Rozdzielność majątkowa – czy to się opłaca?

451

Zawarcie związku małżeńskiego zasadniczo wiąże się z powstaniem wspólności majątkowej między małżonkami. Oznacza to, że od tej chwili ich majątek jest wspólny i muszą zarządzać nim razem. W jego skład wchodzi wynagrodzenie za pracę, dochody z działalności biznesowej, nieruchomości. Małżonkowie mają jednocześnie swoje odrębne majątki, które obejmują rzeczy posiadane przez nich przed zawarciem małżeństwa. Coraz więcej par decyduje się jednak na rozdzielność majątkową. W ten sposób małżonkowie pragną zabezpieczyć swoją indywidualną sytuację materialną w małżeństwie. Na czym dokładnie polega rozdzielność majątkowa? Co wchodzi w skład majątku wspólnego z małżeństwie? Jak ustanowić rozdzielność majątkową i ile kosztuje jej sporządzenie? Jakie są skutki rozdzielności majątkowej? Wszystkie najważniejsze informacje zostaną przedstawione poniżej.

Rozdzielność majątkowa – co to?

Zawierając małżeństwo należy się zdecydować, jak będą wyglądały relacje majątkowe między małżonkami. Jeśli małżonkowie nie podejmą żadnej decyzji, to automatycznie w ich małżeństwie będzie obowiązywała wspólność majątkowa. W trakcie trwania wspólności majątkowej majątek wspólny jest niepodzielny. Żaden z małżonków nie może więc sprzedać “swojej części” majątku wspólnego.

Wspólność majątkowa obejmuje głównie ten majątek, który został nabyty w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Należą do niego więc:

  • Pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej (w tym własnej działalności gospodarczej) każdego z małżonków
  • Dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków
  • Środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków
  • Kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie emerytalnym

To, co nie jest objęte majątkiem wspólnym, zalicza się do majątku osobistego każdego z małżonków. Są to:

  • Przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej
  • Przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił
  • Prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom
  • Przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków
  • Przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków
  • Prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy

Małżonkowie mogą jednak zdecydować, że zamiast wspólności majątkowej, w małżeństwie będzie obowiązywać rozdzielność majątkowa. To taki ustrój majątkowy, w którym każdy z małżonków ma swój własny majątek, którym samodzielnie zarządza. Sam także odpowiada za swoje długi. Oznacza to, iż jeżeli po ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżonka kupi samochód, to jest to jej własność, a małżonek nie jest współwłaścicielem. W przypadku, gdy kupują wspólnie ruchomość czy nieruchomość, płacąc po połowie, mają po 50% własności danej rzeczy.

Rozdzielność majątkowa – rodzaje

Rozdzielność majątkowa może zostać wprowadzona:

  • Intercyzą, czyli umową zawartą między małżonkami,
  • Przymusowo, orzeczeniem sądu,
  • Z mocy prawa, gdy jeden z małżonków został ubezwłasnowolniony lub ogłoszono jego upadłość
  • W razie orzeczenia separacji

Ponadto forma intercyzy ustanawiającej rozdzielność majątkową małżonków dzieli się na dwa podtypy: zwykłą rozdzielność majątkową oraz rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Przy zwykłej rozdzielności majątkowej wszystko, co małżonkowie nabyli przed ślubem, jak i po ślubie, pozostanie własnością osobistą każdego z nich. Żona i mąż osobno, przynajmniej w świetle prawa, zarządzają swoimi pieniędzmi. Jeśli mamy ustanowioną zwykłą rozdzielność majątkową, można np. wziąć kredyt niezależnie od siebie.

W przypadku rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków nadal wszystko, co małżonkowie kupują przed ślubem czy po ślubie, pozostaje ich własnością osobistą, ale w razie rozwodu, ten z małżonków, który w czasie trwania małżeństwa zgromadził mniejszy majątek może zażądać od drugiego stosownego wyrównania dorobków. Zdarza się to często, jeśli jeden z nich pracuje i ma wysokie zarobki, a drugi zajmuje się w domu dziećmi.

Intercyza a rozdzielność majątkowa – różnice

Intercyza jest umową małżeńską regulującą relacje majątkowe między małżonkami i niekoniecznie musi ona oznaczać ustanowienie rozdzielności majątkowej. Można ona nie tylko wprowadzić ową rozdzielność, ale również rozszerzyć czy ograniczyć wspólność ustawową. Intercyza i rozdzielność majątkowa nie stanowią więc synonimów.

Rozdzielność majątkowa to stan odwrotny wobec wspólnoty majątkowej. Jeśli jest wprowadzana, to każdy z małżonków rozporządza samodzielnie własnym majątkiem. Czasami takie postanowienie rzeczywiście może zawierać intercyza przedmałżeńska, a rozdzielność majątkowa będzie z nią wówczas równoważna. Ale nie jest to powszechnie obowiązującą regułą.

Co więcej, jak zostało wspomniane powyżej, rozdzielność majątkowa może zostać wprowadzona nie tylko za pomocą intercyzy, lecz także przymusowo – orzeczeniem sądu. Dlatego należy podkreślić, że intercyzy i rozdzielności majątkowej nie można traktować tak samo. Różnice pomiędzy tymi pojęciami są znaczące i tylko w ściśle określonych przypadkach można będzie powiedzieć, że w ramach intercyzy ustanowiona została rozdzielność majątkowa małżeńska.

Rozdzielność majątkowa – jak ustanowić?

Aby ustanowić rozdzielność majątkową, należy udać się do wybranej kancelarii notarialnej. Notariusz przygotuje umowę zgodnie z ustaleniami poczynionymi pomiędzy małżonkami. W celu prawnego ustanowienia rozdzielności majątkowej konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego. Trzeba przygotować się na opłacenie taksy notarialnej u notariusza. Jednocześnie jednak taka umowa nie podlega podatkowi od spadków i darowizn czy podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

Rozdzielność majątkową można także ustanowić w sądzie i jest to opcja dla tych małżonków, którzy nie są zgodni co do zawarcia takiej umowy. Jeśli mąż lub żona nie chcą zgodzić się na podpisanie umowy o rozdzielności majątkowej, konieczne może być jej wprowadzenie w życie na mocy postanowienia sądowego, należy jednak liczyć się z tym, że do wniosku o ustanowienie takiej rozdzielności potrzebne będzie przedstawienie powodów i dowodów.

Rozdzielność majątkowa – ile kosztuje?

Wiemy już co to rozdzielność majątkowa. Ile natomiast ona kosztuje? W przypadku podpisania umowy rozdzielności majątkowej przed ślubem jej koszty są stosunkowo niskie. Rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz. U. z dnia 29 czerwca 2004 roku) mówi o tym, że za sporządzenie aktu notarialnego narzeczeni płacą 400 złotych netto plus 23% podatku VAT, czyli trzeba przygotować się na koszt rzędu niecałych 500 złotych.

Z kolei umowa rozdzielności majątkowej po ślubie zawsze ma inny koszt, który zależy od wysokości majątku wspólnego małżonków. Opłata notarialna, a właściwie jej wysokość, określana jest poprzez dolne i górne granice wartości majątku małżonków. Wysokości opłat za taką umowę zostały przedstawione poniżej:

  • Majątek poniżej 3 tysięcy złotych – 100 PLN
  • Majątek od 3 do 10 tysięcy złotych – 100 PLN + 3% nadwyżki powyżej 3 tysięcy PLN
  • Majątek od 10 do 30 tysięcy złotych – 310 PLN + 2% nadwyżki powyżej 10 tysięcy PLN
  • Majątek od 30 do 60 tysięcy złotych – 710 PLN + 1% nadwyżki powyżej 30 tysięcy PLN
  • Majątek od 60 tysięcy do 1 miliona złotych – 1010 PLN + 0,4% nadwyżki powyżej 60 tysięcy PLN
  • Majątek od 1 do 2 milionów złotych – 4770 PLN + 0,2% nadwyżki powyżej 1 miliona PLN
  • Majątek powyżej 2 milionów złotych – 6770 PLN + 0,25% nadwyżki powyżej 2 milionów PLN (jednak opłata maksymalnie może wynosić 10 tysięcy złotych)

Rozdzielność majątkowa a długi

W przypadku istnienia małżeńskiej wspólnoty majątkowej należność może być dochodzona ze wspólnego majątku małżonków. Stanie się tak, jeżeli jeden z nich wiedział o zaciąganym zobowiązaniu (takich jak choćby kredyt czy pożyczka). Co ważne, choć część czynności prawnych (takich jak choćby zakup mieszkania) nie będzie możliwa bez zgody drugiego małżonka, w wielu sytuacjach ta nie będzie jednak konieczna, a odcięcie się od odpowiedzialności za tego typu zobowiązania nie będzie proste w obliczu egzekucji komorniczej. Może to więc rodzić poważne problemy dla obojga.

Wprowadzenie rozdzielności majątkowej pozwoli natomiast na ograniczenie działań windykacyjnych wyłącznie do majątku dłużnika. Warto pomyśleć więc o niej w wielu sytuacjach, przede wszystkim kiedy jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą i odpowiada za jej zobowiązania całym majątkiem albo podejmuje ryzykowne decyzje. Wówczas mogłoby to oznaczać, że zagrożony będzie wspólny majątek małżonków, a nie wyłącznie środki zgromadzone przez jednego z nich.

Rozdzielność majątkowa a dziedziczenie

Jeśli celem rozdzielności majątkowej jest ustrzeżenie drugiego współmałżonka przed długami pozostawionymi w spadku, to należy wiedzieć, że rozdzielność majątkowa nie chroni po śmierci przed ryzykiem dziedziczenia długów. Przestaje ona obowiązywać po śmierci małżonka. Zastosowanie mają wówczas przepisy o dziedziczeniu ustawowym – pozostawiony spadek, w tym możliwe długi, będą dziedziczone przez małżonka i dzieci. Zawarta umowa rozdzielności majątkowej nie ma tu żadnego znaczenia, bo chroni tylko przed ewentualnymi długami za życia, czyli w trakcie rzeczywistego trwania małżeństwa.

Rozdzielność majątkowa w trakcie małżeństwa

Warto mieć przy okazji świadomość, że umowę rozdzielności majątkowej można podpisać zarówno przed związaniem się węzłem małżeńskim, jak i już w trakcie jego trwania. Umowa musi przybrać postać aktu notarialnego. Co ważne, nie obowiązuje wstecz, dlatego tak ważna jest data jej podpisania. Jeżeli umowa rozdzielności majątkowej zostanie sporządzona po zaciągnięciu długu, może nie pozwolić na ochronę współmałżonka przed odpowiedzialnością z jego tytułu. Konieczne stanie się także podzielenie wypracowanego do tej pory majątku dorobkowego. Od momentu podpisania intercyzy po ślubie strony umowy będą dysponowały jedynie majątkami osobistymi.

Rozdzielność majątkowa – skutki

Zasadniczym skutkiem wprowadzenia ustroju rozdzielności majątkowej jest zlikwidowanie wspólności majątkowej oraz majątku wspólnego małżonków. Każdy z małżonków będzie posiadać 50% udziału w przedmiotach, które były we wspólnym majątku małżonków. Poza tym, każdy z małżonków od chwili ustanowienia rozdzielności samodzielnie zarządza swoim majątkiem i wszystko, co od tego czasu nabędzie, także jego wynagrodzenie czy dochody z działalności gospodarczej będzie zasilać jego majątek.

Z tego powodu przedsiębiorcy pozostający w związkach małżeńskich, w których ustrojem majątkowym jest wspólność często decydują się na rozdzielność majątkową w momencie, gdy grozi im egzekucja z majątku wspólnego za długi powstałe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jeśli firma któregoś z małżonków splajtuje, to majątek drugiego nie zostanie zabrany na poczet długów wobec wierzycieli.

Jednak, warto przy tym zdawać sobie sprawę, że małżonkowie, którzy zdecydują się na rozdzielność majątkową, utracą także część przywilejów, którymi legitymują się małżeństwa. Podstawowym z nich jest wspólne rozliczenie podatku PIT, które bardzo często umożliwia odniesienie wymiernych korzyści podatkowych. Po ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżonkowie będą rozliczać się indywidualnie.

Trudniejsze może być również uzyskanie kredytu, ponieważ w takim przypadku bank nie będzie bowiem sumował zdolności kredytowej małżonków. W konsekwencji, może to wpłynąć zarówno na proponowane warunki, jak i na możliwość uzyskania zobowiązania we wskazanej wysokości w ogóle.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments