Katastrofa ekologiczna na Odrze niemal z dnia na dzień odcięła dużą grupę przedsiębiorców od możliwości zarabiania pieniędzy. Najwięcej przypadków tego dramatu dotyczy firm zajmujących się sportem i rekreacją.
Mowa tutaj choćby o wypożyczalniach kajaków i sprzętu sportowego czy miejscach oferujących wypoczynek nad wodą. Działają one sezonowo, więc w ciągu wiosny i lata muszą zarobić na utrzymanie na pozostałą część roku. Problemy ma także wielu biznesów z sektora gastronomii, rybołówstwa czy ośrodków agroturystycznych.
W efekcie przedsiębiorcy apelują do rządu o uruchomienie szybkiej ścieżki wsparcia dla przedsiębiorców. Czy władza centralna niezwłocznie zareaguje i rzeczywiście wesprze biznesy, które znalazły się w tragicznej sytuacji?
Co z odszkodowaniami dla poszkodowanych przedsiębiorców? 
Sytuacja przedsiębiorców działających nad rzeką jest dramatyczna. Mowa o firmach zajmujących się wypożyczaniem sprzętu sportowego, ale i o przedsiębiorcach, którzy zajmują się nad Odrą gastronomią, rybołówstwem czy udzielaniem noclegów. Klienci po prostu się wystraszyli i masowo uciekają od wypoczynku nad rzeką. W efekcie straty w zasadzie każdego z takich biznesów już dziś liczone są w dziesiątkach tysięcy złotych.
Czy zatem przedsiębiorcy będą mieli prawo do odszkodowania? Sprawa jest dość skomplikowana, ponieważ mamy tutaj do czynienia z katastrofą ekologiczną, która jednocześnie nie jest ona ogłoszona klęską żywiołową.
W jakich przypadkach pozwy mogą okazać się uzasadnione?
Szanse na odszkodowanie dla przedsiębiorców będą wyższe jeśli uda się wykazać, że działania zapobiegające katastrofie można było podjąć odpowiednio wcześniej, tak by aktualnie obowiązujący zakaz nie był konieczny.
W takiej sytuacji opieszałość odpowiednich organów państwowych mogłaby dawać podstawy do odpowiedniego pozwu. Podobnie, jeśli uda się ustalić sprawcę skażenia – potencjalnie będzie on mógł być adresatem odpowiednich roszczeń.
Wprowadzenie stanu klęski żywiołowej mogłoby uratować biznesy
Sytuacja omawianych przedsiębiorców stałaby się zdecydowanie lepsza, gdyby wprowadzono stan klęski żywiołowej. Uzyskaliby oni bowiem możliwość składania wniosków o odpowiednie odszkodowania do Wojewody.
Będzie wsparcie dla poszkodowanych przedsiębiorców 
Zdaniem Północnej Izby Gospodarczej w Szczecinie blokada działalności firm zależnych od Odry powinna wiązać się z prawem do rekompensaty lub zwolnienia z opłat czynszowych czy podatkowych. Z tego powodu skierowała ona apel do władz centralnych, by utworzyć taki fundusz, ale i do władz lokalnych i samorządowych, by okazały wsparcie przedsiębiorcom.
Rząd tym razem zareagował szybko. W środę minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg poinformowała, że w trybie obiegowym przyjęto projekt ustawy o szczególnym wsparciu podmiotów poszkodowanych w związku z sytuacją na Odrze.
Kto będzie mógł otrzymać wsparcie?
O pomoc będą mogli ubiegać się przedsiębiorcy, których przychody w związku z sytuacją na Odrze spadły co najmniej o połowę.
Wysokość świadczenia
Jednorazowe świadczenie będzie przysługiwało w wysokości 3010 złotych za każdego ubezpieczonego zgłoszonego do 31 lipca 2022 roku do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z datą powstania ubezpieczeń emerytalnego i rentowych nie późniejszą niż 1 lipca 2022.
Szczegółowe warunki
Świadczenie będzie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na wniosek płatnika składek, który – jak już zostało wspomniane – prowadził określoną w rozporządzeniu działalność w dniu 1 lipca 2022 i w związku z sytuacją ekologiczną na Odrze uzyskał przychód z działalności w rozumieniu przepisów podatkowych w miesiącu wskazanym w rozporządzeniu (sierpniu 2022) niższy o co najmniej 50% w stosunku do przychodu uzyskanego w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających ten miesiąc albo w tym samym miesiącu roku poprzedniego.
Ponadto w rozporządzeniu zostaną wskazane miesiące, za które jednorazowe świadczenie będzie wypłacane. Ustawa przewiduje również, że kwota jednorazowego świadczenia będzie zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych. Jednorazowe świadczenie oraz koszty obsługi wypłaty tego świadczenia będą finansowane z Funduszu Pracy.
Pomoc ma objąć 10 000 firm
Krąg podmiotów, którym będzie przysługiwać jednorazowe świadczenie, zostanie wyszczególniony w rozporządzeniu Rady Ministrów. Minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg szacuje, że wsparciem zostanie objętych około 10 tysięcy podmiotów działających wzdłuż Odry, w 34 powiatach, co przełoży się na około 68 tysięcy podatników, za których odprowadzane są składki.
Kiedy Sejm zatwierdzi rekompensaty?
Problem w tym, że harmonogram prac Sejmu zakłada wszak kolejne posiedzenie na 14-16 września. W takim scenariuszu wypłata pieniędzy dla poszkodowanych przez skażenie Odry mogłaby ruszyć najwcześniej w okolicach października. A do tego czasu wielu z nich może zwyczajnie nie przetrwać i zamknąć swoje biznesy. Czy rząd rzeczywiście zostawi biznesy zależne od Odry same sobie na najbliższe kilka tygodni?
Na szczęście prawdopodobnie tak się nie stanie. Marszałek Sejmu Elżbieta Witek poinformowała wczoraj również, że 2 września odbędzie się pilne posiedzenie Sejmu. Izba zajmie się wtedy projektem ustawy o wsparciu dla przedsiębiorców znad Odry, a także rządowymi projektami ustaw wprowadzającymi dodatkowe możliwości dofinansowania innych źródeł ciepła niż węgiel.
