Co w sytuacji, gdy dojdzie do wyłudzenia danych zawartych na karcie płatniczej lub utraty karty płatniczej?

146

Wstęp

prawo, wyłudzenie danych z karty płatniczejWedług danych z banków, na koniec marca 2021 r. na polskim rynku znajdowało się w obiegu blisko 44,116 mln kart płatniczych.

Praktycznie każdy posiada przynajmniej jedną kartę płatniczą (np. debetową, kredytową). Nie zastanawiamy się nad danymi zawartymi na karcie płatniczej, a także w jaki sposób można je wykorzystać do chwili, gdy nie wydarzy się coś niedobrego. Co w sytuacji, gdy dojdzie do wyłudzenia danych zawartych na karcie płatniczej lub utraty tej kary?

Jakie dane są zawarte na karcie płatniczej?

Karta płatnicza zawiera następujące dane:

  • nazwę banku, do którego jest karta płatnicza,
  • imię i nazwisko posiadacza karty płatniczej,
  • identyfikator (numer) karty płatniczej,
  • datę ważności karty,
  • kod CVV lub CVC niezbędny do przeprowadzania transakcji internetowych,
  • podpis posiadacza karty,
  • oznaczenie organizacji płatniczej (np. Maestro, Visa).

Utrata karty płatniczej

W wyniku pośpiechu, braku skupienia, nieszczęśliwych zdarzeń lub działania osób trzecich może dojść do utraty karty płatniczej.

Wówczas posiadacz tej karty jest w posiadaniu wszystkich powyższych informacji, które znajdują się na karcie, również naszego podpisu.

W tej sytuacji osoba taka może dokonywać drobnych płatności kartą (w zależności od limitów ustawionych do tej karty), które mogą być dokonywane bez podania kodu PIN do karty.

Jednakże gdyby osoba taka weszła w posiadanie karty oraz numeru PIN do tej karty, wówczas mogłaby dokonywać także transakcji o znacznie większej wartości, które w zależności od limitów ustawionych do tej karty mogą wynieść nawet kilka tysięcy złotych w ciągu dnia.

Wyłudzenia danych dotyczących karty płatniczej

W związku z powszechnym posługiwaniem się kartami płatniczymi rośnie liczba oszustw z tym związanych.

Najczęściej ofiarami takich okoliczności padają osoby dokonujące sprzedaży lub zakupu przez Internet.

Kontrahent w czasie kontaktu z taką osobą nie jest jej znany i brak jest możliwości (w znacznej większości transakcji) weryfikacji jego tożsamości. Wówczas poprzez zastosowanie różnych technik osoba taka dąży do uzyskania jak największej ilości danych dotyczących zarówno naszego rachunku bankowego, jak i naszej karty płatniczej, np. poprzez wymianę e-maili, wiadomości prywatne (np. na allegrolokalnie, olx), SMS/MMS, komunikatory na telefon.

Przykładem uzyskania takich danych może być przesłanie wiadomości e-mail z linkiem do odbioru płatności za sprzedawany przez nas przedmiot. Po kliknięciu na link wskazany w takim e-mailu pojawia się strona z logiem serwisu, na którym dokonujemy sprzedaży przedmiotu z prośbą o wskazanie oznaczonych danych, np. dotyczących naszej karty.

Niejednokrotnie nawet najbardziej uważająca osoba może omyłkowo lub w toku zdarzeń dnia codziennego wypełnić taki formularz i nie zorientować się, że to próba wyłudzenia naszych danych przez osobę do tego nieuprawnioną.

Uzyskanie danych z naszej karty, jak jej numer, imię i nazwisko posiadacza, data ważności karty, kod CVV i nazwa banku, do którego została wydana karta, może posłużyć takiej osobie do posługiwania się taką kartą i korzystania z środków z rachunku, do którego jest przypisana karta w taki sam sposób, jak opisany wcześniej (tj. zależnie, czy osoba taka uzyska także PIN do karty, czy też nie).

Jakie czynności należy podjąć w razie utraty karty płatniczej lub wyłudzenia danych dotyczących tej karty?

Pierwszą czynnością, jaką należy zrobić w razie utraty karty płatniczej lub wyłudzenia danych dotyczących tej karty, jest jej zastrzeżenie.

Jakkolwiek należy się przy tym upewnić, czy na pewno doszło do utraty karty lub osoba trzecia przechwyciła dane z karty, bowiem po zastrzeżeniu karty przestaje ona działać i kartę taką należy zniszczyć, np. poprzez pocięcie jej.

Podjęcie szybkich działań jest bardzo istotne, gdyż karta taka lub jej dane mogą zostać wykorzystane bardzo szybko, np. przy płatnościach zbliżeniowych, które nie wymagają podania kodu PIN do tej karty.

Zastrzeżenia karty możemy dokonać na różne sposoby, w tym:

  • w placówce banku, który wydał kartę płatniczą,
  • na infolinii banku, który wydał kartę płatniczą,
  • za pomocą strony banku, który wydał kartę płatniczą,
  • za pomocą aplikacji internetowej banku, który wydał kartę płatniczą,
  • pod numerem telefonu: +48 828 828 828 należący do Związku Banków Polskich, który prowadzi System Zastrzegania Kart.

Infolinia Systemu Zastrzegania Kart prowadzona przez Związek Banków Polskich jest czynna całą dobę, co jest istotne z uwagi na konieczność szybkiego zastrzeżenia karty płatniczej.

Nadto, na infolinii można zastrzec kilka kart płatniczych, co jest istotne w sytuacji, gdy utracimy kilka kart płatniczych (np. w sytuacji, gdy zagubimy lub osoba trzecia przejmie nasz portfel z takimi kartami) lub dojdzie do wyłudzenia danych kilku kart.

Infolinia za zastrzeżenie takiej karty nie pobiera opłat, co jest istotne w sytuacji, w której niejednokrotnie mamy do dyspozycji tylko gotówkę, np. w czasie wyjazdów wakacyjnych.

Konsekwencje utraty karty płatniczej lub wyłudzenia danych jej dotyczących

Karta płatnicza zapewnia dostęp do środków zgromadzonych na powiązanym z tą kartą rachunku w banku, przy czym karta kredytowa pozwala dysponować środkami do kwoty przyznanego limitu kredytowego.

Osoba nieuprawniona, która ma doświadczenie przy wykorzystaniu karty płatniczej lub danych jej dotyczących może z łatwością dysponować takimi środkami.

Kto odpowiada za transakcje dotyczące karty po jej utracie lub po uzyskaniu dostępu do danych z tej karty przez osoby nieuprawnione

prawo, kradzież kartyOkoliczności dotyczące odpowiedzialności za transakcje dokonane przy użyciu utraconej karty płatniczej lub danych jej dotyczących, które zostały wyłudzone reguluje ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych.

Do niedawna właściciel karty płatniczej odpowiadał za nieautoryzowane transakcje płatnicze do wysokości 150 euro, przy czym jeżeli transakcja była zbliżeniowa, to do wysokości 50 euro.

Parlament Europejski i Rady zajął się tą kwestią i w artykule 74 (Odpowiedzialność płatnika za nieautoryzowane transakcje płatnicze) Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniającej dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylającej dyrektywę 2007/64/WE ograniczył tę odpowiedzialność do kwoty 50 euro.

Polski ustawodawca dostosował się do tego wymogu w art. 46 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, gdzie też ograniczył kwotę takiej odpowiedzialności do 50 euro.
Zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych:

„Płatnik odpowiada za nieautoryzowane transakcje płatnicze do wysokości równowartości w walucie polskiej 50 euro, ustalonej przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego przez NBP obowiązującego w dniu wykonania transakcji, jeżeli nieautoryzowana transakcja jest skutkiem:

  • posłużenia się utraconym przez płatnika albo skradzionym płatnikowi instrumentem płatniczym lub
  • przywłaszczenia instrumentu płatniczego.”.

Zgodnie zaś z art. 46 ust. 3 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych: „Płatnik odpowiada za nieautoryzowane transakcje płatnicze w pełnej wysokości, jeżeli doprowadził do nich umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art. 42.”.

Zatem istotne jest podjęcie szybkich i zdecydowanych czynności, gdyż wysokość utraconych środków – w razie transakcji dokonanych przez osobę trzecią, która posłużyła się kartą płatniczą lub danymi z niej – jest zależna od zastrzeżenia karty:

  • przed zastrzeżeniem karty – właściciel karty odpowiada za nieautoryzowane transakcje do równowartości 50 euro,
  • po zastrzeżeniu karty – za nieautoryzowane transakcje odpowiedzialność ponosi bank.

Należy też pamiętać, że każdy bank ma swoje regulaminy, które mogą stawiać dodatkowe wymogi co do kwestii odpowiedzialności w takiej sytuacji. Również umowa zawarta pomiędzy właścicielem karty płatniczej i bankiem może te kwestie regulować.

W praktyce banki wskazują, że bank należy niezwłocznie powiadomić o utracie karty lub uzyskania dostępu do jej danych przez osoby nieuprawnione.

Należy przy tym pamiętać, że to bank, do którego była wydana karta płatnicza ma obowiązek udowodnienia w postępowaniu, że właściciel karty autoryzował transakcję płatniczą i że transakcja ta została wykonana prawidłowo.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych: „Na dostawcy użytkownika spoczywa ciężar udowodnienia, że transakcja płatnicza została autoryzowana i prawidłowo zapisana w systemie służącym do obsługi transakcji płatniczych dostawcy oraz że nie miała na nią wpływu awaria techniczna ani innego rodzaju usterka związana z usługą płatniczą świadczoną przez tego dostawcę, w tym dostawcę świadczącego usługę inicjowania transakcji płatniczej.”.

Czy warto mieć ubezpieczenie dotyczące karty płatniczej?

Na rynku jest coraz więcej ofert ubezpieczenia dotyczących karty płatniczej. Niejednokrotnie ubezpieczenie to obejmuje utratę karty płatniczej lub uzyskanie do niej dostępu lub danych na niej zawartych przez osoby nieuprawnione do tego.

Takie ubezpieczenie pozwoli chronić środki zgromadzone na rachunku bankowym, do którego dana karta płatnicza została wydana lub środki z przyznanego limitu płatności, bowiem gdyby osoba nieuprawniona wydatkowała/wypłaciła nasze środki, ubezpieczenie takie powinno pokryć nasze straty.

Jednakże należy przy zakupie takich ubezpieczeń uważnie zapoznać się z warunkami umowy takiego ubezpieczenia i sprawdzić w jakim zakresie ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność.

Niejednokrotnie w warunkach umowy takiego ubezpieczenia widnieją zapisy, że ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność ponad kwotę, np. 200 zł, zaś w sytuacji, gdy ubezpieczenie takie miałoby dotyczyć rachunku, na którym zazwyczaj nie mamy większej kwoty, niż np. 400 zł, wówczas warto rozważyć zasadność takiego ubezpieczenia.

Ustalenia opłacalności zawarcia ubezpieczenia na kartę powinien każdy dokonać samodzielnie, przy czym należy przestrzegać warunków tej umowy, by w razie wystąpienia zdarzenia objętego ubezpieczeniem móc uzyskać środki z tego ubezpieczenia.

Podsumowanie

Każdy liczy, że powyższe okoliczności jemu się nie przydarzą. Jednakże w razie wystąpienia takich okoliczności istotne jest podjęcie natychmiastowych działań, które mogą zapobiec dalszym nieszczęściom, np. utracie środków z rachunku bankowego.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments