Czym jest działalność nierejestrowana i kto może z niej skorzystać?

254

Kiedy rozważamy rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej, mamy przed sobą jedno podstawowe wyzwanie – przetestować swój pomysł na biznes. Dawniej takie działanie w sposób legalny było bardzo problematyczne. Nie mieliśmy możliwości sprawdzenia swoich sił na rynku bez pełnego, skomplikowanego zarejestrowania działalności gospodarczej – nawet, jeśli dotyczyła ona skromnych zarobków z prowadzenia bloga, przygotowywania projektów graficznych, czy okazjonalnej sprzedaży rękodzieła przez Internet.

Konstytucja biznesu, począwszy od 30 kwietnia 2018 roku, wprowadziła jednak w życie szereg korzystnych zmian. Pojawiły się przepisy dotyczące zupełnie nowego rodzaju działalności. Jest nią działalność nierejestrowana.

Na czym polega działalność nierejestrowana? Jak ją założyć? Kto może z niej skorzystać i z jakimi ograniczeniami się to wiąże? Jakie wady i zalety posiada działalność nierejestrowana? Wszystkie najważniejsze informacje zostaną przedstawione poniżej:

Działalność nierejestrowana – co to jest?

Najważniejsze informacje i podstawa prawna

Działalność nierejestrowana, zwana także działalnością nierejestrową oraz działalnością nieewidencjonowaną, to działalność prowadzona przez osobę fizyczną i generująca niski dochód. Przepisy jej dotyczące zostały wprowadzone wraz z ustawą z dnia 6 marca 2018 roku „Prawo przedsiębiorców” (zwaną „Konstytucją biznesu”), która weszła w życie 30 kwietnia 2018. Zgodnie z treścią art. 5 tej ustawy działalność nierejestrowana to taka:

  • Z której przychód (kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont) należny nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia (W 2021 roku wynosi ono 2800 złotych brutto, czyli limit ten wynosi 1400 PLN)
  • Która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

Należy podkreślić, że działalność nierejestrowana nie ma zastosowania do działalności wykonywanej w ramach umowy spółki cywilnej. Dodatkowo z tego rozwiązania nie mogą korzystać typy działalności wymagających koncesji, licencji czy pozwolenia.

Kiedy działalność nierejestrowana staje się działalnością gospodarczą?

Jeżeli przychód należny z działalności nierejestrowanej przekroczył w danym miesiącu wysokość 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, działalność ta staje się działalnością gospodarczą, począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie limitu. Wówczas w ciągu 7 dni należy złożyć w CEIDG wniosek rejestracyjny i w terminie sześciu miesięcy przystąpić do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

Jeżeli w trakcie korzystania z działalności nierejestrowanej dokonana zostanie rejestracja działalności w CEIDG, wówczas działalność ta staje się działalnością gospodarczą z dniem określonym we wniosku.

Działalność nierejestrowana – jak założyć?

Wiemy już co to jest działalność nierejestrowana. Jak natomiast możemy ją założyć? Aby rozpocząć działalność nierejestrowaną, wystarczy prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży zawierającą sumaryczną kwotę uzyskanego przychodu należnego z danego dnia. Wszelkie dokonane zapłaty lub wykonanie pracy (ale jeszcze bez zapłaty) należy wpisać do ewidencji przychodów, a więc rejestru sprzedaży.

Należy także wiedzieć, że prowadząc działalność nierejestrowaną jesteśmy zobowiązani do przestrzegania praw konsumentów, w tym dotyczących reklamacji, zwrotów i napraw. W niektórych sytuacjach przepisy szczególne mogą przewidywać konieczność posługiwania się numerem NIP, o którego nadanie należy wtedy wystąpić, składając w urzędzie formularz NIP-2.

Nie ma przeciwwskazań do prowadzenia działalności nierejestrowanej z przerwami (dla przykładu w sposób: kilka miesięcy świadczenia usług, kilka miesięcy przestoju), o ile ani razu nie zostanie przekroczony próg miesięczny dotyczący przychodu należnego. Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną może legalnie reklamować i promować swoją działalność.

Warto wiedzieć, że działalności nierejestrowanej nie można wykonywać w przypadku, gdy podjęcie danej działalności wymaga uzyskania koncesji, zezwolenia albo wpisu w rejestrze działalności regulowanej na podstawie przepisów innych ustaw.

Działalność nierejestrowana a ZUS

Z tytułu prowadzenia działalności nierejestrowanej nie ma obowiązku odprowadzania jakichkolwiek składek ZUS, zarówno społecznych czy zdrowotnych. Nie podlega bowiem obowiązkowi rejestracyjnemu. Osoba prowadząca tego typu działalność nie dokonuje rejestracji do ubezpieczeń ani nie składa żadnych deklaracji ZUS.

Działalność nierejestrowana – ile podatku?

Prowadzenie działalności nierejestrowanej nie zwalnia z obowiązku odprowadzania podatku dochodowego z tytułu osiąganych dochodów. Przychody z tego tytułu nie są więc zwolnione od podatku.

Niemniej jednak, w związku z tym, iż działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą, osoba ją prowadząca nie odprowadza okresowych (miesięcznych lub kwartalnych) zaliczek na podatek dochodowy.

Osiągnięte przychody oraz poniesione koszty uzyskania przychodów z tytułu prowadzenia działalności nierejestrowanej podatnik wykazuje w zeznaniu rocznym PIT-36 w specjalnie przeznaczonym do tego celu wierszu 9: „Działalność nierejestrowana, określona w art. 20 ust. 1b ustawy”. Przychody te są bowiem opodatkowane według skali podatkowej (17% lub 32%).

Koszty uzyskania przychodów związane z prowadzeniem działalności nierejestrowanej należy odpowiednio udokumentować oraz przechowywać dla celów dowodowych związanych z ustaleniem dochodu. Do ustalenia podatku należnego z tytułu PIT istotna jest kwota dochodu, czyli różnicy między osiągniętymi przychodami i poniesionymi kosztami uzyskania przychodów. Natomiast limit dla działalności nierejestrowanej ustala się na podstawie przychodu.

Działalność nierejestrowana a VAT

W przypadku gdy osoba prowadząca działalność nierejestrowaną dokonuje sprzedaży na rzecz osób prywatnych oraz rolników ryczałtowych, należy ustalić czy w tym przypadku nie jest wymagane posiadanie kasy fiskalnej i rejestrowania na niej tych transakcji. Natomiast gdy osoba prowadząca działalność nierejestrowaną korzysta ze zwolnienia z kasy fiskalnej, sprzedaż na rzecz osób prywatnych lub rolników ryczałtowych można ujmować w ewidencji sprzedaży bezrachunkowej.

W przypadku współpracy z firmami sprzedaż należy udokumentować fakturą – fakturą bez VAT w przypadku podmiotów zwolnionych z VAT, oraz fakturą VAT – w przypadku podatników VAT.

Natomiast gdy nabywcą jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, tutaj co do zasady istnieje obowiązek wystawienia faktury tylko na wyraźną prośbę nabywcy. Jednak ze względów praktycznych mimo zwolnienia z kasy fiskalnej można całą sprzedaż dokumentować fakturami, nawet mimo braku wyraźnej prośby nabywcy.

Faktura bez VAT

Działalność nierejestrowana co do zasady może korzystać ze zwolnienia z VAT. Korzystając z tego zwolnienia ze względu na limit obrotów, podatnik dokumentuje swoją sprzedaż poprzez wystawienie faktury bez VAT. Powinna ona zawierać takie dane, jak:

  • Data wystawienia
  • Numer kolejny
  • Imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy
  • Nazwa (rodzaj) towaru lub usługi
  • Miara i ilość dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług
  • Cena jednostkowa towaru lub usługi
  • Kwota należności ogółem.

Faktura VAT

Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną, która nie może korzystać ze zwolnienia z VAT (czyli wykonuje typ działalności bezwzględnie zobowiązujący ją do bycia czynnym podatnikiem VAT lub przekroczyła limit obrotów), sprzedaż dokumentuje co do zasady fakturami VAT. Czynny podatnik VAT zobligowany jest do:

  • Prowadzenia rejestrów VAT sprzedaży oraz zakupów
  • Składania deklaracji VAT za okresy miesięczne w formie elektronicznej.

Uproszczony rejestr sprzedaży

Korzystając ze zwolnienia z VAT, dodatkowo osoba prowadząca działalność nierejestrowaną w oparciu o art. 109 ust. 1 ustawy o VAT powinna prowadzić uproszczony rejestr sprzedaży. Do jego podstawowych elementów należy zaliczyć:

  • Liczbę porządkową
  • Datę sprzedaży
  • Numer dokumentu sprzedaży
  • Wartość sprzedaży
  • Wartość sprzedaży narastająco.

Ewidencję taką można również wzbogacić o dane kontrahenta. Dodatkowo może być ona prowadzona w formie papierowej.

Działalność nierejestrowana – zalety

Prowadzenie działalności nierejestrowanej wiąże się z tak istotnymi korzyściami, jak:

  • Brak obowiązku zgłaszania działalności w ewidencji przedsiębiorców (CEIDG), urzędzie skarbowym i GUS (nie ma również potrzeby posiadania numerów identyfikacyjnych NIP i REGON)
  • Brak obowiązku opłacania comiesięcznych lub kwartalnych zaliczek na podatek dochodowy, ponieważ podatek płacony jest dopiero na koniec roku
  • Brak obowiązku opłacania składek ZUS oraz składania deklaracji ZUS
  • Brak obowiązku prowadzenia księgowości, ponieważ wystarczy prowadzenie uproszczonej ewidencji sprzedaży
  • Brak obowiązku stosowania kas rejestrujących (kas fiskalnych), z pewnymi wyjątkami
  • Brak obowiązku wysyłania co miesiąc pliku JPK (jednolitego pliku kontrolnego)
  • Brak obowiązku wystawiania faktur dla nabywców (oprócz wyjątku, gdy klient zgłosi takie żądanie)
  • Bycie czynnym podatnikiem VAT nie jest obowiązkowe, ale jest możliwe

Działalność nierejestrowana – wady

Głównym mankamentem działalności nierejestrowanej w stosunku do normalnej działalności gospodarczej jest jej skala. Prowadząc działalność nierejestrowaną z definicji nie możemy zarobić więcej niż 1400 złotych miesięcznie (według limitów obowiązujących w 2021 roku), a w praktyce często dochód wynosi sporo mniej. Dlatego taki rodzaj działalności raczej nie nadaje się na jedyne źródło utrzymania.

Dla kogo działalność nierejestrowana będzie więc dobrym rozwiązaniem? Najlepiej traktować tę formę działalności więc jako sposób przetestowania pomysłu na biznes, jeszcze przed podjęciem decyzji o poniesieniu poważnych kosztów prowadzenia własnej firmy. Pod tym względem działalność nierejestrowana spisuje się wprost doskonale.

Działalność nierejestrowana – przykłady Kobieta udzielająca korepetycji

Udzielanie korepetycji

Najczęściej prowadzonymi przykładami działalności nierejestrowanej jest udzielanie korepetycji przez nauczycieli, studentów lub wyjątkowo zdolnych (i pełnoletnich, ponieważ trzeba być osobą fizyczną) uczniów. Mogą oni z tytułu świadczenia takich usług osiągać regularne zyski, które nie przekraczają 1400 złotych miesięcznie.

Prowadzenie małego sklepu internetowego lub stacjonarnego stoiska

Drugim najczęściej spotykanym przykładem działalności nierejestrowanej, jest prowadzenie sklepu – internetowego lub stacjonarnego – niewielkiego stoiska, z którego przychód nie przekracza 1400 złotych miesięcznie. Oznacza to, że w ciągu jednego miesiąca nie można sprzedać produktów za większą kwotę niż wynosi ten limit.

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments