Jak finansować lokalne akcje społeczne?

342

Jako mieszkaniec danej gminy masz pomysł, w jaki sposób odpowiednio powinny zostać spożytkowane środki publiczne na rzecz mieszkańców? Zależy Ci na zbudowaniu placu zabaw, boiska dla dzieci, siłowni zewnętrznej czy świetlicy, ale nie masz pojęcia jak zrealizować taką inwestycję? Oczywiście, potrzebny tutaj jest projekt, ale przede wszystkim niezbędna jest rzecz najbardziej prozaiczna – pieniądze. Jak pozyskać finansowanie na lokalne akcje społeczne? Najlepsze sposoby na takie działanie zostaną przedstawione poniżej. Pierwszym z nich jest budżet obywatelski. Co kryje się pod tą nazwą?

Budżet obywatelski Kobieta ma pomysł. który chce sfinansować w ramach budżetu obywatelskiego

Podstawowe informacje

Budżet obywatelski, nazywany także budżetem partycypacyjnym, to demokratyczny proces dyskusji i podejmowania decyzji, w którym mieszkańcy gminy decydują o tym, w jaki sposób wydawać część środków z jej budżetu. Najczęściej jest on tworzony poprzez wykorzystanie takich narzędzi, jak poznanie priorytetów w wydawaniu pieniędzy, wybór delegatów budżetowych, reprezentujących lokalne społeczności, wsparcie techniczne ze strony urzędów miast i gmin, a następnie implementacja pomysłów mających bezpośrednie przełożenie na jakość życia mieszkańców.

W przypadku budżetu obywatelskiego, to sami członkowie danej wspólnoty wybierają, które ze zgłoszonych projektów będą realizowane przez gminy. Ich udział przy realizacji samej inicjatywy nie jest jednak wymagany. W ramach budżetu obywatelskiego jak najbardziej realizowane mogą więc być takie inicjatywy jak wspomniana budowa placu zabaw, boiska czy siłowni zewnętrznej.

Aby proces tworzenia budżetu miasta można było uznać za partycypacyjny musi spełniać następujące warunki:

  • Zawierać element dyskusji nad sprawami finansowymi i budżetowymi miasta, podczas której uczestnicy decydują o tym jak wykorzystać ograniczone środki budżetowe
  • Być organizowany co najmniej na poziomie dzielnicy, jednak najlepiej aby dotyczył poziomu całego miasta
  • Być ciągłym procesem – pojedyncze zebrania lub referenda nad sprawami finansów miasta to nie to samo co budżet obywatelski
  • Być realizowany w oparciu o wiele mechanizmów partycypacyjnych. Nie wystarczy, aby rada gminy lub komisja budżetowa była otwarta na publiczną debatę – konieczne jest stworzenie dodatkowych mechanizmów włączania mieszkańców do dyskusji nad sprawami finansowymi
  • Posiadać mechanizm ewaluacji i oceny rezultatów procesu partycypacji.

Kluczowe terminy

W Polsce, zgodnie z ustawą o finansach publicznych, wójt, burmistrz lub prezydent przedkłada do 31 marca radzie gminy oraz regionalnej izbie obrachunkowej sprawozdanie z wykonania budżetu. Okres od 31 marca do 30 kwietnia jest więc idealnym czasem na zorganizowanie pierwszej rundy spotkań z mieszkańcami aby sprawozdawać się z wykonania budżetu miasta, przedstawić zrealizowane w danej dzielnicy czy osiedlu przedsięwzięcia wraz z ich kosztem oraz omówić tegoroczne zasady i harmonogram budżetu partycypacyjnego.

Sam harmonogram oczywiście różni się zależnie od gminy. Przeważnie jednak data końcowa samego zgłaszania projektów przypada najpóźniej na kwiecień. Dla przykładu, w 2022 roku w Warszawie projekty można zgłaszać do 25 stycznia.

Więcej na temat budżetu obywatelskiego przeczytasz tutaj.

Inicjatywa lokalna

Podstawowe informacje Napis "non profit"

Inicjatywa lokalna to narzędzie umożliwiające realizację działań zgłaszanych przez mieszkańców w ich bezpośrednim otoczeniu, które uzupełnia budżet obywatelski. W jej ramach mieszkańcy zgłaszają pomysły i deklarują udział w jego realizacji, który może mieć formę wkładu rzeczowego, finansowego lub pracy społecznej. Urząd miasta lub gminy wspiera natomiast realizację danego zadania w sposób finansowy lub rzeczowy.

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, na podstawie której funkcjonuje ten mechanizm, precyzuje, że inicjatywa lokalna to forma współpracy jednostek samorządu terytorialnego z ich mieszkańcami, w celu wspólnego realizowania zadania publicznego na rzecz społeczności lokalnej. Realizacja inicjatywy lokalnej musi być zgodna z innymi przepisami prawa – w tym z prawem zamówień publicznych. Mieszkańcy oczywiście nie mogą czerpać zysku z realizacji inicjatywy.

Jakiego obszaru musi dotyczyć inicjatywa lokalna?

Należy jednak mieć świadomość, iż inicjatywa lokalna musi dotyczyć minimum jednego z następujących obszarów:

  • Działalności wspomagającej rozwój wspólnot i społeczności lokalnych, w szczególności budowy, rozbudowy lub remontów dróg, kanalizacji, sieci wodociągowej, budynków oraz obiektów architektury
  • Działalności charytatywnej
  • Podtrzymywania i upowszechniania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej
  • Działalności na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych oraz języka regionalnego, kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego
  • Promocji i organizacji wolontariatu
  • Edukacji, oświaty i wychowania, w tym nauki i szkolnictwa wyższego
  • Działalności w sferze kultury fizycznej i turystyki, w tym wspierania i upowszechniania kultury fizycznej oraz turystyki i krajoznawstwa
  • Ochrony przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach, a także ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego
  • Porządku i bezpieczeństwa publicznego
  • Rewitalizacji.

W ramach inicjatywy lokalnej można zatem odnowić park, plac zabaw, świetlicę, wybudować parking, boisko zorganizować zajęcia dla dzieci, festyn, plenerowe kino, pomalować ławki czy zamontować kosze na śmieci. Możliwości jest naprawdę całe mnóstwo. Ważne w inicjatywie lokalnej jest to, że mieszkańcy współpracują z urzędem miasta. Oznacza to, że nie tylko mają pomysł na realizację konkretnego przedsięwzięcia, ale również deklarują swoje zaangażowanie w jego realizację.

Kto może wnioskować w ramach inicjatywy lokalnej?

Z wnioskiem o realizację zadania publicznego w ramach inicjatywy lokalnej mogą wystąpić mieszkańcy danej gminy lub miasta:

  • Bezpośrednio, jako grupa inicjatywna (minimum dwie osoby)
  • Za pośrednictwem organizacji pozarządowej, która ma siedzibę na terenie danego miasta lub gminy
  • Za pośrednictwem podmiotu wymienionego w art. 3 ust.3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, który ma siedzibę na terenie danego miasta lub gminy.

Fundusz sołecki

Podstawowe informacje

Fundusz sołecki to środki wyodrębnione z budżetu gminy, zagwarantowane na realizację przedsięwzięć służących poprawie życia mieszkańców. Podstawą prawną jego funkcjonowania jest Ustawa z dnia 21 lutego 2014 roku o funduszu sołeckim, która weszła w życie 20 marca 2014.

Aby sołectwo otrzymało pieniądze, rada gminy musi podjąć uchwałę o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego do 31 marca roku poprzedzającego rok, w którym wydatkowane zostaną środki (na przykład: uchwałę o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego na rok 2011 trzeba było podjąć do 31 marca roku 2020). Kwoty dla poszczególnych sołectw przedstawia wójt, burmistrz lub prezydent do 31 lipca roku poprzedzającego rok, w którym poniesione zostaną wydatki.

Kto może zgłosić projekt i czego musi on dotyczyć? Mieszkańcy zgłaszają projekt do sfinansowania przez fundusz sołecki

O tym na co zostaną przeznaczone środki w konkretnym sołectwie decydują mieszkańcy głosując w trakcie zebrania wiejskiego. Projekt wniosku dotyczący funduszu sołeckiego może złożyć sołtys, rada sołecka lub 15 pełnoletnich mieszkańców sołectwa. Uchwała zebrania wiejskiego dotycząca wniosku musi zostać dostarczona wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi do 30 września roku poprzedzającego rok, w którym poniesione zostaną wydatki. Aby przedsięwzięcie mogło być zrealizowane w ramach funduszu sołeckiego, musi spełniać trzy warunki:

  • Służyć poprawie życia mieszkańców
  • Należeć do zadań własnych gminy
  • Być zgodne ze strategią rozwoju gminy.

Jak zatem widzimy, w tym przypadku jak najbardziej realizowane mogą więc być takie inicjatywy jak wspomniana budowa placu zabaw, boiska czy remont świetlicy dla dzieci. Co więcej, podobnie jak w budżecie obywatelskim, udział mieszkańców przy realizacji samej inicjatywy nie jest wymagany.

Co musi zawierać wniosek o finansowanie przedsięwzięcia?

Aby wniosek o finansowanie z funduszu sołeckiego był poprawny, musi zawierać:

  • Wskazanie przedsięwzięć do realizacji na terenie danego sołectwa
  • Oszacowanie kosztów realizacji planowanych przedsięwzięć
  • Koszty przedsięwzięć muszą mieścić się w limicie środków przeznaczonych dla danego sołectwa
  • Uzasadnienie, w którym należy przede wszystkim wskazać w jaki sposób realizacja danego przedsięwzięcia przyczyni się do poprawy warunków życia mieszkańców danego sołectwa.

Wniosek ponadto musi być złożony we właściwym terminie – do 30 września każdego roku na rok następny.

Podsumowanie

Jak zatem widzimy, mamy wiele możliwości sfinansowania lokalnych akcji społecznych. Powyższe trzy wydają się najbardziej przystępne, jednak gdy nie uda nam się zrealizować naszej inicjatywy za ich pomocą, zawsze można próbować zgłosić się do Organizacji Pożytku Publicznego lub nawet przygotować zbiórkę w ramach crowdfundingu dotacyjnego. Niewykluczone, że uda nam się wtedy zgromadzić środki na nasz projekt również od osób prywatnych.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments