Petrodolary – ich znaczenie i funkcje w systemie finansowym

988

Transakcje związane z wydobyciem, produkcją, eksportem i dystrybucją ropy naftowej stanowią bardzo ważny element gospodarek praktycznie wszystkich państw świata. Wahania cen tego niezwykle wartościowego surowca wpływają na kondycję globalnych rynków. Ponadto, będąc nawet inwestorem indywidualnym śledzącym informacje na temat handlu ropą naftową można spotkać się z pojęciem petrodolara.

Co tak naprawdę kryje się pod tym pojęciem? Jaka jest jego historia? Jakie znaczenie petrodolary mają dziś dla światowego systemu finansowego? Na te pytania odpowiedzi zostaną zaprezentowane poniżej:

Petrodolary – co to? Petrodolary wysypują się z beczki z ropą

Petrodolary to nic innego, jak dolary zarobione dzięki sprzedaży ropy naftowej, na co wskazuje zresztą sama nazwa – ropa naftowa to po angielsku petroleum. W ten sposób nazywa się walutę gromadzoną przez państwa OPEC.

Historia petrodolarów

Wzrost popytu na ropę po II wojnie światowej

Po II wojnie światowej zapotrzebowanie na ropę naftową rosło w bardzo wysokim tempie. Największe zyski czerpały międzynarodowe spółki, które kontrolowały wydobycie i handel surowcem. Powodowało to rosnące niezadowolenie krajów, na których terenie znajdowały się ogromne złoża ropy, a które nie czerpały z tego tytułu odpowiednich profitów.

Założenie OPEC

W celu ochrony wspólnych interesów i prowadzenia spójnej polityki naftowej, która miała przynieść większe zyski, już w 1960 roku powstała Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OPEC), założona przez Arabię Saudyjską, Irak, Iran, Kuwejt i Wenezuelę. Na wiele lat stała się ona najważniejszym graczem na arenie międzynarodowej w zakresie kształtowania rynku ropy. Pod koniec lat sześćdziesiątych organizacja zrzeszała dziesięć krajów, które posiadały łącznie ponad 80% udziału w światowym rynku dostaw ropy naftowej. Państwa Europy Zachodniej, a także Stany Zjednoczone były w bardzo dużej części uzależnione od poczynań krajów członkowskich OPEC.

Kryzys naftowy

Jednocześnie sytuacja polityczna na Bliskim Wschodzie była niezwykle napięta. Nieustannie prowadzone lokalne konflikty w dużej części dotyczyły spięć na linii Liga Państw Arabskich – Izrael. Efektem wieloletnich nieporozumień było podjęcie decyzji o blokadzie gospodarczej Izraela, wraz z jego najbliższymi sojusznikami, w tym Stanami Zjednoczonymi. To, w krótkim czasie, doprowadziło do gwałtownego wzrostu cen ropy naftowej, a także jej ograniczonej ilości w miastach USA. Kryzys naftowy, którego szczytowy okres przypadł na lata 1973-1974 bezpowrotnie zakończył okres taniej ropy.

Upadek systemu z Bretton Woods

Niezależnie od wydarzeń na Bliskim Wschodzie, na początku lat siedemdziesiątych w Stanach Zjednoczonych zdecydowano o rezygnacji z oparcia kursu dolara amerykańskiego na parytecie złota, który funkcjonował od 1944 roku, jako system z Bretton Woods. Przejście na kurs płynny groziło spadkiem wartości dolara, który po II wojnie światowej stał się walutą międzynarodową. To zmusiło Amerykanów do poszukiwania nowych rozwiązań w zakresie uzależnienia kursu dolara i powiązanie go z ceną ropy i innych surowców.

Narodziny petrodolara

To właśnie wtedy, w 1973 roku, po raz pierwszy użyto pojęcia petrodolara. W ten sposób dochody państw OPEC w kontekście kryzysu naftowego nazwał amerykański ekonomista Ibrahim Oweiss.

Rozmowy prowadzone przez rząd Stanów Zjednoczonych z Arabią Saudyjską, będącą największym producentem “czarnego złota”, doprowadziły do zakończenia kryzysu naftowego i stworzenia modelu transakcyjnego, który trwale wiązał dolara amerykańskiego z ropą. Od tej pory petrodolar oznaczał dochody państw OPEC z tytułu eksportu ropy naftowej, które rozliczane były w dolarach amerykańskich. Pojęcie to przyjęło się w finansowym świecie i funkcjonuje w nim do dziś.

Rozwiązanie korzystne dla obu stron Beczka z ropą, dolary i wykres notowań w tle

Twarzą porozumienia wypracowanego w pierwszej kolejności z Arabią Saudyjską, a następnie z pozostałymi krajami należącymi do OPEC, był amerykański sekretarz stanu Henry Kissinger. Było ono opłacalne dla obu stron. Kraje OPEC zapewniły sobie parasol ochronny roztoczony przez USA w kwestii prowadzonej polityki lokalnej w kontekście Izraela, a także regularne dostawy amerykańskiej broni.

W zamian za to dolar amerykański stał się jedyną walutą, w której kraje OPEC rozliczały handel ropą. Co więcej, nadwyżki powstałe w wyniku zysków ze sprzedaży lokowano w amerykańskich obligacjach. To sprawiało, że w przypadku rosnącego popytu na ropę naftową, równomiernie rosło także zapotrzebowanie na dolara. Dzięki temu amerykański bank centralny miał możliwość drukowania kolejnych partii waluty, którego międzynarodowa pozycja pozostawała niezagrożona.

Skład OPEC dziś

Warto dodać, że dziś do kartelu OPEC należy 13 państw:

  • Algieria
  • Angola
  • Arabia Saudyjska
  • Gabon
  • Gwinea Równikowa
  • Irak
  • Iran
  • Kongo
  • Kuwejt
  • Libia
  • Nigeria
  • Wenezuela
  • Zjednoczone Emiraty Arabskie

Znaczenie systemu petrodolara dla światowego rynku finansowego i gospodarki USA Ropa zalewa dolary na biurku

System petrodolara to zatem nic innego, jak system, w którym za ropę naftową płaci się w dolarze amerykańskim. Stany Zjednoczone to wciąż największa gospodarka na świecie. Do rozwoju USA przyczyniło się wiele czynników, a jednym z nich było wprowadzenie systemu petrodolara. Od kiedy dochody z tytułu eksportu ropy naftowej zaczęły być rozliczane w dolarach amerykańskich, władze Stanów Zjednoczonych budowały niezależną gospodarkę, która z czasem stała się jeszcze silniejsza niż była. Jak to się stało?

Po powiązaniu dolara z ropą naftową, kraje, które chciały kupić ropę musiały najpierw kupić amerykańską walutę, co zawyżało na nią popyt i prowadziło do jej umocnienia. Po prostu system petrodolara wymusił na krajach importujących ropę pozyskiwanie dolara z rynku. To oczywiście oznacza zwiększenie liczby transakcji na rynkach międzynarodowych wykonywanych w tej walucie. W efekcie mechanizm ten pozwolił Stanom Zjednoczonym na bieżące obsługiwanie deficytu krajowego i nieustanne życie na kredyt. Budowa tak silnej gospodarki przyczyniła się z kolei do wzrostu stopy życiowej obywateli USA.

Groźba upadku systemu petrodolara

Obecnie, od kilku lat, wiele krajów próbuje obejść system petrodolara i rozliczać transakcje związane z ropą naftową w innych walutach. Do najważniejszych należą Rosja, Chiny, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Iran. W kwietniu bieżącego roku pojawiły się również głosy o podobnych planach ze strony Arabii Saudyjskiej, a taka decyzja ze strony tego kraju wywołałaby już prawdziwą, nieodwracalną w skutkach, rewolucję.

Skutki potencjalnego upadku petrodolara dla USA

Stany Zjednoczone, które potęgę swojej gospodarki w dużej mierze zawdzięczają fundamentom zbudowanym z petrodolarów, oczywiście za wszelką cenę próbują do tego nie dopuścić. Nieuchronnie wiązałoby się to bowiem ze spadkiem wartości dolara amerykańskiego, co z kolei niosłoby za sobą wzrost cen towarów pochodzących z importu i ograniczenie konsumpcji. To wszystko bezpośrednio odbiłoby się właśnie na obywatelach.

Skutki potencjalnego upadku petrodolara dla globalnej gospodarki

W tym miejscu warto wspomnieć, że jeśli petrodolar zostałby zniesiony, skutki byłyby widoczne nie tylko w gospodarce amerykańskiej, ale na całym świecie. Na skutek deprecjacji dolara, władze USA mogłyby zadecydować o gwałtownym podwyższeniu stóp procentowych, co z jednej strony przyczyniłoby się do napływu kapitału zagranicznego i zwiększenia popytu na walutę, a z drugiej do załamania rynku obligacji i rosnącego oprocentowania kredytów.

Rosnące oprocentowanie kredytów mogłyby znacznie ograniczyć rozwój gospodarki poprzez zahamowanie rozwoju przedsiębiorstw i wzrost bezrobocia. Ponieważ sytuacja na globalnych rynkach w dużej mierze wiąże się z kondycją dolara, upadek waluty mógłby doprowadzić do ich poważnego zachwiania.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments