Czego mogą spodziewać się emeryci w 2021 roku

465

waloryzacja emeryturJak wielu z nas wie, emerytury i renty są corocznie waloryzowane. Ich wysokość rośnie wraz z dniem 1 marca każdego roku. Waloryzacja ma na celu zachowanie wartości wypłacanych świadczeń na tym samym poziomie przy uwzględnieniu inflacji. Przy ustalaniu wskaźnika waloryzacji bierze się pod uwagę średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług w poprzednim roku i zwiększa się go o minimum 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. Całkiem niedawno Rada Ministrów przyjęła propozycję dotyczącą wskaźnika waloryzacji na 2021 rok. Oznacza to, że już wiemy o ile wzrosną emerytury i renty od najbliższego marca. Czym dokładnie jest waloryzacja emerytur, ile wyniesie w przyszłym roku i jak jej wskaźnik oraz wysokość emerytur zmieniała się na przestrzeni lat? Dowiemy się poniżej.

Czym jest i na czym polega waloryzacja?

Waloryzacja to zasada prawna, która określa, że w razie zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, wierzyciel powinien otrzymać równowartość ekonomiczną (wyższą lub niższą) wierzytelności z chwili jej powstania. Zasada waloryzacji świadczeń pieniężnych jest wyjątkiem od reguły nominalizmu ujętej w art. 358 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z regułą prawną zobowiązanie pieniężne należy spełnić przez zapłatę tej samej sumy pieniężnej, na jaką opiewał dług w chwili powstania zobowiązania (art. 358). Jeśli spełnienie świadczenia pieniężnego nie następuje natychmiast, wówczas może pojawić się kwestia zmniejszenia siły nabywczej pieniądza (choćby w warunkach wysokiej inflacji), co prowadzi do naruszenia interesu dłużnika lub wierzyciela.

Waloryzacja zakłada, że świadczenia pieniężne mają na celu dostarczenie wierzycielowi takiej samej wartości ekonomicznej, jaką miała wierzytelność w chwili jej powstania. Zatem jeżeli nastąpi zmiana siły nabywczej pieniądza wierzyciel otrzyma odpowiednio wyższą lub niższą sumę pieniężną. Należy jednak pamiętać, że waloryzacja odnosi się wyłącznie do zobowiązań pieniężnych, w których mija pewien okres między powstaniem a wygaśnięciem wierzytelności. Kodeks cywilny zezwala w zasadzie na waloryzacje wszystkich świadczeń pieniężnych. Mogą być one waloryzowane na podstawie umowy albo orzeczenia sądowego.

Waloryzacja emerytur – definicja i najważniejsze informacje

W finansach publicznych pojęcie waloryzacji jest najczęściej stosowane dla określenia mechanizmu zwiększania nominalnej wysokości świadczeń emerytalno-rentowych z powodu utraty ich realnej wartości. Waloryzacja ma za zadanie zachować realną wartość wypłacanych świadczeń w stosunku do wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. W tym celu emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia 1 marca. Waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji kwota świadczenia nie może ulec obniżeniu. Waloryzacji podlega kwota świadczenia i podstawa jego wymiaru w wysokości przysługującej ostatniego dnia lutego roku kalendarzowego, w którym przeprowadza się waloryzację. Warto dodać, że waloryzacja oczywiście obejmuje emerytury i renty przyznane przed terminem waloryzacji.

W przypadku rent i emerytur waloryzacja ma charakter mieszany, czyli cenowo-płacowy. Wzrost świadczeń emerytalno-rentowych jest uzależniony od wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych (ogółem lub dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów) oraz realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. Określony w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych mechanizm waloryzacji ma też zastosowanie do świadczeń emerytalno-rentowych wypłacanych na podstawie innych regulacji prawnych, czyli do:

  • Emerytur rolniczych
  • Kapitałowych emerytur okresowych
  • Emerytur pomostowych
  • Nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych
  • Rent socjalnych
  • Emerytur i rent funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy zawodowych
  • Uposażeń sędziów i prokuratorów w stanie spoczynku
  • Uposażeń rodzinnych

Obowiązek waloryzacji wynika ze standardów międzynarodowych określonych w konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy i Rady Europy. W efekcie powstało wiele odmiennych systemów dostosowawczych działających na różnych zasadach. System może być nastawiony na niedopuszczenie do spadku realnej wartości dochodów i wówczas stosuje się indeks cen i kosztów utrzymania. Może też być nastawiony na zagwarantowanie uczestnictwa w ogólnym wzroście poziomu życia i wtedy bierze się pod uwagę przeciętny wzrost dochodów, zazwyczaj wzrost przeciętnej płacy nominalnej.

Wskaźnik waloryzacji

Wskaźnik waloryzacji to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym zwiększony o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym. Wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych jest średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów albo średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, jeżeli jest on wyższy od wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów.

Zwiększenie o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia jest przedmiotem corocznych negocjacji, w ramach Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych, przeprowadzanych w czerwcu, w roku poprzedzającym waloryzację. Jeżeli Komisja w terminie 14 dni od dnia przedstawienia przez stronę rządową partnerom społecznym informacji o prognozowanych wielkościach makroekonomicznych, w tym o wielkości wskaźnika inflacji, stanowiących podstawę do opracowania projektu ustawy budżetowej na rok następny uzgodni, w drodze uchwały, wysokość zwiększenia, podlega ona ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w drodze komunikatu ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.

Jeżeli Komisja nie uzgodni wspólnego stanowiska, wówczas Rada Ministrów określa w terminie 21 dni od dnia zakończenia negocjacji, w drodze rozporządzenia, wysokość zwiększenia, biorąc pod uwagę informacje o prognozowanych wielkościach makroekonomicznych, w tym wielkość wskaźnika inflacji, stanowiących podstawę do opracowania projektu ustawy budżetowej na rok następny.

Waloryzacja emerytur 2021 – ile wyniesie wskaźnik waloryzacji i jakiej podwyżki mogą spodziewać się emeryci?

W 2021 r. wskaźnik waloryzacji wyniesie minimum ustawowe, a więc 103,84%. Rada Ministrów przyjęła taką propozycję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Jest to 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w 2020 roku. Waloryzacja dotyczy takich świadczeń jak:

  • Emerytury i renty z ZUS
  • Emerytury i renty z KRUS
  • Świadczenia przedemerytalne
  • Renta socjalna

Ustanowienie wskaźnika waloryzacji na poziomie 103,84% w praktyce oznacza tyle, co zwiększenie kwot wypłacanych emerytur i rent o 3,84%. Aby sprawdzić, ile wyniesie emerytura od 1 marca 2021 r., należy więc pomnożyć ją przez wskaźnik waloryzacji. ZUS przedstawia każdemu emerytowi i renciście decyzję o nowej kwocie świadczenia i zostaje ona wypłacona już w marcowym terminie wypłaty emerytury lub renty.

Wciąż nie wiadomo czy poza waloryzacją emerytur na podstawie wskaźnika waloryzacji utrzymana jeszcze zostanie waloryzacja procentowo-kwotowa, która chroni emerytów i rencistów pobierających najniższe świadczenia. Gwarantowała im podwyżkę na poziomie 70 złotych. Jeśli więc wynik powyższego mnożenia wskazywałby na wzrost niższy niż 70 PLN, wówczas świadczenia wzrasta o właśnie 70 złotych. W przypadku wyższego wyniku stosuje się waloryzację procentową i przyznawało się świadczenie będące wynikiem obliczeń. Niektóre media podają, że rząd zdecydował się wycofać z tej obietnicy wyborczej, lecz w ostatnim komunikacie jeszcze tego nie zakomunikował.

Podobnie wygląda kwestia emerytury minimalnej w 2021 roku. Początkowo mówiło się o jej wzroście o około 100 złotych, tak jak było w roku ubiegłym. Wysokość najniższej emerytury czyli 1200 PLN miała wzrosnąć więc do 1300 złotych brutto. Aktualnie rząd nie zakomunikował takiej decyzji, istnieje więc ryzyko, że po prostu z niej zrezygnowano i najniższa emerytura po waloryzacji wyniesie wyraźnie mniej – 1246,08 PLN, ponieważ tyle gwarantuje wskaźnik waloryzacji.

Co ważne, w przyszłym roku w maju zostanie wypłacona także trzynasta, a w listopadzie czternasta emerytura, których kwota będzie wynosiła 1300 PLN. Jednak, w przypadku osób, których świadczenia przekraczają 2400 złotych brutto, „czternastka” będzie wypłacana w kwocie pomniejszonej o różnicę między wysokością renty lub emerytury a kwotą kryterium.

Jak zmieniały się wskaźniki waloryzacji emerytur w poszczególnych latach?

Na koniec przedstawimy jak zmieniał się wskaźnik waloryzacji emerytur oraz wysokość minimalnej emerytury w ostatnich latach. Na początek 2010. Wskaźnik wyniósł 104,62%. Emerytura podstawowa została więc podniesiona o 31,19 złotych do 706,29 PLN.

  • W 2011 wskaźnik waloryzacji wyniósł 103,1%. Emerytura podstawowa została podniesiona do 728,18 złotych.
  • W 2012 miała miejsce waloryzacja kwotowa, wszystkie emerytury zostały podniesione o 71 złotych. Emerytura podstawowa została więc podniesiona do 799,18 PLN.
  • W 2013 wskaźnik waloryzacji wyniósł 104%. Emerytura podstawowa została podniesiona do 831,15 złotych.
  • W 2014 wskaźnik waloryzacji wyniósł 101,6%. Emerytura podstawowa została podniesiona do 844,45 złotych.
  • W 2015 miała miejsce waloryzacja mieszana. Emerytury do wysokości 5299,97 złotych zostały podniesione o 36 PLN. Natomiast dla wyższych wskaźnik waloryzacji wyniósł 100,68%. Emerytura podstawowa została więc podniesiona do 880,45 złotych.
  • W 2016 wskaźnik waloryzacji wyniósł zaledwie 100,24%. Emerytura podstawowa została podniesiona do 882,56 złotych.
  • W 2017 znów miała miejsce waloryzacja mieszana. Podstawowo emerytury zostały podniesione o kwotę 10 złotych, a w przypadku wyższych – wskaźnik waloryzacji wyniósł 100,44%. Dodatkowo, jeżeli w wyniku podwyżki świadczenie emerytalno-rentowe było niższe od kwoty najniższej emerytury pracowniczej, zostało z urzędu do niej podwyższona. Najniższa emerytura pracownicza wyniosła 1000 złotych.
  • W 2018 wskaźnik waloryzacji wyniósł 102,98%, a najniższe świadczenie emerytalno-rentowe 1029,80 złotych.
  • W 2019 znów miała miejsce waloryzacja mieszana. Podstawowo emerytury zostały podniesione o kwotę 70 złotych, a w przypadku wyższych – wskaźnik waloryzacji wyniósł 102,86%. Dodatkowo, jeżeli w wyniku podwyżki świadczenie emerytalno-rentowe było niższe od kwoty najniższej emerytury pracowniczej, zostało z urzędu do niej podwyższone. Najniższa emerytura pracownicza wyniosła 1100 złotych.
  • W 2020 kolejny raz miała miejsce waloryzacja mieszana. Podstawowo emerytury zostały ponownie podniesione o kwotę 70 złotych, a w przypadku wyższych – wskaźnik waloryzacji wyniósł 103,56%. Dodatkowo, jeżeli w wyniku podwyżki świadczenie emerytalno-rentowe było niższe od kwoty najniższej emerytury pracowniczej, zostało z urzędu do niej podwyższone. Najniższa emerytura pracownicza wyniosła 1200 złotych.

Jak więc widzimy, z powodu zastosowania waloryzacji mieszanej, w tym procentowo-kwotowej oraz jeszcze wyższego podniesienia najniższej emerytury, ostatnie dwie waloryzacje emerytur były w większości przypadków korzystniejsze niż ta zaproponowana na 2021 rok. Nie należy jednak zapominać, że w 2021 emerytów czeka trzynasta i często również czternasta emerytura, a to niezaprzeczalnie bardzo opłacalne dodatki dla nich.

Poprzedni artykułPakiet Slim VAT – jakie zmiany nadchodzą
Następny artykułCzy Joe Biden wywoła wojnę z Chinami?
Redaktor portalu PortfelPolaka.pl. Wiedzę z zakresu rynków finansowych i inwestowania zgłębiał na studiach ekonomicznych. Trader rynku OTC i Forex preferujący handel krótkoterminowy. Entuzjasta statystyki oraz analizy technicznej instrumentów finansowych.
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments