak się okazuje, pracownicy Polskich Kolei Państwowych na podstawie układu zbiorowego pracy mają prawo do deputatu węglowego w formie ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 3,6 tony rocznie. Ekwiwalent za deputat węglowy przysługuje również emerytom – byłym pracownikom kolejowym, jeśli prawo do tego deputatu mieli w czasie zatrudnienia na kolei.
Deputat na prąd
Pracownicy państwowych spółek energetycznych otrzymują deputat na prąd. W praktyce oznacza to, że otrzymują od swojej firmy 80% dopłaty do rachunku za energię przy zużyciu do 3 tysięcy kilowatogodzin rocznie.
Deputat piwny 
Przed świętami wielkanocnymi i świętami Bożego Narodzenia pracownicy Grupy Żywiec otrzymują po dwie zgrzewki piw produkowanych przez tę firmę – w ramach deputatu piwnego.
Deputat piwny przysługuje również pracownikom Kompanii Piwowarskiej. I jest on jeszcze wyższy – każdy zatrudniony raz w miesiącu może otrzymać zgrzewkę wybranego przez siebie piwa należącego do KP.
Deputat lotniczy
Pracownicy Polskich Linii Lotniczych LOT po przepracowaniu u przewoźnika sześciu miesięcy mają prawo do darmowych przelotów dla siebie i najbliższej rodziny. I dotyczy to nie tylko rejsów PLL LOT, ale i innych przewoźników.
Deputat lotniczy nie oznacza, że bilety są całkowicie za darmo, ponieważ korzystający z nich muszą opłacić wszystkie opłaty dodatkowe, takie jak podatki czy opłaty lotniskowe. Jest jeszcze jedno zastrzeżenie. Korzystając z takiego pracowniczego biletu, można lecieć tylko wtedy, kiedy jest wolne miejsce. Więc czasami, zwłaszcza w sezonie, trzeba odczekać nawet kilka dni.
Deputat cukrowy
Krajowa Spółka Cukrowa oraz firma Südzucker Polska oferują swoim pracownikom deputat cukrowy. Jest on przydzielany raz w roku, w postaci 100 kilogramów różnego asortymentu cukrów.
Deputat rolny
Ponadzakładowy Układ Zbiorowy Pracy dla Pracowników Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe określa szereg przywilejów dla objętych układem osób, które nie są powszechne i nie wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Jednym z nich jest deputat rolny.
Beneficjentami deputatu rolnego mogą być pracownicy, emeryci i renciści oraz pracownicy, którzy przeszli na świadczenie przedemerytalne. Osoby te mogą bezpłatnie korzystać z użytków rolnych zarządzanych przez pracodawców. W praktyce uprawnieni mogą użytkować do 1 hektara łącznie gruntów ornych, łąk, sadów i ogrodów, przy czym powierzchnia tych użytków w I, II, III i IV klasie gleboznawczej powinna być mierzona w hektarach przeliczeniowych, według zasad stosowanych do naliczania podatku rolnego, ale jeżeli użytki te mają V i VI klasę gleboznawczą – osoba uprawniona może korzystać z powierzchni do 2 hektarów.
Dodatkowo, uprawnieni mogą korzystać z pastwisk bez ograniczenia obszarowego i niezależnie od tego, czy posiadają w deputacie grunty orne, łąki, sady i ogrody.
Deputat opałowy
Z Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe wynika również, że pracownik otrzymuje w naturze bezpłatnie drewno opałowe w ilości 30 metrów przestrzennych grubizny opałowej sosnowej rocznie lub, na jego wniosek, ekwiwalent w gotówce w oparciu o średnią cenę drewna w Lasach Państwowych w grudniu roku poprzedniego.
W tym roku ekwiwalent za deputat opałowy wynosi 185,28 PLN miesięcznie.
