Kontrola drogowa – co może policjant?

355

Kontrola drogowa należy do podstawowych czynności służbowych policjantów polskiej prewencji. Jednak bycie zatrzymanym/zatrzymaną przez policję w tym celu to z całą pewnością jedna z najbardziej stresujących sytuacji, jakie mogą spotkać kierowcę. Co więcej, jeśli policjant uzna, że nie stosujemy się do jego poleceń podczas takiej kontroli, może ukarać nas mandatem w wysokości 500 złotych.

Jakie uprawnienia w takiej sytuacji ma policjant? Przekonamy się w dalszej części teksty. Zacznijmy jednak od wyjaśnienia, jak kontrola drogowa jest uregulowana pod względem prawnym:

Kontrola drogowa – podstawa prawna

Przeprowadzanie kontroli drogowych jest jednym z obowiązków policjantów, który wynika z treści art. 1 ust 2. pkt 2. Ustawy o Policji. Wskazano w nim, że do zadań tej służby należy m.in. zapewnienie bezpieczeństwa publicznego w ruchu drogowym. Drugim z aktów prawnych, o którym warto wspomnieć, jest ustawa z 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym. W myśl art. 129 do zadań policji należą w szczególności:

  • Czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu drogowego
  • Kierowanie ruchem
  • Przeprowadzanie kontroli drogowych.

Na gruncie obowiązującego prawa można znaleźć również przepisy wskazujące, jak powinna przebiegać rutynowa kontrola policji. Podstawa prawna dla tego rodzaju działań została zawarta w rozporządzeniu z 5 listopada 2019 roku w sprawie kontroli ruchu drogowego.

Kto oprócz policji może przeprowadzić kontrolę drogową?

Dodatkowo, warto pamiętać, że uprawnienia kontrolne ma nie tylko policja drogowa. Tego typu kontrolę przeprowadzić może także:

  • Inspekcja Transportu Drogowego
  • Żandarmeria Wojskowa
  • Straż Graniczna
    Służba Celno-Skarbowa
  • Inspekcja Ochrony Środowiska (w obecności osoby uprawnionej)
  • Straż Gminna
  • Straż Leśna i Parku
  • Zarządzający drogą (w obecności osoby uprawnionej)

Kiedy należy zatrzymać auto do kontroli?

Zasady zachowania się podczas kontroli drogowej, jak już zostało wspomniane, reguluje ustawa Prawo o ruchu drogowym oraz odpowiednie rozporządzenia. Według obowiązującego prawa na terenie zabudowanym zatrzymać kierowcę może zarówno funkcjonariusz umundurowany, jak i ubrany “po cywilnemu”. Policjant nieumundurowany nie może natomiast zatrzymać nas w terenie niezabudowanym. Natomiast w terenie zabudowanym jest on zobowiązany do okazania legitymacji służbowej.

W jaki sposób policjant może dokonać zatrzymania?

Gdy warunki atmosferyczne są dostateczne, zatrzymania można dokonać:

  • Wskazaniem ręką (nie dotyczy funkcjonariuszy nieumundurowanych)
  • Tarczą, nazywaną potocznie lizakiem
  • Sygnałami świetlnymi i komunikatami z urządzeń nagłaśniających, gdy pojazd służb jest w ruchu

Dodatkowo, w sytuacji ograniczonej widoczności funkcjonariusz powinien użyć sygnałów świetlnych – specjalną latarką ze światłem czerwonego koloru.

Sygnał nakazujący kierowcy zatrzymanie się powinien zostać podany dostatecznie wcześnie. Tak, aby kierowca mógł zatrzymać pojazd we wskazanym przez funkcjonariuszy miejscu, w którym pozostawienie auta nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa dla innych uczestników ruchu drogowego. Policjanci mogą także nakazać kierowcy, by ten pojechał za nimi, aby zatrzymać się tam, gdzie na pewno nie dojdzie do sytuacji zagrażającej zdrowiu lub życiu uczestników ruchu.

Co ważne, policjant może zatrzymać się w każdym miejscu na drodze. Nawet w tych formalnie zabronionych. Warunek jest jeden – postój w miejscu zabronionym nie będzie powodował niebezpiecznej sytuacji na drodze.

Jak zachować się podczas kontroli? Policjant przeprowadza kontrolę drogową

Kierowca zatrzymany do kontroli powinien przede wszystkim wykonywać polecenia policjanta lub innego funkcjonariusza. Zawsze podczas zatrzymania pojazdu kierujący oraz pasażerowie powinni zachować spokój i nie wykonywać niepotrzebnych gestów. W efekcie, gdy kierowca zauważy, że do jego pojazdu zbliża się funkcjonariusz, powinien otworzyć okno, a następnie:

  • Nie wysiadać z pojazdu
  • Trzymać ręce na kierownicy
  • Na polecenie policjanta wyłączyć silnik i włączyć światła awaryjnie
  • Na polecenie funkcjonariusza otworzyć komorę silnika w celu identyfikacji pojazdu

Obowiązki policjanta

Następnie to funkcjonariusz powinien dotrzymać zasad zatrzymania i podać swoje imię oraz nazwisko, stopień służbowy, a także powód zatrzymania. Zatrzymany kierowca może poprosić o okazanie służbowej legitymacji. Jeśli natomiast zatrzymania dokonuje nieumundurowany policjant, to na nim spoczywa obowiązek (bez wezwania) okazania dokumentu w taki sposób, by kierowca mógł zapoznać się z informacjami potwierdzającymi uprawnienia funkcjonariusza.

Stałe elementy kontroli

Rutynowa kontrola drogowa składa się z kilku stałych elementów. Policjant w pierwszej kolejności sprawdzi, czy kierowca ma uprawnienia do prowadzenia pojazdu, a także, czy samochód ma ważną polisę OC. Od 1 października 2018 roku kierowcy nie muszą mieć przy sobie dowodu rejestracyjnego ani pokwitowania świadczącego o zapłaceniu składki na ubezpieczenie OC. Tego rodzaju informacje funkcjonariusze sprawdzą w systemie informatycznym. Z kolei od 5 grudnia 2020 roku została wprowadzona nowa usługa w ramach aplikacji mObywatel. Dzięki niej można także uzyskać dostęp do elektronicznego prawa jazdy.

Co może policjant podczas kontroli drogowej?

Najczęstszym powodem do zatrzymania kierowcy jest oczywiście popełnienie wykroczenia w ruchu drogowym. Jednak to nie jest jedyna sytuacja skutkująca kontrolą drogową. Policja może nas poddać rutynowej kontroli – nawet wtedy, gdy nie ma jednoznacznych dowodów na to, że kierowca popełnił jakiekolwiek wykroczenie. W trakcie takiej kontroli policjant może sprawdzić trzeźwość kierowcy oraz przeprowadzić kontrolę stanu technicznego pojazdu.

Kontrola stanu technicznego

W tym drugim przypadku inspekcja może dotyczyć:

  • Układu hamulcowego
  • Układu kierowniczego
  • Świateł i wyposażenia elektrycznego
  • Osi, opon i kół
  • Elementów podwozia i wyposażenia (gaśnicy, tachografu)
  • Poziomu emisji spalin i wycieku paliwa lub oleju

Jeśli wynik inspekcji będzie negatywny, policjant odnotowuje zatrzymanie dowodu rejestracyjnego w systemie informatycznym Centralnej Ewidencji Pojazdów i wydaje kierowcy pokwitowanie.

Dodatkowe uprawnienia i obowiązki policjanta

Dodatkowo, na mocy znowelizowanych w 2020 roku przepisów funkcjonariusze mają również obowiązek sprawdzić i spisać przebieg kontrolowanego pojazdu. Kierujący powinien z kolei umożliwić policjantowi odczytanie wskazań licznika. Wyjątek od tej reguły może stanowić kontrola drogowa przeprowadzana w związku z badaniem trzeźwości, gdzie procedura kontrolna została skrócona do minimum. Jeśli funkcjonariusz ma uzasadnione podejrzenia, że kierujący popełnił przestępstwo, może również poprosić o otwarcie bagażnika i dokonać inspekcji wewnątrz pojazdu.

Warto dodać, iż w sytuacji, gdy policjant dopatrzy się u zatrzymanego kierowcy słabej kondycji fizycznej lub niedomagań zdrowotnych, może on wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie specjalistycznych badań w placówkach medycznych.

Niewielu kierowców ma także świadomość, że policjant może nawet wystąpić do starosty z wnioskiem o skierowanie kierującego na powtórny egzamin sprawdzający jego kwalifikacje za kółkiem. Taka sytuacja ma miejsce tylko w przypadku, jeśli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do wiedzy i umiejętności zatrzymanego.

Kiedy kierowca może zostać poproszony o przejście do radiowozu? Radiowóz nocą podczas kontroli drogowej

Kierowca oraz pasażerowie pojazdu mogą opuścić swoje miejsce tylko po wyraźnie udzielonej zgodzie przez funkcjonariuszy. Z tego powodu, często kontrola drogowa przybiera formę rozmowy policjanta z zatrzymanym “przez odsuniętą szybę”. Jednak może zdarzyć się, że kierowca zostanie poproszony o przejście do radiowozu. Mowa o takich sytuacjach, jak:

  • Przedstawienie dowodu w postaci zarejestrowanego filmu z wykroczeniem
  • Badanie trzeźwości kierowcy
  • Doprowadzenie do jednostki policji, placówki służby zdrowia lub izby wytrzeźwień
  • Zatrzymanie w celu zapobiegnięcia próbie ucieczki
  • Płatność za mandat za pomocą terminala
  • Udzielenie pomocy

Podobnie, jak podczas kontroli we własnym aucie kierowca poproszony do radiowozu powinien wykonywać polecenia funkcjonariuszy i zachować spokój.

Kontrola drogowa w czasie pandemii COVID-19

Jak nietrudno się domyślić, pandemia koronawirusa wymusiła dodatkowe rozwiązania podczas kontroli drogowej. Otóż, kontrola musi przebiegać z zachowaniem należytej staranności sanitarnej. Policjanci wyposażeni są więc w maseczki i płyny dezynfekujące (dostępne również dla kontrolowanych), a rozmowa może przebiegać przy tylko lekko uchylonej szybie. Policjant – w celu poprawnej weryfikacji – ma prawo poprosić o zdjęcie maski przez kierowcę lub pasażerów.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments