Ustawa antylichwiarska – koniec lichwy czy branży pożyczkowej?

398

W dwunastym odcinku emitowanego na YouTube na kanale Portfel Polaka programu “Po Stronie Konsumenta” adwokaci Marcin Lizurek i Karol Wenus poruszają temat procedowanej w Sejmie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania lichwie, czyli tak zwanej ustawy antylichwiarskiej:

Po Stronie Konsumenta #12

Motywy nowej ustawy antylichwiarskiej

Uzasadnienie projektu ustawy antylichwiarskiej odwołuje się do funkcjonującego od lat problemu pożyczek o wysokim oprocentowaniu, które są zaciągane przez osoby będą w trudnej sytuacji finansowej, niemające świadomości z jakim kosztem będzie się finalnie wiązać taka pożyczka.

W uzasadnieniu wspomniany został przykład realnej sprawy, która miała swój bieg w Sądzie Rejonowym w Wałbrzychu w 2009 roku. Sąd wydał wtedy dłużnikowi nakaz zapłaty, który się uprawomocnił. Wynosił on 16 tysięcy złotych + odsetki wynoszące 2% dziennie. W efekcie po 3 latach dłużnik miałby do zapłaty 350 tysięcy PLN.

Projektodawca w uzasadnieniu wspomniał również o rażącym zawyżaniu opłaty wstępnej od udzielonego kredytu – potrafi ona wynieść nawet dwukrotność kwoty pożyczki.

Zmiany w umowach pożyczki i kredytu w zakresie pozaodsetkowych kosztów

Ustawa ma wprowadzić do Kodeksu cywilnego definicję kosztów pozaodsetkowych. Mają to być wszystkie marże, prowizje, opłaty przygotowawcze, ale i koszty związane z prolongatą spłaty oraz koszty związane z ubezpieczeniami pożyczki.

Od dnia wejścia w życie tej ustawy, maksymalna wysokość kosztów pozaodsetkowych będzie mogła wynieść 25% całkowitej kwoty pożyczki. Inne maksymalne stawki kosztów obowiązują dla kredytów konsumenckich, odpowiednio:

  • 5% dla krótszych niż 30 dni,
  • 45% dla okresów spłaty wynoszących minimum 30 dni.

Wzory na obliczenie wysokości maksymalnych kosztów odsetkowych

Konkretna wartość kosztów pozaodsetkowych w danym przypadku będzie wyliczana z poniższych wzorów:

Pożyczka

Przy umowie pożyczki:
Maksymalne koszty = K × n / R × 20%

Kredyt krótszy niż 30 dni

Przy umowie kredytu konsumenckiego dla kredytów o okresie spłaty krótszym niż 30 dni:
Maksymalne koszty = K x 5%

Kredyt na minimum 30 dni

Przy umowie kredytu konsumenckiego dla kredytów o okresie spłaty nie krótszym niż 30 dni:
Maksymalne koszty = (K × 10%) + (K × n / R × 10%), gdzie:
K – całkowita kwota kredytu/pożyczki
n – okres spłaty wyrażony w dniach
R – liczba dni w roku

Porównanie maksymalnych kosztów pozaodsetkowych obecnie oraz według nowej ustawy

Biorąc pożyczkę w wysokości 5 tysięcy złotych na 12 miesięcy, w chwili obecnej maksymalne koszty pozaodsetkowe mogą wynieść aż 2750 PLN. Doliczając maksymalne odsetki umowne wynoszące 575 złotych, łączny koszt maksymalny wyniósłby 3325 złotych. Po wprowadzeniu ustawy antylichwiarskiej łączny maksymalny koszt wyniósłby 1575 PLN.

Jeszcze mocniej ustawa wpłynie w przypadku chwilówek. W przypadku tej samej kwoty na 28 dni dziś maksymalne koszty wyniosą ponad 1400 złotych, a po wprowadzeniu ustawy wyniosłyby 300 PLN.

Zabezpieczenie zwrotu pożyczki

Wszelkie przepisy dotyczące zabezpieczenia zwrotu pożyczki będą miały być zawarte wprost w umowie. Co więcej, ich suma nie będzie mogła być wyższa od wartości przedmiotu pożyczki, kapitału, kosztów odsetek i kosztów pozaodsetkowych. Nie dotyczy to jednak kredytów udzielanych przez banki i SKOK-i, a także zabezpieczeń hipotecznych i zastawu rejestrowego.

Wcześniejsza spłata kredytu

Po wejściu w życie ustawy nie będzie już możliwe stosowanie przepisów, zgodnie z którymi przy wcześniejszej spłacie pożyczki przysługiwał proporcjonalny zwrot tylko wybranych kosztów pożyczki. Po wejściu w życie ustawy koszty pozaodsetkowe będą jasno zdefiniowane, więc nie pozostawi to żadnych wątpliwości dotyczących wysokości należnego nam zwrotu.

Nowe wymogi dotyczące badania zdolności kredytowej

Po wejściu w życie ustawy, instytucje pożyczkowe (nie dotyczy to banków i SKOK-ów) będą musiały zweryfikować zdolność kredytową kredytobiorcy oraz pobrać od niego oświadczenie o dochodach i wydatkach, a następnie przeprowadzić analizę ryzyka kredytowego.

Jeżeli kredytodawca nie dokona zbadania zdolności kredytowej kredytobiorcy lub dowie się, że zalega on ze spłatą innego zobowiązania przez co najmniej 6 miesięcy – i udzieli mu kredytu konsumenckiego, to kredytodawca nie będzie mógł sprzedać tej wierzytelności firmie windykacyjnej. Co więcej, instytucja nie może dochodzić od kredytobiorcy spłaty zobowiązania, dopóki nie spłaci on swojej wcześniejszej pożyczki.

Instytucje pożyczkowe – nowe wymagania

Po wejściu w życie ustawy instytucje pożyczkowe będą musiały działać tylko w formie spółki akcyjnej i będą musiały mieć kapitał zakładowy w minimalnej wysokości miliona złotych – pięciokrotnie większej niż obecnie.

Ponadto, środki przeznaczone na udzielanie kredytów konsumenckich przez instytucje pożyczkowe nie mogą pochodzić z działalności polegającej na gromadzeniu środków pieniężnych innych osób fizycznych, prawnych lub jednostek organizacyjnych oraz ze źródeł nieudokumentowanych.

Nadzór KNF nad instytucjami pożyczkowymi

Od 1 stycznia 2023, o ile ustawa wejdzie wcześniej w życie, Komisja Nadzoru Finansowego ma sprawować nadzór nad instytucjami pożyczkowymi w zakresie działalności zgodnie z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Instytucja pożyczkowa będzie miała raportować corocznie i kwartalnie do KNF o liczbie udzielonych pożyczek, ich sposobie, etc.

Sankcje administracyjne i karne

Jeżeli instytucje nie będą tego robić lub przekazywane dane będą niezgodne z prawdą, to czekają na nich bardzo dotkliwe sankcje administracyjne. KNF będzie mógł bowiem nałożyć na członka zarządu instytucji pożyczkowej karę do 150 tysięcy złotych, a na samą instytucję – do 15 milionów PLN.

Co więcej, KNF będzie mógł występować z wnioskiem do instytucji pożyczkowej o odwołanie danego członka zarządu i do czasu rozpatrzenia tego wniosku będzie mógł tą osobę zawiesić w prawach tego członka zarządu. Finalnie KNF będzie mógł nawet wykreślić daną instytucję z rejestru instytucji pożyczkowych.

Ponadto, wprowadzone są przepisy dotyczące odpowiedzialności karne – osoba przekazująca KNF informacje niezgodne ze stanem rzeczywistym podlega karze grzywny do miliona złotych, pozbawienia wolności do 2 lat lub obie kary jednocześnie.

Opłata na rzecz KNF

Co ważne, pieniądze na nadzór KNF będą pochodzić od samych instytucji pożyczkowych – będą one zobowiązane do wnoszenia corocznej opłaty nie wyższej niż 0,5% sumy przychodów z działalności kredytowej, nie mniejszej niż 5 tysięcy euro.

Zapraszam do samodzielnego zapoznania się z całą rozmową, znajduje się ona poniżej.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments