Sprzedaż wierzytelności. Jak sprzedać długi? – zalety i wady

200

Zadłużenie Polaków z roku na rok niestety konsekwentnie wzrasta – zarówno w życiu prywatnym, jak i przy okazji aktywności gospodarczych. Opóźnianie płacenia faktur to niestety coraz częściej spotykany problem, który niejednokrotnie hamuje, a nawet torpeduje możliwość rozwijania własnego biznesu. Brak sumiennych wpłat powoduje u klientów powstanie długu. Na szczęście wierzyciele nie są zdani tylko na siebie, a prawo wyposaża ich w narzędzia, które mają pomóc wyegzekwować należność. Potrzebę szybkiego dochodzenia oraz realizacji roszczeń zweryfikował rynek.

W efekcie dziś mamy różne produkty finansowe skierowane do przedsiębiorców-wierzycieli, które pozwalają im szybko sprzedać wierzytelność, tym samym zapewniając płynność finansową prowadzonemu przez siebie przedsiębiorstwa. Jak sprzedać dług za ich pomocą? Jakie są wady i zalety takiego rozwiązania? Przekonamy się poniżej:

Sprzedaż wierzytelności – co to?

Sprzedaż wierzytelności to nic innego jak przeniesienie prawa do danej wierzytelności – czyli długu, potwierdzonego fakturą, umową, wekslem lub w inny sposób – z jednego Zatrzymanie przewracających się kostek domina podmiotu gospodarczego na inny – nowego wierzyciela. Strona sprzedająca wierzytelność to cedent (zbywający), a strona kupująca – cesjonariusz (nabywca). Zgodnie z prawem sprzedaży podlega nie tylko sama wierzytelność, ale również wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Do sprzedaży dochodzi w ramach umowy, nazywanej w polskim prawie umową cesji. Reguluje ją art. 509 Kodeksu cywilnego. Najczęściej tego typu zobowiązanie ma charakter odpłatny. Zatem na umowę powinny składać się szczegółowe warunki zapłaty – czyli określenie ceny i wyznaczenie terminu płatności. Firmy kupujące długi zamieszczają często w umowach także klauzule odnoszące się do możliwych wad prawnych wierzytelności. Jeśli toczy się postępowanie reklamacyjne z kontrahentem albo w szczególnych przypadkach może on oddać towar, wówczas roszczenie uważa się za sporne i wierzytelność może być trudna do sprzedania.

Cesja bezzwrotna

Bardzo ważną kwestią jest zamieszczenie w umowie odpowiedniej klauzuli mówiącej o tym, czy dana cesja jest zwrotna, czy bezzwrotna. Skutkiem zawarcia umowy cesji zwrotnej jest czasowe przeniesienie własności wierzytelności na podmiot windykacyjny. Występowanie jako właściciel na każdym etapie procesu ściągania długu może wywołać określony efekt psychologiczny u dłużnika – zwieńczony skutecznym odzyskaniem pieniędzy.

Cesja zwrotna

W przypadku cesji zwrotnej należy określić zapisy w przedmiocie odnoszącym się do zwrotu przelewu. Przykładowe postanowienia umowne mogą dotyczyć sprawy zatajenia ważnych informacji czy też braków w dokumentach.

Z punktu widzenia przedsiębiorcy korzystną opcją wydaje się zawarcie umowy cesji bezzwrotnej. Jednakże ważne jest przy tym, aby wierzytelność istniała w sposób bezsporny.

Jakie długi można sprzedać?

Wierzyciel może sprzedać długi już istniejące oraz wierzytelności, których termin wymagalności jeszcze nie nadszedł. Chodzi tu przede wszystkim o sytuacje, w których samo zobowiązanie już istnieje, ale choćby termin zapłaty faktury VAT nadal nie nastąpił. Można również dokonać cesji wierzytelności, która powstanie w przyszłości, pod warunkiem, że istnieje wobec niej jakiś stosunek prawny, taki jak choćby umowa przedwstępna.

W praktyce najczęściej dochodzi do sprzedaży wierzytelności, które już powstały i uległy przeterminowaniu. Jest to więc sytuacja, kiedy dłużnik nie zapłacił wymaganej kwoty, a przedsiębiorca nie chce tracić czasu na domaganie się płatności w drodze sądowego postępowania egzekucyjnego. Wie, że byłoby to żmudne i długotrwałe, woli więc odzyskać przynajmniej część środków, a kłopot „przekazać” komuś innemu.

Gdzie można sprzedać wierzytelność?

Do sprzedaży wierzytelności służą specjalne rejestry, nazywane popularnie giełdami długów. Wierzyciel umieszcza tam ofertę sprzedaży przysługującego mu długu, a zainteresowane osoby lub firmy mogą zgłosić się i odkupić wierzytelność. Giełdy długów działają online, a wierzyciele mogą wybierać spośród kilkunastu różnych giełd.

Elementy oferty sprzedaży wierzytelności

W ofercie wierzytelności wystawianej na giełdzie długów powinien znaleźć się opis danej wierzytelności, zawierający takie elementy, jak:

  • Nazwa dłużnika
  • Adres dłużnika
  • NIP dłużnika
  • Tytuł, z jakiego dochodzone jest roszczenie (faktura lub umowa)
  • Kwota długu

Zgoda dłużnika

Na przeniesienie długu na inną osobę w drodze cesji nie potrzebujemy zgody dłużnika. O dokonanej sprzedaży należy go jednak poinformować, aby wiedział, komu powinien zapłacić. Aby sprzedać dług nie potrzebujemy ani nakazu zapłaty, ani prawomocnego wyroku sądu. Wystarczy w inny sposób wykazać, że jest się osobą uprawnioną do egzekwowania zapłaty. Mogą posłużyć do tego choćby nieuregulowane przez dłużnika faktury VAT, zawarte z dłużnikiem umowy, czy rachunki do umów.

Kiedy nie można sprzedać wierzytelności?

Nie będziemy mogli sprzedać wierzytelności, jeśli w umowie z dłużnikiem wyraźnie zostało zastrzeżone, że możliwość taka jest wyłączona. Jeśli jednak nasza wierzytelność powstała wskutek niewywiązania się przez dłużnika z umowy lub nieopłacenia przez niego faktury VAT, najprawdopodobniej ograniczenia inne niż umowne nie będą nas dotyczyły.

Zalety sprzedaży wierzytelności

Szybki zastrzyk gotówki

Sprzedaż wierzytelności to naprawdę przydatne rozwiązanie w wielu sytuacjach. W efekcie posiada ona dość szeroki wachlarz zalet. Po pierwsze, otrzymujemy płatność praktycznie natychmiastowo. Zapobiega to zachwianiu płynności finansowej naszej firmie. A przy okazji, oszczędzamy czas i nerwy.

Efekt psychologiczny

Co więcej, często upublicznienie danych dłużnika na giełdzie długów działa na niego niczym „zimny prysznic”. Zdarza się, że dłużnik spłaca swoje zobowiązanie już po samym umieszczeniu jego danych na giełdzie.

Brak żmudnego postępowania sądowego

Kolejnym pozytywnym aspektem jest fakt, iż eliminujemy w ten sposób konieczność prowadzenia postępowania sądowego. Sprzedaż długu kończy sprawę po naszej stronie, a ewentualne zmagania z odzyskaniem należności przechodzą na kupującego.

Ulga na złe długi

Co więcej, w ten sposób niweluje się konieczność utrzymywania rezerwy księgowej na niespłaconą należność. Możliwe jest także wliczenie części tak zwanych złych długów – czyli takich, które przekroczyły termin 150 dni od daty upływu terminu płatności – do kosztów uzyskania przychodu.

Pozostałe korzyści

Warto jeszcze dodać, że w przypadku sprzedaży wierzytelności nie ponosimy żadnych kosztów windykacyjnych, a także nawet możemy próbować sprzedać wierzytelności wobec dłużników niewypłacalnych oraz dłużników, którzy ogłosili upadłość.

Jak już widzimy, sprzedaż wierzytelności może więc realnie wpłynąć na zmniejszenie zobowiązań podatkowych naszej firmy.

Wady sprzedaży wierzytelności

Koszty

Niestety, w biznesie nie ma rozwiązań idealnych – zawsze mamy do czynienia z drugą Przedsiębiorca rozliczający swoje długi stroną medalu. Nie inaczej jest ze sprzedażą wierzytelności, która z pewnością nie w każdej sytuacji okaże się jednoznacznie korzystna. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że sprzedając wierzytelność nie odzyskamy jej pełnej wartości. Najczęściej będzie to zaledwie kilkadziesiąt procent wartości długu.

Ryzyko oszustwa

Co więcej, lepiej zachować czujność, jeśli natrafimy na ogłoszenia, w których firma windykacyjna oferuje skup długów za 90% ich wartości nominalnej. Takie oferty raczej nie mają zbyt wiele wspólnego z rzeczywistością i prawdopodobnie okażą się oszustwem – firma windykacyjna również musi przecież na tej transakcji zarobić.

Trudność ze sprzedaniem starszych długów

Co więcej, korzystnie sprzedać można tylko stosunkowo nowe wierzytelności. Jeśli zamierzamy sprzedać mocno przeterminowany dług, możemy mieć z tym spory problem. Im starsza wierzytelność, tym trudniej będzie ją odzyskać, a zatem maleją szansę na znalezienie zainteresowanego kupnem. Trudniej sprzedaż również wierzytelności, będące przedmiotem bezskutecznej egzekucji komorniczej.

Narażenie relacji biznesowych

Niestety, sprzedając wierzytelność nie mamy także wpływu na kroki, które podejmie kupujący w celu jej odzyskania. Jeśli sprzedajemy wierzytelność nieuregulowaną przez partnera biznesowego, na którym nam zależy, możemy zupełnie nieświadomie narazić, a nawet całkowicie zepsuć sobie relacje biznesowe.

Sprzedaż wierzytelności a faktoring

Faktoring jest szczególnym rodzajem cesji wierzytelności. Otóż zakłada on regularną – a nie okazjonalną czy jednorazową – sprzedaż wierzytelności od określonej, ustalonej w ramach umowy faktoringu grupy kontrahentów. W ten sposób przedsiębiorca przekazuje firmie faktoringowej całość pracy związanej z administrowaniem i monitorowaniem płatności, a sam może się skupić na rozwoju biznesu. Dzięki faktoringowi ma zapewniony regularny przypływ gotówki, bez konieczności upominania się u opóźniających się dłużników.

Przedsiębiorca z reguły decyduje się na faktoring, gdy zamierza długoterminowo współpracować z kontrahentem, o którego wypłacalność czy rzetelność ma obawy. W porównaniu ze sprzedażą wierzytelności, faktoring jest znacznie tańszy. Wynika to z samego charakteru umowy faktoringowej, która jest podpisywana na dłuższy okres, więc umożliwia rozłożenie ryzyka.

Czy zatem warto sprzedawać wierzytelności?

Sprzedaż wierzytelności w wielu przypadkach bywa bardzo korzystnym rozwiązaniem. Jest ono gwarancją szybkiego zastrzyku gotówki oraz pozbycia się problemu z uporczywym dłużnikiem. Co więcej, należy pamiętać, że alternatywą jest długa, trudna, żmudna, kosztowna i nie zawsze skuteczna sądowa windykacja. Nie powinno więc dziwić, że wiele firm, nie znając dokładnie sytuacji finansowej dłużnika, decyduje się na sprzedaż wierzytelności, co pozwala na niemal natychmiastowe odzyskanie części „zamrożonej” gotówki.

Przed podjęciem decyzji warto jednak zapoznać się z kosztami cesji wierzytelności, aby mieć pewność, że takie rozwiązanie będzie dla nas korzystne i satysfakcjonujące.

Masz problemy z płynnością finansową ze względu na regularne opóźnienia w opłacaniu faktur przez kontrahentów? Dowiedz się więcej na temat faktoringu, który może być świetnym rozwiązaniem dla Ciebie. Przeczytasz o nim tutaj.

Poprzedni artykułZnamy szczegóły porozumienia dot. Nord Stream 2
Następny artykułCzy warto zapisać dziecko do harcerstwa i ile to kosztuje?
Redaktor portalu PortfelPolaka.pl. Wiedzę z zakresu rynków finansowych i inwestowania zgłębiał na studiach ekonomicznych. Trader rynku OTC i Forex preferujący handel krótkoterminowy. Entuzjasta statystyki oraz analizy technicznej instrumentów finansowych.
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments