Puste faktury a konsekwencje podatkowe

683

Pomimo szerokiej palety narzędzi informatycznych i weryfikacyjnych, którymi dysponuje Krajowa Administracja Skarbowa, w dzisiejszych realiach gospodarczych problem fikcyjnych faktur jest coraz poważniejszy. Co za tym idzie, przepisy karno-skarbowe stają się coraz bardziej restrykcyjne. Puste faktury i oszustwa związane z wprowadzeniem ich do obrotu gospodarczego przybierają przeróżne formy. Czasami chodzi o zakup kilku faktur w celu zmniejszenia podatku dochodowego przedsiębiorcy, a czasami proceder z nimi związany osiąga rozmiar skomplikowanej siatki przestępczej. Może się również okazać, że przedsiębiorca wystawi fakturę na transakcję która nigdy nie doszła do skutku.

Niezależnie od tego, na jaką skalę faktury te są wystawiane, każde użycie dokumentu księgowego VAT, który nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego może nieść za sobą poważne skutki podatkowe i karne zarówno po stronie wystawcy, jak i nabywcy. Jakie następstwa podatkowe wynikają z tego procederu? Dowiemy się poniżej, zacznijmy jednak od szczegółowego wyjaśnienia co znaczy pusta faktura.

Pusta faktura co to jest?

Co do zasady przez puste faktury należy rozumieć takie dokumenty, które nie odzwierciedlają stanu faktycznego, tylko zostały wprowadzone do obrotu wyłącznie w celu osiągnięcia bezprawnych korzyści fiskalnych. Pusta faktura może zatem służyć nieuprawnionemu zwiększeniu odliczenia VAT lub też zwiększeniu struktury kosztów podatkowych w firmie (tak zwany handel kosztami).

Na przestrzeni ostatnich lat ukształtowało się bogate orzecznictwo sądów administracyjnych określających cechy rozpoznawcze pustych faktur. Jak je rozpoznać? Zgodnie z przyjętymi poglądami można wyróżnić ich trzy rodzaje:

  • Dokumentujące transakcje, które w ogóle nie zaistniały – nie doszło do dostawy towarów lub wykonania usługi przez wystawcę faktury
  • Dokumentujące prawdziwe zdarzenia gospodarcze, lecz z udziałem innego podmiotu niż wystawca faktury, o czym wiedział i na co godził się odbiorca faktury
  • Firmanctwo, czyli dokonywanie obrotu gospodarczego z nabywcą polegające na zatajeniu przez wystawcę danych podmiotu, który de facto dokonał dostawy towaru lub wykonał daną usługę

Należy mieć na uwadze również fakt, że art. 108 ustawy o VAT regulujący problem pustych faktur nie odnosi się jedynie do czynnych podatników VAT. Adresatami normy są wszystkie osoby prawne, jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej oraz osoby fizycznej, bez względu na to, czy są podatnikami, czy też nie.

Pusta faktura u sprzedawcy a VAT

Jeżeli zdarzenia wskazane na fakturze nie zaistniały, to nie ma to znaczenia dla powstania obowiązku zapłaty wykazanego na fakturze podatku VAT. Zgodnie bowiem z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT podatnik jest zobowiązany zapłacić podatek VAT w wysokości zgodnej z fakturą wystawioną i wprowadzoną do obrotu bez względu czy odzwierciedla ona stan faktyczny, czy nie.

Puste faktury – konsekwencje podatkowe

Podatnikowi, który wystawia puste faktury, grożą poniższe sankcje zawarte w Kodeksie karnym skarbowym (kks):

  • Podatnik, który składając deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie
  • Kto wbrew obowiązkowi nie wystawia faktury lub rachunku za wykonanie świadczenia, wystawia je w sposób wadliwy albo odmawia ich wydania, podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych
  • Kto wystawia fakturę lub rachunek w sposób nierzetelny albo takim dokumentem się posługuje, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od roku, albo obu tym karom łącznie

Pusta faktura – jak uniknąć konsekwencji podatkowych?

Czasami zdarza się też tak, że wprowadzenie do obrotu fikcyjnej faktury nie jest związane z próbą oszustwa i wyłudzenia podatku. Może być ona wynikiem wyłącznie niedopatrzenia podatnika. W takiej sytuacji, jeżeli urząd skarbowy nie znalazł uchybienia jako pierwszy, wystawca dokumentu może:

  • Anulować fakturę – jest to możliwe jedynie w przypadku, gdy dokument ten nie trafił jeszcze do nabywcy;
  • Skorygować fakturę do zera – w sytuacji, gdy nie ma już możliwości anulowania faktury, konieczne jest wystawienie faktury korygującej

Pusta faktura a odliczenie VAT w przypadku nabywcy

Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy o VAT wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w przypadku gdy:

  • Stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności
  • Podają kwoty niezgodne z rzeczywistością – w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością
  • Potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego – w części dotyczącej tych czynności.

Prawo do odliczenia podatku VAT daje więc tylko i wyłącznie faktura wystawiona rzetelnie. Za rzetelną fakturę uznaje się taką, która przede wszystkim dokumentuje stan faktyczny. Pusta faktura nie ma nic wspólnego z rzeczywistymi zdarzeniami, a więc nie pozwala na rozliczenie podatku naliczonego.

Pusta faktura – konsekwencje dla nabywcy wynikające z odliczenia VAT

W przypadku, gdy podatnik – nabywca faktury, odliczył podatek VAT z pustej faktury, ma możliwość skorygowania swojego błędu. W tym celu powinien dokonać zapisów w rejestrze VAT na minus w okresie, w którym odliczył nienależny mu podatek. Następnie ma obowiązek złożyć korektę pliku JPK_V7 za ten okres. A w ostatnim kroku musi on zapłacić różnicę w podatku wraz z odsetkami.

Jeżeli natomiast podatnik sam nie skoryguje błędnie odliczonego VAT z pustej faktury, a podczas kontroli urzędu takie odliczenie zostanie zakwestionowane – postępowanie podatnika może zostać uznane za wykroczenie lub nawet przestępstwo skarbowe. W tym przypadku kary mogą być takie same, jak wyżej opisywane u wystawcy.

Zakwestionowanie zmniejszenia podatku należnego o podatek naliczony oraz “wyrzucenie” faktury z kosztów podatkowych przedsiębiorstwa nie są jedynymi konsekwencjami grożącymi nabywcy pustej faktury. Organ podatkowy może jednocześnie nałożyć na odbiorcę faktury, z której odliczono VAT naliczony, sankcyjną stawkę VAT w wysokości aż do 100% zawyżenia podatku naliczonego.

Czy podatek vat z pustej faktury jest gdzieś wykazywany?

Podatek VAT wynikający z pustej faktury, formalnie rzecz biorąc, nie może być wykazywany w deklaracji VAT-7 za okres wystawienia, tylko bezpośrednio wpłacony na rachunek urzędu skarbowego (poza deklaracją). Podyktowane jest to faktem, że kwota podatku należnego wskazana na takiej fakturze nie jest w istocie podatkiem należnym w rozumieniu przepisów ustawy VAT.

Podsumowanie

Jak wskazano w artykule, pojawienie się pustych faktur w obrocie może być wynikiem zarówno zaniedbania czy niedopatrzenia podatnika, jak i chęci obniżenia podatku dochodowego lub zarobku. W każdym z tych przypadków wystawienie pustej faktury zawsze prowadzi do powstania obowiązku odprowadzenia wykazanego w niej podatku należnego. Dodatkowo, nabywca takiej faktury, nawet nieświadomy, nie ma możliwości odliczenia podatku naliczonego. Co więcej, trzeba mieć również na uwadze, że przepisy ustawy o VAT nie wyłączają możliwości nałożenia na podatnika zarówno sankcji o charakterze podatkowym, jak i sankcji karno-skarbowych z Kodeksu karnego skarbowego.

Przedsiębiorcy występujący zarówno w roli wystawcy, jak i odbiorcy faktur powinni więc wystrzegać się sytuacji prowadzących do uwzględniania w swoich rozliczeniach faktur, które w rzeczywistości w ogóle nie miały miejsca. W tym celu zaleca się wdrożenie procedur podatkowych minimalizujących ryzyko wystawienia lub otrzymania i rozliczenia pustej faktury VAT. Warto zatem, aby także pracownicy spoza branży księgowo-podatkowej zaznajomili się z zagrożeniami, jakie niesie za sobą obrót pustymi fakturami. Z pewnością będzie to inwestycja, która przyniesie wymierną wartość dodaną dla firmy.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments